در شرایطی که تاسیس هر روزنامه به عنوان یک سازمان تولیدکننده شرایط تولید و بازپروری، بخش مهمی از اقتصاد و اشتغال کشور را بر دوش میکشد نگاه ابزاری به رسانهها موجب شده است عمر رسانهها کوتاه و فراگیری آن نسبت به حضورشان کم و بیارزش قلمداد شود.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: تاسیس موسسههای مطبوعاتی و بسط و گسترش نگاه سازمانی به روزنامهها میتواند گره فعالیتهای اقتصادی رسانهها را باز کرده و شرایطی را فراهم کند که به قول حسن روحانی، رئیسجمهوری، رسانهها دچار جوانمرگی نشوند. هر چند در این فرآیند و دستاورد میتوان نگاه همراه با حمایت دولت در زمینه اعطای تسهیلات در قالب یارانه مطبوعات را قدمی موثر در حفظ حیات اقتصادی رسانهها دانست اما از سوی دیگر باید شرایط را طوری فراهم کرد که رسانهها بدون نیاز به داشتن نگاه حمایتی و مستقل از بودجههای دولتی نیز بتوانند روی پای خود بایستند و امنیت شغلی و نگاه درست معیشتی که یکی از دغدغههای اصلی و دیرینه اهالی مطبوعات است را سازمانیافته کنند. محمدرضا صحفی، معاون پیشین مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به برگزاری بیست و سومین دوره نمایشگاه مطبوعات گفت: کارکرد نمایشگاه مطبوعات در دورههای گذشته با زمانی که این نمایشگاه برگزار شد به طور کلی دچار دگرگونی شده است. اهدافی که موسسان برپایی این نمایشگاه در ابتدای برگزاری آن داشتند با آن چیزی که امروز شاهد آن هستیم متفاوت است و از این نظر شاید بتوان این تغییر رویکرد را با توجه به شرایط جدید مورد بررسی قرار داد. در آن زمان تلاش بر این بود که در یک اجتماع همهگیر و با حضور تمامی صاحبان رسانه، فضایی را فراهم کنیم تا گفتوگوی مستقیم و بدون واسطهای با مسئولان و تصمیمگیران کشور برقرار شود و از این رو فضای نقد در مطبوعات فرصت ابراز پیدا کند و مسئولانی که در طول سال نمیتوان به آنها دسترسی پیدا کرد بتوانند رو در روی رسانهها پاسخگوی آنها باشند. وی در ادامه گفت: متاسفانه به دلیل اینکه محدودیتهایی برای اجرای این طرح در دولت هفتم و هشتم وجود داشت خیلی امکان تحقق اهداف به وجود نیامد و به غیر از دور نخست ریاست جمهوری آقای خاتمی، در دیگر دورهها نمایشگاه مطبوعات تبدیل به میتینگهای سیاسی شده بود که گروهها و گرایشهای مختلف و احزاب با یکدیگر به گفتوگو مینشستند. وی در تحلیل شرایط امروز گفت: اما امروز شاهد آن هستیم که چنین امکانی در نمایشگاه مطبوعات وجود ندارد و دیگر اثری از آن شور و حرارت رسانهها نیست و الان بیشتر کارکرد نمایشگاه فقط نمایشی است که با ایجاد غرفههایی از سوی رسانهها و نشریات مختلف ظرفیتهای آنها به نمایش گذاشته میشود و مواجههای انجام نمیشود. اصل بر این است که گفتمانی باشد و گروههای مختلف این امکان را داشته باشند که به گفتوگو بپردازند و بحث کنند که متاسفانه این شرایط وجود ندارد. صحفی در ادامه گفت: از طرفی استمرار برگزاری این نمایشگاه جای خوشحالی است که شاهد هستیم مطبوعات کشور با وجود تمامی تنگدستیها و مشکلات باز هم زنده و پویا به فعالیت میپردازند، هزاران نفر در این حرفه مشغول کار هستند و چرخ مطبوعات میچرخد اما با این اوصاف باز هم با آرمانهای اولیهای که برای برپایی این نمایشگاه در نظر داشتیم خیلی فاصله داریم. صحفی در ادامه افزود: اگر موسسههای مطبوعاتی را به عنوان یک بنگاه اقتصادی نگاه کنیم طبیعی است که باید به دنبال جذب مشتری باشند تا بتوانند به حیات خود ادامه دهند. هر نوع فعالیتی به غیر از فعالیت رقابتی در بازار مطبوعات و فقط با حمایتها و یارانههای دولتی، بقای رسانهها را با مشکل روبهرو میکند. اگر شرایط دریافت یارانهها از سوی رسانهها وجود نداشت آنوقت دیگر رسانهها نیازی به دریافت مجوز نداشتند و هر موسسهای که میتوانست از نظر اقتصادی خود را تامین کند در چنین شرایطی و در چارچوب قوانین صریح کشور و بدون نیاز به اعطای مجوز به فعالیت خود ادامه میداد. اگر دولت به اقتصاد آزاد در مطبوعات اعتقاد داشته باشد و شرایط حمایتی خود را در زمینه ایجاد زیرساختها به کار بگیرد و حمایتهای معنوی از قانون حمایت از مطبوعات را برای بقای رسانههای مستقل ایجاد کنند آنوقت رسانهها هم به دنبال فضای رقابتی با کیفیت بیشتری فعالیت خود را ادامه میدهند. رسانهها برای مقبولیت و جلب اعتماد مخاطب باید مقید و وفادار به دو اصل باشند: «صداقت» و «شفافیت». صداقت، ناظر بر اخلاق حرفهای در روزنامهنگاری است و شفافیت، ناظر بر وظیفه، کارکرد و نقشآفرینی یک رسانه در جامعه است. چرا مردم به رسانهها مراجعه میکنند؟ یکی از نخستین و مهمترین پاسخها، تلاش آنها برای ابهامزدایی درباره مسائل و موضوعات مورد علاقه یا پرسش و انتظار از رسانه برای شفافسازی درباره آنهاست، . از همین جا نقش کلیدی و حیاتی رسانهها بهعنوان رکن چهارم مردمسالاری آغاز میشود. رسانهها برای انجام این وظیفه که مورد انتظار و خواست مخاطبان است باید مانند نورافکن، عمق تاریکیها و تاریکخانهها را روشن کنند و در جستوجوها، تلاشها و پیگیریهای متعهدانه، حقیقت و واقعیت را شفاف و عریان پیش روی مخاطبان قرار دهند. قوانین، ابزارها و الزامات حکومتی و حاکمیتی نیز باید در خدمت کندوکاو و جستوجوی متعهدانه و قانونمندانه رسانهها قرار گیرد و از این جهد و تلاش حمایت کند، چراکه هر اندازه فضا برای روشنگری و شفافسازی رسانهها مطلوبتر باشد، میانبرها، نقاط کور و کورهراههایی که مفسدان و بیاخلاقان از این طریق به راهزنیها و دستبردهای اقتصادی، سیاسی فرهنگی و... میپردازند و سرمایههای مادی و معنوی جامعه را به تاراج میبرند، بسته میشود.
