ایران در آذر سال گذشته پس از یک دهه، با تولید ۱۴ میلیون و ۵۹۲ هزار تن دوباره به خودکفایی رسید اما در امسال پیشبینیها نشاندهنده کاهش ۱۵ درصدی گندم و رسیدن به میزان ۱۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تن است؛ رقمی که به گفته مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، ایران را از خودکفایی گندم خارج نمیکند و واردات گندم نیز همچنان ممنوع خواهد بود اما با وجود این، در هر صورت کاهش تولید تاثیرات خود را روی این محصول استراتژیک خواهد گذاشت.با وجود آنکه مسئولان دلیل کاهش تولید گندم را کاهش بارندگی در کشور اعلام میکنند، بینظمی دولت در اعلام نرخ تضمینی گندم و تاخیر در پرداخت مطالبات بر کاهش تولید بیتاثیر نبوده است. طبق قانون، دولت موظف است نرخ خرید تضمینی محصولات کشاورزی را قبل از شروع فصل کشت اعلام کند اما در چند سال گذشته تاخیر در اعلام نرخ تضمینی کشاورزان را با سردرگمی در زمینه نوع کشت و نحوه آن رو به رو کرده است. اکنون حدود یک ماه از فصل کشت گندم گذشته اما هنوز نرخ تضمینی گندم اعلام نشده است. از سوی دیگر ۵ ماه از خرید تضمینی دولت میگذرد اما هنوز مطالبات به طور کامل پرداخت نشده است.
تاخیر در اعلام نرخ خرید تضمینی دولت باید نرخ تضمینی گندم را حداقل به میزان تورم افزایش دهد اما سال گذشته کشاورزان با اعلام رقم ۱۳۰۰ تومان و افزایش ۲ درصدی آن بسیار غافلگیر شدند به نحوی که این موضوع با اعتراضات گسترده و مخالفت حجتی روبه رو شد اما با وجود وقفه در تصمیمگیری و اعلام این موضوع اعتراضات نتیجه نداد و همان نرخ به تصویب رسید. درحالحاضر در شرایطی که نیمی از مهر گذشته هنوز خبری از نرخ تضمینی نیست و کشاورزان چشمانتظار تصمیم دولت هستند. پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی برای افزایش نرخ تضمینی گندم در امسال ۹ درصد است و دلیل آن را هم رشد ۹ درصدی تورم اعلام کردهاند اما باید دید شورای اقتصاد با پیشنهاد وزارت جهاد کشاورزی موافقت خواهد کرد یا همچون سال گذشته با تاخیری چند ماهه تصمیمی عجیب خواهد گرفت.
وعدههای چندباره دولت در پرداخت مطالبات یکی دیگر از موضوعاتی که خودکفایی گندم و انگیزه کشاورزان برای کشت را تهدید میکند، بینظمی در پرداخت مطالبات کشاورزان است. بدون شک زحمت اصلی خودکفایی گندم را گندمکاران میکشند. کشاورزانی که حاصل دسترنج خود را از طریق خرید تضمینی به دولت پیشفروش میکنند و تاخیرهای دولت در پرداخت مطالبات آنها در تامین سرمایه برای دوره بعدی کشت دچار مشکل میکند. درحالحاضر حدود ۵ ماه است که دولت گندم را از کشاورزان خریده اما پرداخت مطالبات را مدام به تاخیر میاندازد. به تازگی نیز دولت وعده پرداخت مطالبات در دو نوبت را داده به نحوی که اکنون ادعا میشود حدود ۷۰ درصد مطالبات پرداخت شده و براساس وعده محمدباقر نوبخت، سخنگوی دولت این مطالبات تا دو هفته دیگر باید صفر شود. با وجود این، به تازگی علی خانمحمدی، مدیرعامل مجمع ملی خبرگان کشاورزی این ادعا را رد کرده و به ایلنا گفته است: کشاورزان نزدیک به ۵ ماه است که منتظر دریافت پول هستند تا هزینههای کاشت؛ داشت و برداشت و هزینههای کمباین، کارگر، حملونقل و امرار معاش را پرداخت کنند اما خبری از پول نیست.
پرداخت دو ماه دیگر به تعویق افتاد خانمحمدی با تاکید بر اینکه پرداخت حدود ۷۰درصدی مطالبات صحت ندارد، گفت: دولت پس از انتخابات ریاست جمهوری و خرید تضمینی گندم۴بار مهلت پرداخت را تمدید کرده است. بار نخست قرار بود با شروع فصل کشت تسویه کنند که اول شهریور بود. بار دوم گفتند تا آخر شهریور و بار سوم هم تا ۱۵ مهر زمان پرداخت مطالبات را عقب انداخت و حالا هم که تا دو ماه دیگر زمان خواستهاند. امیدواریم دوباره پشیمان نشوند و این زمان بازهم تمدید نشود. درحالحاضر میگویند حدود ۷۰ درصد مطالبات پرداخت شده اما به کجا پرداخت شده که کشاورزان از آن بیاطلاع هستند؟ ما هر روز از هزاران کشاورز تماس داریم که به علت پرداخت نشدن مطالباتشان شکایت دارند. با وجود این، یزدان سیف، معاون وزیر جهاد کشاورزی، مدیرعامل و رئیس هیاتمدیره شرکت بازرگانی دولتی ایران این اظهارات را نپذیرفته و آن را ناشی از ناآگاهی خوانده و اعلام کرده که ۷۲ درصد از مطالبات تاکنون پرداخت شده است.
