سوزیدوزی یکی از حوزههای صنایعدستی است که در خطر منسوخ شدن قرار دارد، اما هنرمندان استانهای مختلف کشور با به کار بردن ابتکارات لازم، ایجاد محصولات جدید و بروزرسانی طراحیهای خود از منسوخ شدن این هنر جلوگیری کردند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: سوزندوزی هنری است که به عقیده فعالان آن، حرفهای ویژه بانوان بوده و بیشتر فعالان این حوزه را زنان تشکیل میدهند. شاخههای مختلف این هنر را میتوان در استانهای آذربایجان شرقی، سیستان و بلوچستان، گلستان، کرمان، مردم بلوچ و ترکمن کشور یافت. سوزندوزی که در آستانه فراموشی قرار داشته اکنون با همت و فعالیت مستمر زنان مناطق مختلف نه تنها فراموش نشده، بلکه دارای طرحهای جدید، محصولات جدید و دوخت مدرن شده و با ابتکار و خلاقیت زنان بومی دارای محصولات و طرحهای متنوع شده است. زنان فعال در حوزه سوزندوزی با استفاده از فناوری با رکود بازار نیز مقابله کردهاند و از طریق ایجاد کانال در تلگرام و اینستاگرام به معرفی محصولات خود و جذب مشتری پرداختهاند.
یکی از مشکلات اصلی هنرمندان سوزندوزی در استانهای مختلف نبود یک بازارچه دائمی برای عرضه محصولات است. این امر موجب شده تا هنرمندان سوزندوزی تمام سال را منتظر برگزاری نمایشگاههای صنایعدستی بمانند. البته ناگفته نماند که فروشگاههای اینترنتی بسیاری وجود دارند که به فروش محصولات صنایعدستی میپردازند و هنر و آثار هنرمندان سراسر کشور را به علاقهمندان و مشتریان عرضه میکنند. این فروشگاههای مجازی میتوانند راهکار مناسبی برای معرفی حوزههای مختلف صنایعدستی و فروش محصولات باشند، اما هنرمندان سوزندوزی معتقدند دلالان و واسطهگران فروش محصولات، مبلغی بسیار کمتر از نرخ اصلی محصول را به آنها میپردازند و در حقیقت سود اصلی به جیب واسطهها و دلالال بازار میرود. برهمین اساس در صورت ساخت بازارچه دائمی برای عرضه این محصولات میتوان علاوه بر زنده نگه داشتن این هنر صنعت در راستای بهبود اقتصاد فعالان این حرفه نیز گام برداشت.
برگزاری نمایشگاهها، بهترین راهکار فروش
به عقیده فعالان سوزندوزی به کار بردن خلاقیت و ایجاد محصولات جدید نیز بازار سوزندوزی را رونق نداده، اما بهترین مکان برای فروش محصولات سوزندوزی و عرضه محصولات حضور در نمایشگاههای صنایعدستی است. فهیمه ایمنی، تولیدکننده سوزندوزی در ممقان در گفتوگو با «گسترشتجارت» گفت: سوزندوزی یکی از هنرهای دستی استان آذربایجان شرقی است و در شهرستان ممقان که در ۴۵ کیلومتری تبریز واقع شده نیز افراد بسیاری در این حوزه فعالیت میکنند. بیشتر افرادی که به حرفه سوزندوزی در ممقان میپردازند زنان هستند که تلاش میکنند با تولید محصولات سوزندوزی و فروش آنها، به اقتصاد خانواده کمک کنند.
او درباره شیوه دوخت و ایجاد نقش و طرح روی پارچهها بیان کرد: در سوزندوزی با استفاده از نخهای رنگی تمامی سطح پارچه با طرحی که دوزنده در ذهن دارد پر میشود. ایمنی با اشاره به مدرن و روزآمد شدن محصولات سوزندوزی در ممقان اظهار کرد: در محصولات سوزندوزی، طراحیهای مدرن و باب سلیقه مشتریان به کار برده و با استفاده از خلاقیت تولیدکنندگان محصولات نوینی شامل زیرلیوانی، زیربشقابی، رومیزی، کفش، کیف، جای دستمال کاغذی، رومیزی و کوسن را به کالاهای قدیمی افزودهایم. به گفته این هنرمند سوزندوزی؛ به طور کلی هنرمندان سوزندوزی در ممقان تلاش میکنند تا با ابتکارات جدید بازار فروش سوزندوزی را رونق بخشند و نسل جدید را جذب بازار محصولات سوزندوزی کنند. او درباره میزان فروش محصولات سوزندوزی گفت: متاسفانه بازار فروش کالاهای سوزندوزی از رونق چندانی برخوردار نیست و با اینکه ابتکارات بسیاری در تولید محصولات به کار میبریم هنوز نتوانستهایم فروش مناسبی داشته باشیم، بنابراین تنها راهکار و بهترین شیوه برای فروش محصولات برای فعالان سوزندوزی شرکت در نمایشگاههای صنایعدستی است. بهطوری که در این نمایشگاهها تمامی محصولات عرضه شده فروخته میشوند.
رقابت در میان هنرمندان پته دوزی
به عقیده کارشناسان در عرصه سوزندوزی، تولید محصولات بیکیفیت و ارزان موجب شده بسیاری از فعالان پتهدوزی کرمان (شاخهای از سوزندوزی) در فروش محصولات خود با مشکل روبهرو شوند. همچنین در پته دوزی دست زیاد شده و رقابت میان تولیدکنندگان افزایش یافته است به همین دلیل فعالان سوزندوزی به تولید محصولات بازاری روی آوردهاند.
سمیه کریمی فعال پتهدوزی در کرمان در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: پتهدوزی شاخهای از سوزندوزی و ویژه استان کرمان است. پته دوزی نوعی از سوزندوزی است که هنرمندان طرحها و نقشهای مختلف را در تمامی سطح پارچه با استفاده از نخ پشمی میدوزند. او درباره اینکه درآمدزایی پته دوزی در استان کرمان میتواند معاش فعالان را تامین کرده و بهعنوان شغل اصلی در نظر گرفته شود، بیان کرد: افراد بسیاری در حوزه سوزندوزی در حال فعالیت هستند و رقابت در این زمینه بسیار زیاد است، اما اگر خلاقیت و ابتکار در طراحی و دوخت محصولات به کار برده شود، دوزندگان میتوانند مشتریان بیشتری جذب کرده و سوزندوزی را بهعنوان شغل اصلی خود برگزینند. مردم نیز با مشاهده محصولات میتوانند دوختهای با کیفیت و طراحیهای مدرن و مناسب را از دوختهای نامناسب تشخیص دهند.
کریمی افزود: هنر پته دوزی به دوختهای نگینی و سنتی تقسیمبندی میشود که دوختهای نگینی مدرنتر و تکامل یافتهتر از دوختهای مدرن هستند. این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه در آموزشها باید بر تولید به شیوه هنری و با کیفیت تاکید شود، بیان کرد: متاسفانه محصولات تجاری و بازاری بیکیفیت با طرحهای تکراری در بازار بسیار زیاد شده و این امر به بازار عرضه و هنر پته دوزی آسیب وارد میکند. او با اشاره به اینکه بیشترین فعالان پتهدوزی در استان کرمان خانمها هستند، اظهار کرد: یکی دیگر از مشکلات آن است که اگر محصولی یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان نرخ داشته باشد واسطه و دلال صنایعدستی از دوزنده آن را ۵۰۰ هزار تومان خریداری میکند. از همین روی من همواره محصولات را به طور مستقیم به مشتریان عرضه میکنم.
انتظار برای برگزاری نمایشگاه سالانه
فعالان سوزندوزی در استان گلستان نیز بر نبود بازارچه دائمی بهعنوان یکی از اصلیترین مشکلات هنرمندان این حوزه اشاره میکنند و معتقدند همین کاستی موجب شده تا تمام طول سال منتظر برگزاری نمایشگاههای صنایعدستی باشند. فهیمه اشرفی، فعال سوزن دوزی گرگان در گفتوگو با «گسترشتجارت» گفت: سوزندوزی یکی از راحتترین هنرهایی است که خانمها به آن اشتغال دارند. ابزار و مواد اولیه این هنر نخ و سوزن است، البته ابزار اصلی این هنر خلاقیت هنرمندان در طراحی و دوخت است. او افزود: قومیتهای مختلفی در استان گلستان زندگی میکنند و به همین دلیل سبکهای سوزندوزی مناطق مختلف به این استان منتقل شده و هنرمندان از سبکهای سوزندوزی به شیوه سمنانیها، بلوچها، دوختهای ترکمن و پته دوزی ( شیوهای خاص از سوزن دوزی) در این استان در تولید محصولات خود استفاده میکنند.
اشرفی درباره سبک سوزندوزی منحصر به استان گلستان بیان کرد: دوختی به نام شاپو متعلق به یکی از روستاهای مرزی بین استان گیلان و گلستان است که به نام شاپودوزی شهرت دارد. اکنون هنرمندان گرگانی تلاش میکنند تا شاپودوزی را احیا کنند. او درباره بازار کار محصولات سوزندوزی در استان گلستان اظهار کرد: متاسفانه محصولات سوزندوزی در استان گلستان بازار خوبی ندارد و هنرمندان از طریق شبکههای فضای مجازی در تلگرام و اینستاگرام تلاش میکنند محصولات خود را به فروش برسانند. اشرفی با اشاره به کمتوجهی مسئولان به سوزندوزی گفت: با وجود درخواستهای مکرر هنوز مسئولان اقدام موثری برای ساخت و ایجاد بازارچه دائمی انجام نداده و افرادی که سوزندوزی را به عنوان حرفه اصلی خود برگزیدهاند در طول سال منتظر نمایشگاههای صنایعدستی هستند تا برای محصولات خود مشتری پیدا کنند.
