زینب عبدی روزنامه نگار
ریسک بالای اعطای تسهیلات به صنایع کوچک و متوسط از جمله دلایلی است که موجب شده بانکها تمایل چندانی به تامین مالی SMEها از خود نشان ندهند در حالی که این بنگاههای کوچک و متوسط سهم قابلتوجهی در کل صنعت و اشتغالزایی در اختیار دارند و رشد این بخش میتواند رشد اقتصادی به همراه داشته باشد. سرمایهگذاری صنعتی در ایران میتواند اقتصادی و سودآور باشد اما شرایط با سالهای گذشته متفاوت شده است. رقابتپذیری مولفههای فعالیت تولیدی و صنعتی را تغییر داده است. تا ۱۵ سال گذشته اگر اصول اولیه سرمایهگذاری را رعایت میکردید، میتوانستید از کسب و کارتان سود برداشت کنید اما امروزه شرایط تغییر کرده است. در شرایط کنونی حدود ۲۰ درصد از شرکتهای تولیدی فعال در شهرکهای صنعتی با بحران روبهرو هستند و برنامه دولت این است که علاوه بر توسعه فعالیت ۸۰ درصدی که به خوبی کار میکنند، بحران این ۲۰ درصد را نیز برطرف کند. به گفته فعالان اقتصادی، نبود اطلاعات اعتباری شفاف، هزینههای عملیاتی بالا برای تسهیلات خرد، کمبود وثیقه مورد درخواست و... عمده دلایلی است که دسترسی این بنگاهها به منابع مالی را سخت کرده است؛ موانعی که فعالان اقتصادی معتقدند با استفاده از صندوقهای ضمانت میتوان از آن عبور و به واسطه این صندوقها روند دریافت تسهیلات را تسهیل کرد. این برنامه بهصورت جدی در دستور کار متولیان بخش صنعت قرار گرفته و این امر موجب شده شاهد شتاب تامین منابع مالی صنایع کوچک و متوسط در کشور باشیم. به طوری که با صدرو ضمانتنامههایی از نوع «سرمایه در گردش»، «ایجادی»، «توسعهای»، «پیشپرداخت»، «حسن انجام تعهدات»، «مناقصه» و «اعتبار خریدار» صاحبان صنعت در برخورداری از منابع مالی تا حدودی تامین شدهاند. آمارها نیز بیانگر آن است که در نیمه نخست امسال، استانهای «خراسان رضوی، گیلان، مازندران، کرمانشاه و ایلام» بیشترین سهم ارزشی ضمانتنامههای صادر شده را به خود اختصاص دادهاند. از نظر تعداد ضمانتنامهها نیز استانهای«خراسان رضوی، تهران، کرمانشاه، مازندران و گیلان» در رتبه نخست تا پنجم قرار گرفتهاند. بنابراین کاهش وابستگی بنگاههای کوچک و متوسط (SME) به منابع بانکی را میتوان یکی از راهکارهای رشد این بخش دانست؛ راهکاری که برای تحقق آن تاکنون برنامههای گوناگونی در نظر گرفته شده است که در این زمینه میتوان به عرضه سهام صنایع کوچک و متوسط در فرابورس و گسترش اعتبار صندوق ضمانت سرمایهگذاری صنایع کوچک اشاره کرد؛ طرحهایی که اجرایی کردن آنها تاحدودی کاهش وابستگی صنایع کوچک و متوسط به بانکها را به همراه خواهد داشت. براساس آخرین آمار اعلام شده از مجموع ۵۰ شرکتی که قرار بود به مرور عرضه سهام آنها در فرابورس آغاز شود، تاکنون عرضه سهام۱۲۲ شرکت در فرابورس نهایی شده است و بقیه طرحها در انتظار طی کردن مراحل قانونی برای عرضه در بورس هستند تا به این طریق روند تامین سرمایه موردنیاز صنایع کوچک شتاب گیرد. از سوی دیگر آمار اعلام شده از سوی صندوق ضمانت سرمایهگذاری صنایع کوچک نیز بیانگر آن است که در نیمه نخست امسال در مجموع ۱۱۶ ضمانتنامه به ارزشی حدود ۸۹۰۰ میلیارد ریال برای SMEها صادر شده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته ارزش ضمانتنامههای صادر شده رشد۱۲۶ درصدی داشته است. سهم ضمانتنامههای توسعهای نیز در نیمه نخست امسال از ضمانتهای صادر شده ۱۳۹میلیارد ریال بوده و مجموع ضمانتنامههای صادر شده در این بخش ۱۷فقره بوده است. نسبت ارزش ضمانتنامههای صادر شده برای طرحهای توسعهای به کل مبلغ نیز ۱۶ درصد ارزیابی شده است اما برای «حسن انجام تعهدات» بهعنوان یکی دیگر از بخشهایی که ضمانتنامه سرمایهگذاری به آن تعلق میگیرد نیز در مجموع ۶ ضمانتنامه به ارزش ۲۴میلیارد ریال صادر شده که ۳ درصد از ارزش کل ضمانتنامههای صادر شده را شامل میشود.
