بختیار رازانی / مدیرعامل شرکت شهرکهای صنعتی استان لرستان
در دنیای کنونی دانش و فعالیت دانشمحور بهعنوان مزیت رقابتی اقتصادهای دنیا تبدیل شده است. دانش بهعنوان یک کالای عمومی بدون کاهش و استهلاک است و اقتصاد دانشبنیان اقتصاد کمیابی منابع نیست، بلکه اقتصاد فراوانی منابع است و این کالا برخلاف سایر منابع با مصرف بیشتر در واقع رشد میکند. در مکاتب اقتصادی اغلب نهادههای تولید و عوامل فیزیکی مهمترین متغیرهای مدل رشد اقتصادی به شمار میروند در حالیکه اقتصاد دانشبنیان بر مبنای تولید، توزیع متوازن و مصرف موثر دانش و فناوری شکل گرفته است، از آنجا که بهرهوری عوامل تولید، اصلاح الگوی توزیع درآمد و بهبود محیطزیست مهمترین عوامل موثر در نرخ رشد، تولید، اشتغال و به عبارتی توسعه پایدار هستند. بنابراین رسیدن به توسعه پایدار با اقتصاد دانشبنیان میسر است، البته نباید اقتصاد دانشبنیان را فقط در تولید دانش و انجام آموزش و پژوهش محدود کرد، بلکه استفاده مؤثر دانش در تولیدات را همواره باید مدنظر قرار داد. بنابراین باید دانش بهعنوان یک منبع فناناپذیر و بهعنوان یکی از نهادههای تولید در اختیار بنگاههای اقتصادی قرار گیرد و با مشارکت در فعالیتهای تولیدی و خدماتی باعث ایجاد ارزشافزوده تولید و خدمات و افزایش رقابت شود. بدیهی است زاییده این امر، کاهش فقر و افزایش رفاه اجتماعی و عدالت اجتماعی و ارتقای روند توسعه پایدار خواهد بود. بر خلاف اقتصادهای معمول که نشانههای آن زیرساختها، صنعت و منابع طبیعی است در اقتصاد دانشبنیان ایدهها بهعنوان ارزش و شاخص و نشانه بارز این نوع اقتصاد هستند و درجه دانش پایگی اقتصاد رابطه مستقیمی با مؤلفههای موثر در سطح توسعه یافتگی یعنی تولید سرانه، توزیع درآمد و کیفیت محیطزیست دارد، بنابراین برای دستیابی به اقتصاد دانشبنیان باید زیرساختهای فناوری اطلاعات تقویت و نتایج پژوهشها و اختراعات تجاریسازی شود و سرمایهگذاری در آموزش و پژوهش افزایش یابد. اما در باره اقتصاد دانشبنیان و سیاست اقتصادی جاری کشورما عنوان کرد که تاکنون سیاستهای گوناگونی در زمینه اقتصادی در کشور ابلاغ شده است، سیاستهایی مانند سیاست تولید ملی، سیاست اصل ۴۴، سیاست امنیت سرمایهگذاری و... به تازگی سیاست اقتصاد مقاومتی بهعنوان یک الگوی بومی و علمی که برآمده از فرهنگ انقلاب اسلامی هستند از سوی رهبر معظم انقلاب ابلاغ شده است. نظریه اقتصاد مقاومتی مفهوم جدیدی در علم اقتصاد است که در هیچیک از مکاتب اقتصادی دنیا وجود ندارد، از آنجا که الگوهای اقتصادی شناخته شده دنیا برای پیشرفت همه جانبه اقتصاد ما بهویژه در چند دهه گذشته با تشدید تحریمها مناسب نبوده، بنابراین الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت شکل بدیعی از الگوهای متداول برای پیشرفت همه جانبه اقتصاد و براساس شرایط جامعه اسلامی کشور ما طراحی و ابلاغ شده است. در الگوی اقتصاد مقاومتی تمرکز روی استفاده بهینه و دانش محور از منابع هستند در واقع اقتصاد مقاومتی برنامهریزی مدون علمی و ارائه راهکار منطبق بر دانش روز برای تولید ملی و نیل به رشد اقتصادی است، اقتصاد مقاومتی با ریاضت اقتصادی که گریبانگیر چند کشور اروپایی شده بسیار متفاوت است، ریاضت اقتصادی با کمبود منابع تولید روبهرو است در صورتیکه در اقتصاد مقاومتی منابع وجود دارد و روی استفاده بهینه از منابع بر اساس دانش و بهرهوری تاکید میشود. رهبر معظم انقلاب در تبیین اقتصاد مقاومتی بیان فرمودند « اقتصاد مقاومتی معنایش این است که ما یک اقتصاد داشته باشیم که هم روند رو به رشد اقتصادی در کشور محفوظ بماند هم آسیبپذیری آن کاهش یابد.» دولتی بودن اقتصاد، وابستگی به نفت، نداشتن مدیریت مصرف، بهرهوری پایین عوامل تولید و استفاده نامناسب و ناکارا از منابع، پایین بودن میزان خلاقیت و نوآوری و ضعف فناوری بنگاهها، از مهمترین موارد آسیبپذیری در اقتصاد ما است، بنابراین چنانچه بخواهیم روند رو به رشد اقتصادی در کشور را حفظ کنیم باید بر مبنای اقتصاد مقاومتی و بر محور دانش نظامها و فرآیندهای اقتصادی را اصلاح و پیادهسازی کنیم در این صورت راه نجات اقتصاد برای دستیابی به اهداف سند چشمانداز استفاده از الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت با مدل اقتصاد مقاومتی و بر مبنای دانش و فناوری خواهد بود.
