دولت بهتازگی از ممنوعیت واردات ۲۱ قلم کالای حوزه فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) خبر داده و دلیل آن را وجود فناوری در بازار داخلی اعلام کرده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در این زمینه میگوید: «وقتی توانستهایم در تولید برخی تجهیزات به خودکفایی برسیم، واردات این ۲۱ قلم کالا، برخلاف سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی خواهد بود.»
به گفته وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، شرکتهایی که از تولیدات داخلی استفاده میکنند، کمیسیون تنظیم مقررات و بررسی قوانین، تشویق آنها را در دستور کار قرار داده است. این در حالی است که برخی از فعالان حوزه واردات محصولات فاوا معتقدند حمایت از تولید داخلی نباید به ممنوعیت واردات کالا منجر شود. آزاد معروفی، عضو هیاتمدیره و مسئول کمیسیون شبکه سازمان نظام صنفی رایانهای تهران یکی از افرادی است که در این زمینه با «گسترشتجارت» به گفتوگو پرداخته است. وی با اشاره به چالشهای حوزه فاوا میگوید: «صرفا به خاطر حمایت از تولید داخلی و ناتوانی یک تولیدکننده در رقابت با نسخه خارجی و گرفتن سهم از بازار فروش نباید در مقابل واردات سنگاندازی کرد.»
به نظر شما مهمترین چالشهای حوزه فاوا (فناوری اطلاعات و ارتباطات) چیست؟
مشکلات حوزه فاوا بسیار زیاد است. واقعیت آن است که همه مشکلات این حوزه را نمیتوان در یک نگاه مرور کرد، اما در بخش تجهیزات شبکه، فناوریهای مراکز داده و اینترنت اشیا (IOT ) مهمترین مشکل سرعت بالای تغییر فناوری و ناتوانی تولیدکنندگان داخلی در تامین نیازهای جامعه است. علاوه بر این ما شاهد سختگیریهای بسیار زیاد در حوزه واردات تجهیزات هستیم که باعث آسیب زدن به فضای کسب و کار شده است. در نتیجه این سختگیریها هم شاهد تعطیلی بسیاری از کسب و کارها و تغییر حوزه فعالیت آنان خواهیم شد. همانطور که میدانید برخی از کشورها از جمله امریکا به دنبال افزایش فشار و اعمال تحریمهای فناوری تازه علیه ایران هستند. این فشارها از زمان بر سر کار آمدن دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده امریکا افزایش یافته است. در این میان وقتی فضای واردات با چالشهای متعدد روبهرو است، نباید با خودتحریمی و قوانین و مقررات خودساخته گل به خودی بزنیم.
چطور میتوان این چالشها را برطرف کرد و به عقیده شما این موضوع چقدر زمان نیاز دارد؟
موضوع این است که اگر پیش از تدوین و تصویب قوانین و مقررات به مقوله آیندهنگری بپردازیم و چشماندزی درست ترسیم کنیم، شاهد چنین خودتحریمیهایی نخواهیم بود. به عبارت دیگر کارشناسان ما امروز با نگاهی به حال و گذشته سعی در بررسی مسائل دارند، اما در این میان هیچ نگاهی به آینده فناوری در جهان و اثرگذاری آن در ایران ندارند. بر همین اساس هم با توجه به سرعت بالای تغییر فناوری، قوانین تدوین شده حتی برای فردا هم پاسخگوی نیاز جامعه مخاطب نیست. باید به بحث رشد سریع فناوری و ورود سونامی IOT با دقت نظر بیشتری توجه کرد. مدیریت این موضوع در توان یک سازمان نیست و سازمانهای تنظیم مقررات متعددی نیاز دارد تا بتوانند مجموعهای متشکل از میلیاردها تجهیز وارداتی را بررسی و روانه بازار هدف کنند.
تا چه میزان با شعار حمایت از تولید داخلی موافق هستید؟
دیدگاه حمایت بیچون و چرا از تولید داخلی، از آن مواردی است که بیش از ۴ دهه است دامنگیر ما شده است. شکی نیست که هر دولتی باید از تولید داخلی حمایت کند، اما پیش از آن باید از خود بپرسیم چه تولیدی؟ با چه کیفیتی؟ و آیا قابلیت رقابت با کالا خارجی را دارد؟ این پرسشهایی است که بیپاسخ میماند و در نتیجه میبینیم کالاهای تولیدی نهتنها کیفیت لازم را ندارد، بلکه قابلیت توسعه و رشد را هم ندارد. در مقابل با هدف حمایت از تولید، شاهد مانعتراشی برای ورود فناوری به کشور هستیم.
این یکی از چالشهای بزرگی است که در شیوهنامه ممنوعیت ورود ۲۱ قلم کالا هم میتوان مشاهده کرد. باید پرسید که چرا واردات ۲۱ قلم کالا باید دچار ممنوعیت شود؟ کالای ممنوع مواد مخدر یا کالای آسیب رسان است؟ اما کالایی که در خدمت مردم، کشور و منافع ملی قرار میگیرد چرا باید ممنوع اعلام شود؟
با این تفاسیر به نظر شما با چه راهی میتوان به رونق واردات فناوری کمک کرد؟
باید توجه داشت که فقط به خاطر حمایت از تولید داخلی و ناتوانی یک تولیدکننده در رقابت با نسخه خارجی و گرفتن سهم از بازار فروش نباید در مقابل واردات سنگاندازی کرد. به جای این روند میتوان از راهکاری به نام ایجاد بسته حمایتی از تولید داخلی استفاده کرد. ممنوعیت واردات کالا یعنی مختل کردن نظام اقتصادی کشور و به نظر نمیرسد بازخوردی فراتر از این داشته باشد. ضمن اینکه در دنیا امروزه مبحث برندینگ مطرح است و شرکتی ممکن است تولید نداشته باشد (به عنوان نمونه شرکتی ایرانی باشد) اما تولیدهایش در خارج از کشور انجام شود.
از طرف دیگر باید ضمن حمایت از واردات، تولیدات داخلی هم مورد آزمایش امنیت و کیفیت قرار بگیرند. علاوه بر این شاهد آن هستیم که برخی با نام تولید داخلی فقط به مونتاژ قطعات خارجی میپردازند. البته مونتاژ هم به نوعی تولید به شمار میآید، اما نباید به خاطر آن جلوی واردات را به کلی گرفت.
نقش سازمانها را در دوراهی حمایت از واردات یا تولید داخلی چه میدانید؟
بر همین اساس باید در سازمانهای متولی از جمله وزارت صنعت، معدن و تجارت، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان استاندارد با جدیت بیشتری پیگیری شود، به این ترتیب که سازمان استاندارد با تدوین استانداردهای مختلف و ارائه آن به مردم آنها را در بررسی کیفیت محصولات وارداتی و تولید داخلی و انتخاب یاری کند. با همه این حرفها اگر قرار است پروژه ممنوعیت واردات ۲۱ قلم کالا به اجرا درآید، باید زمانی برای آن مشخص شود. به عنوان نمونه به تولیدکننده زمان و سقفی از تولید را اعلام کنند تا ممنوعیت به اجرا درآید، در غیر این صورت نمیتوانیم انتظار ایجاد بازاری رقابتی، دور از انحصار و با قابلیت رقابت در بازارهای جهانی داشته باشیم.
با این تفاسیر به نظر میرسد، دولت در این زمینه سلیقهای عمل کرده است، به نظر شما چرا دولت به ذائقه بازار توجهی ندارد و بیشتر به صورت دستوری عمل میکند؟
به نظر میرسد دولت باید پاسخگوی این پرسش باشد، اما با این حال تغییر زاویه نگاه به بازار در حوزه بازار آزاد با توجه به عرضه و تقاضا بر این موضوع اثرگذار است. همیشه این نقد به دولتها وارد بوده که چرا اجازه نمیدهند عرضه و تقاضا باعث تنظیم بازار شوند و به جای آن در بازار دخالت میکنند؟ این دخالت در بازار باعث اختلال در گردش بازار و ایجاد تورم خواهد شد، به این ترتیب به مشکلاتی مانند قاچاق دامن زده میشود. با این حال همچنان دیدگاه حمایت بیچون و چرا از تولید داخلی باعث ایجاد این نگاه دستوری از سوی دولت میشود.
پس به این ترتیب میتوان گفت نبود ثبات در برنامهریزی یکی دیگر از چالشهای حوزه فاوا است؟
با توجه به این مسائل، بله. باید توجه داشت که همه مسائل مرتبط با واردات و صادرات از جمله ثبات نداشتن ارز و دلار، صدور بخشنامههای متعدد و تصمیمگیریهای لحظهای همه دلایل این بیثباتی است و بر حوزه فاوا اثر میگذارد و خود را در مقام یک چالش نشان میدهد.
