حمید آذرمند/ کارشناس اقتصاد
آمارها نشان میدهد در ۴ ماه نخست امسال، کسری تراز عملیاتی دولت افزون بر ۴۱ هزار میلیارد تومان بوده که حدود دو برابر کسری عملیاتی سال گذشته است. ابعاد این کسری به اندازهای بوده که حتی درآمدهای نفتی نیز برای جبران آن کافی نبوده و بنابراین دولت در۴ ماه ابتدای سال با کسری عملیاتی و سرمایهای بیش از ۱۶ هزار میلیارد تومان مواجه بوده است. اگر روند نیمه اول سال ادامه یابد، شکاف تراز عملیاتی و سرمایهای دولت در سال ۱۳۹۶ بیش از سال قبل خواهد بود، در نتیجه دولت مانند سال قبل ناچار است اقدام به ایجاد بدهیهای جدید کند. سال گذشته نیز کسری عملیاتی و سرمایهای دولت در حدی بود که دولت ناچار شد نزدیک به ۵۴ هزار میلیارد تومان اوراق مالی منتشر کند. انتشار مداوم و گسترده اوراق مالی از جانب دولت شیوهای مناسب و قابل دوام برای حل مشکلات بودجهای دولت نیست چراکه ایجاد تعهدات جدید و افزودن بر حجم بدهیهای دولت موجب خواهد شد که دولت در آینده نزدیک با مشکل بازپرداخت اصل و سود بدهیها مواجه شود. ادامه این شرایط در نهایت منجر به انتقال مشکل بدهیهای انباشته دولت به متغیرهای پولی شده و آثار آن به صورت ناپایداری اقتصاد کلان ظاهر خواهد شد. از طرف دیگر کسری بودجه مداوم دولت و انباشت بدهیهای دولت موجب میشود توانایی دولت در توسعه زیرساختهای اقتصادی و سرمایهگذاریهای ضروری و همچنین بهبود خدمات اساسی مانند نظم و امنیت، محیطزیست، آموزش و نظایر آن کاهش یابد. با توضیحات بالا لازم است دولت در بودجه ۱۳۹۷ توجه کافی به پایداری بودجه داشته باشد. پایداری بودجه نیز از یک سو نیازمند بازنگری و اصلاح ساختار هزینهها و از سوی دیگر مستلزم پایدارسازی درآمدهای عمومی است. در راستای بازنگری و اصلاح ساختار هزینههای دولت لازم است برخی سیاستهای رفاهی دولت مانند پرداخت یارانه انرژی، پرداخت یارانه نقدی و خرید تضمینی محصولات کشاورزی و مانند آن مورد بازنگری کامل قرار بگیرد. کسری بودجه و تعهدات انباشته دولت دیگر اجازه تداوم چنین سیاستهایی را به دولت نخواهد داد. علاوه بر آن در جهت افزایش کارایی در تخصیص منابع بودجهای لازم است اقداماتی مانند اجرای کامل بودجهریزی برمبنای عملکرد، کاهش حجم تصدیگری دولت و کوچکسازی بدنه دولت مورد توجه قرار بگیرد.
