جواد نظامدوست / عضو هیات موسس انجمن غار ایران
غارها یکی از ظرفیتهای گردشگری کشور به شمار میروند، اما شناخت کافی از کارآیی غارها در کشور وجود ندارد و هیچ سازمانی در کشور به معرفی مناسب این منابع زیستمحیطی نپرداخته است.
از همین رو در میان مسئولان و مردم غارها به عنوان یک مبدا و مقصد گردشگری و بنگاه تجاری شناخته شده که موجب تاسف کنشگران زیستمحیطی غارهاست. انجمن غار و غارشناسی ایران که ۸ سال است در کشور در حال فعالیت است با توجه به ارتباطی که با مجامع رسمی جهانی پیدا کرده، به نتایجی دست یافته است و آن اینکه غارها یک مکان و مقصد گردشگری نیستند؛ بلکه میتوانند فواید بسیار بیشتری برای کشور داشته باشند. بهعنوان نمونه برخی از غارها منابع آبهای زیرزمینی هستند که غار نخجیر یکی از آنها به شمار میرود.
به تازگی اداره کل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان مرکزی اطلاعیهای صادر کرده مبنی بر برگزاری مزایدهای به منظور واگذاری غار نخجیر به بخش خصوصی. این غار سالهای زیادی است به بهانه توسعه و رونق گردشگری تخریب شده، اما اینکه بهعنوان یک بنگاه اقتصادی، چاه نفت یا مکان تجاری به مزایده گذاشته شود جای تاسف دارد، از سویی دیگر این اطلاعیه را ادارهای منتشر میکند که حافظ میراثفرهنگی و طبیعی کشور به شمار میرود. افسوس که غاری با ۷۰میلیون سال عمر به دلیل ندانم کاری برخی مسئولان تبدیل به تونل شده و به بهانه اینکه این غار ممکن است بر اثر زلزله تخریب شود اقداماتی غیراصولی و بدون مطالعه در آن انجام شده است و تونلی بهعنوان «در» دوم در این غار ایجاد شده که دستکم۸۰۰ متر است و خودرو به راحتی وارد آن میشود. در هیچ جای دنیا رسم نیست «در» دیگری را به غارها اضافه کنیم. نگاه غیرکارشناسی برخی مسئولان استانها آن است که باید از غارها کسب درآمد شود با اینهمه به جز یکی یا دو غار که هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیدهاند و به بهانه توسعه زیرساختهای برای ادامه مسیر غارها، از بودجه مملکت هزینه شده اما هنوز به آن درآمد مورد نظر نرسیدهاند. غارهایی در کشور وجود دارند که هنوز هزینه برق خود را نمیتوانند پرداخت کنند و به طریقی از برق مصرفی ادارههای دولتی همجوار خود استفاده میکنند.
غار نخجیر به عنوان یک ذخیره گاه آب در سالهای نهچندان دور، از سوی سازمان توسعه منابع آبی به طور تصادفی کشف شد و هنگام بهرهبرداری از ذخایر آب منطقه و انفجاری که انجام شد در این غار باز شد سپس کارشناسان غارنوردی وارد این غار شده و از سفره عظیم آبی که در آن وجود داشته باخبر شدند. در ابتدا بازدید از این غار از طریق کسب مجوز از وزارت نیرو ممکن بود اما از زمانی که این غار تحویل اداره میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری استان مرکزی شد آن را به پیمانکاران غیرحرفهای تحویل داده و آنها نیز به طور غیرکارشناسی نسبت به آمادهسازی مسیرهای این غار و فعالیتهایی را انجام دادند. از جمله این اقدامات غیرکارشناسی کفسازیهای غیراصولی در غار بوده که یک وجه غار را از بین برده است.
به طور کلی غارها ۴ وجه سازه دارند و در۲هزار متری که از غار نخجیر آماده شده کف آن از بین رفته است. با بازگشایی تونلی که برای خروج گردشگران انجام شده آب موجود در طبقات دوم و سوم این غار نیز به طور کامل خشک شده و تنها در طبقات زیرین آن آب ذخیره باقی مانده است. این در حالی است که این غار با ذخایر آبی میتواند ادامه حیات دهد، اما بهدلیل یک اقدام غیرکارشناسی در حال از بین رفتن است. در مجموع غار، ملک خصوصی هیچکس نیست که تصمیم گرفته شود در آن بنگاهها و مغازههای تجاری ساخته شود. غارها ساختمان تجاری نیستند که با ایجاد رستوران در طبقه فوقانی یا کافیشاپ در داخل آن و باز کردن راه اضافی مشتری بیشتری جذب کنیم. غارها منابع طبیعی بسیار حساسی هستند و متعلق به زیستکره بوده و حتی از تملک یک استان خارج و متعلق به دنیاست. غار نخجیر ماه گذشته به مزایده گذاشته شد در حالی که این غار باید به مناقصه گذاشته شود و به افرادی تحویل شود که احساس مسئولیت بیشتری دارند و میدانند در آن چه باید بکنند.
