گسترش مصرفزدگي انسان مدرن واقعا باورنکردني است. کرهزمين ديگر تاب اين همه بيتوجهي انسان مدرن را ندارد. ما در دوران مدرن، تهاجم به طبيعت را سرلوحه خود قرار دادهايم.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در گذشته مديريت بومي داشتيم و اين مديريت سازگار با منطقه ما بود اما درنهايت با ساخت سدها، هم شبکههاي سنتي مثل آببندها و قناتها را از بين بردهايم و هم توهم پرآبي در سرزمين کمآب ايجاد کردهايم که نتايج مديريت نابومي و حکمراني مدرن در ايران است. از اشکالات بزرگ عصر مدرن اين است که ما خواستيم بر طبيعت چيره شويم در صورتي که بايد با طبيعت سازگار بود. از وظايف اکنون ما در اين شرايط، احيا و بهروز کردن دانش بومي براي مديريت سامانههاي آب و قرارگرفتن آنها بر هويت خودمان است. بهترين راه براي نجات کشور از بيآبي احياي قناتهاست چراکه آب را جلوي چشم خورشيد نميگذارد. درحالحاضر رودخانهها نابود شدهاند و سفرههاي ۴۰۰دشت ما تهي هستند و خطر فرونشست بسيار جدي است و از هر زمينلرزهاي خطرناکتر است. بيابانزايي گسترده و به خطر افتادن امنيت خوراک و افزايش دماي زمين هم از آثار ورود مدرنيت در ايران است. کشاورزی و بحران آب گزارههاي نادرستي در کشور وجود دارد، گاهي گفته ميشود خشکسالي و افزايش جمعيت مايه نابودي آب است که اين صحيح نيست. ايران تا ۲۰۰ميليون نفر را هم ميتواند آب دهد و خوراک تامين کند. اين که گفته شود کشاورزي سبب بحران آب شده هم نادرست است. در همهجاي دنيا بين ۸۰-۶۰درصد آب تجديدپذير را بايد به کشاورزان بدهند. مصرف آب ما در شهرها بسيار زياد است و اينکه بگوييم کشاورزي مقرون به صرفه نبوده صحيح نيست چراکه ۱۲هزار سال تاريخ ما نشان ميدهد که تمدن ما به کشاورزي وابسته بوده است. اينکه گفته ميشود خودکفايي گندم آب زيادي ميخواهد، نادرست است؛ چراکه گندم کمنيازترين محصولات به آب است و در خيلي از نقاط ايران گندم ديم وجود دارد. همچنين واردات آب مجازي به سود کشور نيست. ظفرنژاد تاکيد ميکند: راه برونرفت از اين شرايط بازبيني نظام آموزشي و احياي دانش بومي در کشور در کنار کوچکسازي دولتها و حذف دستگاههاي اجرايي و باقي گذاشتن دستگاههاي پايشي است؛ جوامع بومي خيلي بهتر ميتوانند کمک کنند و تغيير نقش دولت از مجري به پايشگر بايد اتفاق بيفتد. احياي مديريت بومي و تقويت شوراهاي خبرگان روستايي و ورود خبرگان محلي به مجلس از ديگر راهها است. نشست تخصصي علمي و بينالمللي «سازگاري با تغييرات اقليم و دانش بومي منابع آب» روز سهشنبه در مرکز بينالمللي قنات و سازههاي تاريخي آبي يزد آغاز بهکار کرد. در اين نشست 3روزه کارشناسان و صاحبنظراني از ايران و کشورهاي آلمان، سوئيس، فرانسه، کنيا و پاکستان حضور دارند. مدير و نماينده دفتر منطقهاي يونسکو در اين نشست که جمعي از متخصصان و استادان دانشگاه حضور داشتند گفت: براي غلبهبر تنشهاي آبي موجود در دنيا نيازمند استفاده از دانش سنتي و بومي هر منطقه هستيم. خانم «استرکيش لاروش» افزود: از اينرو يونسکو در تلاش است با تدوين برنامههاي متعدد و جديد، آموزش عمومي را به منظور تقويت دانش و آگاهيهاي محلي و بومي تقويت کند. وي ادامه داد: در اينباره برنامههاي جديد اين سازمان براي درگير کردن بيشتر مردم مناطق روستايي و بومي طراحي شده تا بتوان از سيستمهاي محلي براي مقابله با تنشهاي تغييرات آب و هوايي در هر منطقهاي استفاده کرد. مدير و نماينده دفتر منطقهاي يونسکو يادآور شد: در عين حال پايگاه اينترنتي به طور وبسايت نيز طراحي شده تا جوامع بومي در معرض خطر تغييرات اقليمي و آب و هوايي بتوانند با استفاده از اطلاعات آن، دانش بومي و عمومي را تقويت کنند و يونسکو نيز از ظرفيت و شيوههاي موفق دانش بومي استفاده کرده و آن را الگو قرار دهد. دبير کانون تفکر آب نيز در مبحث خود با عنوان «کانون تفکر آب، پليبين سنت و مدرنيته» به تشريح وضعيت کنوني مصرف آب در دنيا و ايران و بحرانهاي آبي پرداخت. علياصغر سمسار يزدي تاکيد کرد: بايد با الهامگيري از دانش بومي براي رفع مشکلات و چالشهاي فعلي مديريت منابع آب استفاده کرد. وي با بيان اينکه ميتوان با بکارگيري دانش بومي و روشهاي خلاقانه گذشتگان درباره مشکلات و محدوديتهاي آب بر مشکلات امروز اين بخش غلبه کرد افزود: ميتوانيم با استفاده از اين تجربهها خودمان را با محيطزيست و محيط اطراف تطبيق داده و ميان سنت و مدرنيته دوستي برقرار کنيم. در ادامه اين نشست نماينده دانشگاه يزد نيز با تشريح تاثير تغييرات اقليم و آب و هوايي بر بخشهاي مختلف طبيعت گفت: بايد به طور جهاني در اينباره تصميمگيري و تفکر شده و با تقويت ساختارها به طور محلي عمل شود. فرهادنژاد کورکي افزود: يکي از مشکلات ما در بحث مصرف آب در حوزه کشاورزي است از اينرو بايد در نظام آبياري تغييرات اساسي ايجاد کنيم و با درگير کردن شرکتهاي بيمه و ساير شرکتها زمينه بيمه کردن کشاورزان و مديريت مصرف آب را فراهم کنيم. وي اضافه کرد: داشتن نگاه جهاني و در عين حال عمگرايي محلي با استفاده از شيوههاي جديد ميتواند به کشورها در مقابله با بحران و تنشهاي آبي ناشي از تغييرات اقليم کمک کند. وي با تشريح وضعيت استان و دانشگاه يزد خاطرنشان کرد: اين استان در مرکز ايران با توجه به جايگاه استراتژيک از قديم با طبيعت سازگاري يافته و در بخشها و توليدات مختلفي مانند پارچه، فولاد و معدن شهرت دارد. نسبت آب و توسعه رييس همکاريهاي علمي و بينالمللي دانشگاه يزد ادامه داد: يزد در شاخصهاي متعدد توسعهاي رشد قابلتوجهي دارد به گونهاي که رتبه نخست در قبولي کنکور دانشگاهي، رتبه دوم در توليدات معدني، رتبه سوم در گردشگري و رتبه چهارم در بخشهاي صنعتي را به خود اختصاص داده است. مدير مرکز بينالمللي قنات درباره اهداف اين نشست تخصصي به خبرنگار ايرنا گفت: هدف از اين نشست که در قالب ۶نشست جداگانه علمي در مرکز بينالمللي قنات برگزار ميشود جستوجوي راهکارهاي پايدار براي مقابله با تاثيرات منفي تغييرات اقليم در منطقه از طريق ظرفيتهاي بومي و محلي است. حسين غفوري افزود: در اين نشست، ظرفيتهاي دانش بومي براي سازگاري بهتر با تغييرات اقليم در قالب نشستهاي علمي شامل سازگاري با تغييرات اقليمي از طريق فناوري، جنبههاي اجتماعي و مديريتي سازگاري با تغييرات اقليمي، ابتکارات و برنامههاي مرتبط با سازگاري با تغييرات اقليمي، تغييرات اقليمي، اکولوژي انساني و منظرهاي فرهنگي، آبياري سنتي و سازگاري با تغييرات اقليمي بررسي ميشود. تغییرات اقلیمی و بحران آب وي با بيان اينکه نمايندگان ۶کشور در اين نشست حضور دارند، يادآور شد: نشست سازگاري با تغييرات اقليم و دانش بومي منابع آب با همکاري مرکز بينالمللي قنات و سازههاي تاريخي آبي، دفتر منطقهاي يونسکو درتهران و شرکت سهامي آب منطقهاي يزد و دانشگاه يزد آغاز شده و تا پنجشنبه ادامه دارد. استان يزد يکي از مناطقي است که از فرآيند تغيير اقليم بيشترين تاثير را ميگيرد و از ظرفيت بالايي در زمينه دانش بومي آب و ميراث اجتماعي و فرهنگي آب برخوردار است. با توجه به برداشت بيرويه آب از سفرههاي زيرزميني در اين استان هر سال شاهد افت ۵۰ سانتيمتري اين سفرهها در استان هستيم. تغيير اقليم يا تغييرات آب و هوايي به هر تغيير مشخص در الگوهاي مورد انتظار براي وضعيت ميانگين آب و هوايي اطلاق ميشود که در طولانيمدت براي منطقهاي ويژه يا تمامي کرهزمين رخ دهد. افزايش تغييرات جوي نظير بارشهاي ناگهاني، توفانهاي شديد، خشکسالي و افزايش دما چند سالي است که در برخي نقاط ايران به چشم ميخورد. بارش برف در شهرهاي جنوبي و مرکزي کشور پس از ۵۰سال، سرماي شديد و بارش تگرگ در فصل شکوفهدهي درختان، بارش سنگين برف در استانهاي مازندران و گيلان، برخي از نشانههاي بينظمي در شرايط آب و هوايي است.
