موسسههای خیریه در کشورهای توسعهیافته نقش بسیار مهمی در ارتقای کیفیت زندگی و توانمندسازی اقشار آسیبپذیر دارند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: مراکز خیریه سازمانهایی هستند که با هدف کمکرسانی به شهروندان در حوزههای مختلف بهوجود میآیند و مهمترین رسالت آنها بهبود شرایط زندگی افرادی است که از خدمات اجتماعی محرومند. این افراد شامل بیماران، خانوادههای بیسرپرست، جوانان بیکار و بزهکار، کودکان کار و... میشوند. این فعالیتها باید در بستری انجام شود که حرمت، شأن و منزلت انسانی افراد حفظ شود. در سالهای اخیر در ایران سازمانهای بسیاری با عنوان خیریهها مشغول فعالیت و ارائه خدمات اجتماعی هستند. در کشوری مانند ایران که در زمره کشورهای در حال توسعه قرارمیگیرد و خدمات اجتماعی در سطح پایینی قرار دارد، یکی از اساسیترین نیازها وجود مراکز خیریه است که این مراکز از سوی اقشار مختلف بهوجود میآیند و به طور داوطلبانه اقدام به کمک به شهروندان میکنند. مدتی است که در خیابانهای پایتخت شاهد فعالیت افرادی هستیم که به گفته خودشان برای همین سازمانهای خیریه از مردم کمکهای مالی دریافت میکنند؛ افرادی که خود را عضو یک موسسه خیریه معرفی میکنند و اغلب مدعی جمعآوری پول برای بیماران و کودکان بیسرپرست هستند. اقدامی که علاوه بر شفاف نبودن آن، از طرف بسیاری از شهروندان نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. مهمترین انتقادی که به اینگونه فعالیتها وارد است این است که مراکز خیریه دارای سازماندهی منسجمی نیستند و فعالیتهای آنها در گوشه و کنار خیابان شکل میگیرد. آیا اصلا اینگونه موسسهها مجوزی برای فعالیت دارند؟به گفته محمدرضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، درشرایطی که حدود ۱۵هزار موسسه خیریه درکشورمان وجود دارد، فعالیت حدود نیمی از آنها غیرشفاف است؛ هرچند مجلس این الزام را به وجود آورده تا در اصلاح سیاستهای اصل ۴۴ قانونی را برای این موضوع درنظر بگیرند و هر بنگاه اقتصادی مکلف باشد اطلاعات مالی خود را افشا کند، درغیر این صورت هیچکدام از خدمات بانکی به آنها ارائه نخواهد شد. برخی از کارشناسان معتقدند، نبودن نظارت کافی بر موسسههای خیریه باعث ایجاد معضلاتی در جامعه میشود. آنچه مسلم است این است که برخی فعالیتها در صورتی که بهموقع مورد نظارت قرار نگیرد و اگر اشکالی وجود دارد، فوری کنترل نشود بعدها به معضل تبدیل خواهد شد، مانند صندوقهای قرضالحسنه که گویا تعداد آنهایی که مجوز دارند نسبت به مجموع صندوقهای موجود عدد بسیار ناچیزی را تشکیل میدهد. ویژگی سازمانهای خیریه ثبتنشده و بدون مجوز این است که اگر مشخص شود در پس ظاهر آنها بهطور مثال یک تشکیلات کلاهبرداری وجود دارد، صرفنظر از اینکه پولهای مردم در این میان حیف و میل میشود، به اصطلاح در خیر هم بسته میشود و دیگر کسی به افراد یا موسسههای خیریه واقعی اعتماد نمیکند. در این باره نماینده مردم بستان آباد و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی گفت: هر سازمانی که به شکل غیر قانونی فعالیت داشته باشد فساد مالی بهوجود خواهد آورد، متاسفانه نهادهای گوناگونی در صدور مجوز موسسههای خیریه نقش دارند و از سوی دیگر نظارت بر این موسسهها بسیار ضعیف است. محمد وحدتی در گفتوگو با صمت افزود: فعالیت موسسههای خیریه کار بسیار خوب و پسندیدهای است و به رفع مشکلات اجتماعی و مالی نیازمندان جامعه کمک بزرگی میکند، اما نبود نظارت بر موسسههای خیریه نیز مشکلاتی را ایجاد کرده است. او با اشاره به آمار موسسههای خیریه ادامه داد: تعداد نهادهایی که مجوز موسسههای خیریه را صادر میکنند زیاد است. گفته میشود حدود ۱۵هزار موسسه خیریه در کشور وجود دارد، اما موسسههای غیر مجاز هم فعالیت میکنند. نماینده مردم بستان آباد و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی در پاسخ به این سوال که آیا تاکنون موضوع ساماندهی موسسههای خیریه را در کمیسیون اجتماعی مجلس مورد بررسی قرار دادهاید؟ تصریح کرد: در این مدت کوتاهی که فعالیت خود را در مجلس آغاز کردهام، این موضوع مورد بحث و بررسی در کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی قرار نگرفته و در آینده این موضوع را در کمیسیون مورد بررسی قرار میدهیم تا بتوانیم طرح و لایحههای مناسبی را برای ساماندهی موسسههای خیریه فراهم کنیم. وحدتی تاکید کرد: متاسفانه در کنار وجود موسسههای خیریهای که به طور قانونی و شفاف در زمینه جمعآوری کمکهای مردمی و خیران برای کمک به نیازمندان فعال هستند، افراد سودجویی در خیابانها وجود دارند که با سوءاستفاده از روحیه کار نیک و خیر مردم اهدافی مانند کلاهبرداری و کسب پول را با ایجاد موسسههای خیریه دنبال میکنند که به طور حتم وجود این موسسهها به اعتماد مردم به عنوان سرمایه بزرگ اجتماعی موسسههای خیریه دارای مجوز که عملکرد درستی دارند لطمه میزند. موسسههای خیریه از سوی مردم اداره میشوند نماینده مردم پارس آباد و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی گفت: هر حرکتی که در جامعه انجام و ازسوی مردم مدیریت میشود کار خوبی است و موسسههای خیریه که از سوی مردم اداره میشوند کمک بزرگی به جامعه میکنند. شکور پور حسین در گفتوگو با صم افزود: سازمان بهزیستی و کمیته امداد امام خمینی در کشورمان به عنوان بزرگترین مراکز کمک به مردم فعالیت میکنند. بعضی از موسسههای خیریه از سوی برخی مسئولان اداره میشود و سرمایههایی که از مردم برای کمک به نیازمندان جمع آوری میکنند را برای امور جاری موسسههایشان هزینه میکنند، به عنوان نمونه هزینه نگهداری ساختمان، اجاره ساختمان، حقوق کارکنان و حقوق مدیران و اعضای هیات مدیره این موسسهها با کمکهای مردمی تامین و هزینه اندکی صرف کمک به نیازمندان میشود، در صورتی که اگر نظارت بر این موسسهها وجود داشته باشد دیگر شاهد تخلف این نهادها نخواهیم بود. او ادامه داد: بعضی از موسسهها هم کاملا به شکل غیر قانونی فعالیت میکنند و از کمکهای مردمی هیچ هزینهای به نیازمندان پرداخت نمیکنند. نماینده مردم پارس آباد و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: در هر جای شهر قدم بزنیم تابلوهای صندوقها و موسسههای خیریه بسیاری وجود دارد که این تعداد نیاز جامعه نیست و باید از مسئولان سوال شود که به چه دلیل این تعداد مجوز فعالیت موسسههای خیریه صادر میشود و آیا این موسسهها که بعد از دریافت مجوز از نهادهای دولتی و عمومی درخواست مکان و امکانات برای فعالیت میکنند صلاحیت راهاندازی موسسه خیریه را دارند. پورحسین تاکید کرد: برخی موسسههای خیریه مدعیاند سالانه تعداد قابل توجهی جهیزیه و هزینه کمک تحصیل دانشآموزان و دانشجویان نیازمند و اشتغالزایی را فراهم میکنند. بعضی از این موسسههای خیریه بر این باور هستند که با راهاندازیشان تعدادی از افراد جامعه را مشغول کار کردهاند و معتقدند اشتغالزایی داشتهاند در صورتی که این اشتغالزایی نیست این کار ایجاد شغل کاذب است. او اظهار کرد: فرآیند تشخیص نیازمندان، ارائه گزارش عملکرد سالانه موسسهها بهطور مدون و قابل ارزیابی و قابل جمعبندی به مسئولان و جامعه از موضوعات بسیار مهم در حوزه فعالیت موسسههای خیریه است که باید در یک مشارکت سازمان یافته بین سازمانهای مسئول صدور مجوز و ناظران در بخش دولتی برنامهریزی شود که بهدلیل مسئولیتهای متعدد این سازمانها آنچنان شفاف نیستند. از نگاه کارشناسان، اگر نظارت دقیقی بر موسسههای خیریه وجود داشته باشد و هر سال نام موسسههای معتبر از طریق مراجع ذی ربط برای عموم جامعه اعلام شود، مردم میتوانند به راحتی نذورات خیرخواهانه خود را صرف امور خیریه در این موسسهها کنند و اعتماد آنها دوباره به سمت خیریهها جلب میشود.
