در سالهای گذشته رونق ساختوساز در کشورمان باعث شده این بخش به یکی از مهمترین بخشهای سرمایهگذاری اقتصادی در کشور تبدل شود، اما نبود نظارت و رعایت نکردن اصول فنی و استانداردها در این بخش موجب شده ایمنی در این ساختمانها به حداقل برسد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: رعایت اصول ایمنی در ساختوسازها و نظارت بر آن از مهمترین عوامل ساختمانسازی مطلوب به شمار میرود، اما صاحبنظران این بخش بر این باورند کیفیت مصالح مصرفی و چگونگی مصرف آنها از با اهمیتترین دلایل بهبود کیفیت ساختوساز به شمار میرود. در این زمینه حسن قربانخانی، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان استان تهران میگوید: از۴۰ نوع بلایای طبیعی ۳۲ مورد در ایران رخ داده است، ما در کشوری زندگی میکنیم که مستعد بروز انواع حوادث و بلایای طبیعی و غیرطبیعی است؛ بنابراین باید برای این بحرانها برنامهریزی کرد. در سازمان نظام مهندسی به موضوع آمادگی در برابر بحرانها توجه ویژه داریم که بدین ترتیب در بودجه سال۹۶ اعتبار خوبی را برای ارتقای سطح آگاهی اختصاص دادهایم چراکه آموزش و آگاهی به بالاتر رفتن سطح توانمندی در برابر حوادث کمک بسیاری میکند. این سازمان ۱۱۴ هزار عضو دارد، ۳۰ درصد مهندسان عضو سازمان نظام مهندسی در تهران هستند و با تخصصهای مختلف جمعیت بالقوه خوبی در جهت کمک به آموزش و توانمندسازی شهروندان در برابر حوادث به شمار میرود. سازمان نظام مهندسی سال گذشته ۱۷ هزار بازدید از ساختمانهای در حال ساخت و گودبرداریهای ۲۲ منطقه داشته که در باره ساختمانهای پرخطر اطلاعیههایی به شهرداری تهران ارائه شده است. این آمار در ۶ ماه نخست امسال نیز بیش از ۱۱ هزار بازدید رسیده است. به گفته وی نکته اساسی در ساختوسازهای تهران که به عنوان حلقه گمشده نیز به شمار میرود این است که بیش از۹۰ درصد سازندگان ساختمانها تولیدکننده بوده و بهرهبردار آن نیستند و صلاحیتها و تخصصهای لازم را برای ساخت ساختمان ندارند. در هیچ کشوری در دنیا به افراد غیرمتخصص پروانه ساخت داده نمیشود اما این موضوع در کشور ما فراوان دیده میشود. کارشناسان معتقدند، یکی از خلأهای موجود در زمینه ساختوساز در کشور بیمه تضمین کیفیت و شناسنامه فنی است، اگر شهرداری تهران براساس مقررات این بیمه پایان کار را صادر نکند این بیمه به بهرهبردار ارائه شده و تضمینی برای بنای ساخته شده به شمار میآید. در این باره عضو هیاتمدیره اتحادیه شرکتهای ساختمانی ایران گفت: اگر کتاب سینوهه را هم مطالعه کنید متوجه میشوید مسکن یک نیاز همیشگی جامعه است اما متاسفانه مسکن تبدیل به یک عامل سیاسی شده به عبارت دیگر مسکن از طرفی نیاز جامعه است و از سوی دیگر نظام سیاسی کشور هم به مسکن نیاز دارد. محمدعلی پورشیرازی در گفتوگو با صمت افزود: پس از جنگ جهانی دوم طرح مارشال به مردم کمک کرد زیرا در آن زمان سیاست وارد شد و مردم را نجات داد. به طور کلی ما تخصصها را در همه زمینهها معنادار نمیدانیم بهعنوان نمونه پزشکی تخصصهایی دارد، خود همین تخصصها ۳ قسمتی میشود؛ در باره مسکن هم همین مثال صدق میکند در صورتی که ما یک سرمایهگذار داریم که تخصص آن سرمایهگذاری است و باید بداند کجا سرمایهگذاری کند که برای آن سودآور باشد. او ادامه داد: فردی طراح ساختمان خوب و فرد دیگر ناظر کارآمدی است، در برخی از بازدیدها از مکانهای قدیمی مشاهده شده ۲۸ متر آجرکاری شده و یک سانتیمتر انحراف ندارد بهعنوان نمونه مسجد گوهرشاد مشهد، بنابراین هر فردی باید تخصص خود را داشته باشد. متاسفانه درحالحاضر بسیاری از این تخصصها با هم مخلوط شده است. عضو هیات مدیره اتحادیه شرکتهای ساختمانی ایران تاکید کرد: همانطور که میدانید نظام مهندسی ما کنترل ساختمانها را ندارد، این برنامه دستور مصوب است که زمانی که پروانه ساختمانسازی صادر میشود باید از نظام مهندسی کمک گرفته شود و یک ناظر باید در آن ساختمان حضور پیدا کند و به این صورت نباشد که فقط پروانه ساختمان را امضاء کند و مسائل دیگر را پیگیری نکنند. پورشیرازی اظهار کرد: زمانی که این عوامل را کنار هم بگذاریم مشاهده میشود که کیفیت عمقی ندارند، بلکه فقط کیفیت ظاهری دارند. بهعنوان نمونه ساختمان پلاسکو که ۵۰ سال پیش ساخته شد واقعا بینظیر بود اما نسبت به تغییرات آن بیتوجهی شد. درحالحاضر کیفیت عمقی مطرح نیست، بلکه کیفیت ظاهری در اولویت قرار دارد. او بیان کرد: در این زمینه بحث سودآوری مطرح است؛ سرمایهدار با یک ناظر پروانه را امضا میکند و خودش سازنده میشود، قانون نظام مهندسی صلاحیت اجرا را جدا از ناظر میداند. عضو هیات مدیره اتحادیه شرکتهای ساختمانی ایران ادامه داد: شهرداری هم در این زمینه مشارکت دارد، اما توجه کامل به ساختوسازها ندارد باید در کنار نظام مهندسی با هم حرکت کنند، همچنین شهرداری باید ساختوسازها را کنترل کند. پورشیرازی تصریح کرد: شهرداری ناحیهها در یک کوچه ۶ متری مجوز ساختمان ۲۰ طبقه میدهد، علت این موضوع این است که مسائل کارشناسی نمیشوند در این زمینه باید بگوییم متاسفانه رفاقت حاکمیت پیدا کرده است. ساختوسازها ازسوی سازندههای غیرمتخصص انجام میشود عضو انجمن صنفی مهندسان صنعت ساختمان گفت: ساختوسازهای شهری ما اغلب بهدست سازندههای غیرمتخصص انجام میشود دلیل این موضوع هم این است که از لحاظ مالی مشکلی ندارند، مهندسی که در این زمینه تحصیل کرده و در پروانه اشتغال خود صلاحیت نظارت و اجرا را هم دارد سرمایهگذار نیست، سرمایهگذار خود صاحب ملک است البته اگر بتواند از لحاظ مالی ساختمان را تامین کند. علیرضا سرحدی در گفتوگو با صمت افزود: بیشتر سرمایهدارها، سرمایه خود را در اختیار سازندهها میگذارند، در حالی که بیشتر آنها تحصیلات مهندسی ساختمانی در این حوزه ندارند و فقط با سرمایه ساختوساز ساختمان انجام میدهند. او ادامه داد: با توجه به درآمدی که در ۲۰ سال گذشته تامین شده است، یک سری کنترلهایی مانند مهندس ناظر، مهندس مجری در ساختمانها اجرا میشود، اما هنوز آنطور که باید اجباری برای اینکه ساختمانها بهدست سازنده متخصص ساخته شود، وجود ندارد. از سال ۹۱ دستور داده شد برنامه مجری در ساختمانها اجباری شود، اما هنوز اجرایی نشده است. عضو انجمن صنفی مهندسان صنعت ساختمان اظهار کرد: مشکلات حوزه ساختمانسازی دلیل عمدهای دارد و آن این است که سود این ساختوسازها و همچنین ارزشافزوده بر ساختمان اضافه میشود به همین دلیل است که قوانین کار و ضوابط آییننامهها رعایت نمیشود، اگر مهندس ناظر یا مهندس مجری به ساخت ساختمانها نظارت کنند، کارها دشوار میشود به همین منظور سازندهها تمایلی به این کار ندارند. سرحدی تاکید کرد: متاسفانه شهرداری وابسته به فروش تراکم، عوارض و درآمدهایی که از این طریق دارد، است و آن طور که باید در این زمینه سختگیری نمیکند و نتیجه این است که بیشتر ساختوسازها درحالحاضر بهدست افراد غیرمتخصص انجام میشود. او با اشاره به اینکه ساختوسازی غیرمجاز براساس ضوابط شهرداری تکلیف مشخصی دارد، اضافه کرد: اگر فردی از میزان تراکمی که دارد اضافهتر بسازد، شهرداری برخورد خواهد کرد بهطوری که از آنها جریمه یا عوارض دریافت میکند، خوشبختانه در این زمینه مشکلی وجود ندارد. عضو انجمن صنفی مهندسان صنعت ساختمان ادامه داد: شهرداری در بخشی که به کیفیت ساختمان و به استحکام بنا بستگی دارد براساس قانون مسئولیت مستقیمی ندارد در این بخش مهندسان و سازمان نظام مهندسی مسئول هستند. حدود ۲۰ سال است که سازمان نظام مهندسی با شهرداری در حال مذاکره هستند که به تفاهمی برسند و این برنامه را با همکاری یکدیگر انجام دهند به عبارت دیگر شهرداری بابت تراکم، عوارض و دیگر موارد پول دریافت کند، اما اجازه دهد که آن کیفیت ساختوساز را سازمان نظام مهندسی از طریق سازوکار خودش انجام دهد. متاسفانه در این زمینه هنوز اختلاف وجود دارد. سرحدی با بیان اینکه البته در این موارد پیشرفتهایی هم داشتهایم، اما هنوز به نتیجه مطلوب دست پیدا نکردهایم، تصریح کرد: علت این موضوع این است که بهطور منطقی سود و درآمد شهرداری وابسته به ساختوسازهای غیرمجاز و غیراصولی است، یعنی اگر قرار باشد براساس مقررات ملی ساختمان و آییننامه ۲۸۰۰ و براساس ضوابط طرح جامع و تفصیلی ساختمان ساخته شود درآمد شهرداری به صفر میرسد، درحالحاضر شهرداری تراکم میفروشد در حالی که تراکم اقدامی غیرقانونی است و به دلیل اینکه درآمدی ندارد، نادیده گرفته میشود. ] از نگاه کارشناسان، بسیاری از ساختوسازهای انجام شده در گذشته ازسوی معماران، دارای دوام و مقاومت بسیار هستند در حالی که امروز چنین ساختوسازهای با این کیفیت وجود ندارد. باید با تربیت نیرویانسانی ماهر کیفیت ساختوساز را افزایش داد، باید سعی شود از تجربه و معمارهای گذشته نهایت استفاده را برای بهبود ساختوساز ببریم. نیروی انسانی ماهر در ایران نباید تنها به مدرک بسنده کنند، بلکه باید سعی کنند تجربههای عملی و علمی خود را افزایش دهند.
