چند روز پیش بانک دولتی «بیپیآی» فرانسه اعلام کرد از ابتدای سال ۲۰۱۸ میلادی تامین مالی سرمایهگذاری شرکتهای فرانسوی در ایران را برعهده خواهد گرفت؛ این رویکرد نشان میدهد ایران در قبال خروج امریکا با همکاری سایر اعضای ۱+۵ میتواند مسیر همکاریهای بینالمللی را دنبال کند و از سوی دیگر نقض برجام از سوی امریکا را در مجامع بینالمللی پیگیری کند.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: تارنمای بلومبرگ رویکرد رییس جمهوری امریکا از پیش از انتخابات سال گذشته تا حضور و سخنرانی در مجمع عمومی سازمان ملل، مخالفت با برجام بوده است، اگرچه سخنرانی در سازمان ملل فرصتی برای جلب نظر متحدان امریکا بود، اما تنها یک هفته پس از آن همه اظهارات و جلسات پنهانی و گفتوگوهای مقامهای عالیرتبه، امریکا منزویتر از گذشته شده و متحدان ایالات متحده در زمینه اهمیت توافق هستهای متحدتر شدهاند. «رکس تیلرسون» وزیر امور خارجه امریکا هم از دیدار و همکاری میان ایران و اروپا ابراز ناخرسندی کرده است زیرا اعتقاد دارد آنها به نگرانیهای امریکا نمیپردازند. حال علاوه بر اینکه فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بر ماندگاری برجام تاکید کرده است، دولت فرانسه و آلمان نیز به صورت جداگانه تاکید دارند که توافق هستهای برای آنها راضیکننده بوده و از آنجایی که جان کری به عنوان وزیر خارجه پیشین امریکا به عنوان یکی از اعضای تیم نگارنده و مصوبکننده برجام بهتازگی نقض برجام را مغایر با منافع امریکا دانسته، روشن است که در درون دولت امریکا نیز مخالفانی با نقض برجام وجود دارند؛ همانطور که گزارش بلومبرگ نیز بر این موضوع صحه گذاشته که علاوه بر این در حلقه درونی دولت امریکا نیز شکافهایی ایجاد شد و وظیفه تیلرسون با توجه به دیدگاههای مختلف موجود، پیچیده و سختتر شده است. برخی کارکنان دولت نسبت به تاثیر سیاستهای امریکا بر اعتبار این کشور تردید دارند. ضمن اینکه میان رویکرد تیلرسون و «نیکی هیلی» نماینده امریکا در سازمان ملل اختلافنظرهای جدی وجود دارد، به طوری که نشست دیپلماتیک نمایندگان امریکا در سازمان ملل برای گفتوگو درباره ایران، اوج این تنشهای داخلی بود که در آن هیلی دعوت نشد و در آخرین لحظات به وی خبر داده شد تا وارد مذاکرات شود. براساس تحلیل این نشریه؛ سخنان و رویکرد ترامپ ممکن است نتیجه عکس داشته باشد و این معما را پیچیدهتر کند زیرا از یک طرف راهبرد دولت امریکا درباره کره شمالی مشخص نیست و از طرف دیگر ترامپ درک درستی از تاثیرگذاری تحولات کره شمالی بر پاسخ ایران ندارد. همچنین تارنمای خبرگزاری روسی «اسپوتنیک» نیز در گزارشی نوشته است: رییسجمهوری امریکا پیدرپی با حمله به توافق هستهای، ایران را به نقض برجام متهم و تهدید میکند توافق هستهای را نابود خواهد کرد؛ در این شرایط ممکن است ایران نیز پاسخ مشابهی را در پیش بگیرد. تارنمای نشریه «بیزینس استاندارد» در گزارشی در زمینه پاسخ احتمالی ایران به خروج امریکا از برجام نوشته است: وزیر امور خارجه ایرانی میگوید در صورت عقب کشیدن امریکا از برجام، ممکن است تهران از توافق خارج شود. در حالی که هنوز ترامپ درباره چگونگی برخورد با توافق هستهای و توجه به منافع امریکا تصمیم نگرفته است. رییسجمهوری امریکا درحالی توافق هستهای سال گذشته گروه ۱+۵ با ایران را خجالتآور میداند که دیگر قدرتهای جهانی که در این توافق حضور داشتند از آن پشتیبانی میکنند و اعتقاد دارند فروپاشی توافق موجب بدتر شدن تنشها در خاورمیانه و بیثباتی میشود. این رسانه همچنین با اشاره به مصاحبه «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه ایران با شبکه الجزیره قطر در نیویورک نوشته است: الجزیره پس از این مصاحبه در توییتی به نقل از ظریف نوشت «اگر واشنگتن تصمیم بگیرد از توافق خارج شود ایران هم گزینه خروج و دیگر فرصتها را دارد». بیزینس استاندارد در ادامه آورده است: برخی از متحدان امریکا که برای به نتیجه رسیدن توافق نقش داشتند نسبت به رویکرد واشنگتن نگرانیهایی دارند. حتی رییسجمهوری فرانسه اعلام کرده است هیچ جایگزینی برای توافق وجود نداشت. در صورت نقض صریح برجام از سوی امریکا، اصلیترین اقدام جمهوری اسلامی ایران در هر گزینه، حرکت در مسیر سازوکارهایی است که در توافق هستهای تعبیه شده است. بر اساس بند ۳۶ برجام، چنانچه اختلافات طرفهای توافق هستهای در کمیسیون مشترک برجام متشکل از وزیران امور خارجه ایران و ۱+۵ حل و فصل نشود، یک طرف میتواند موضوع فیصله نیافته را به عنوان مبنای توقف کلی و یا جزئی اجرای تعهدات خود در نظر گرفته و به شورای امنیت سازمان ملل متحد اعلام کند؛ مسئلهای برابر مصداق «عدم پایبندی اساسی» شکل گرفته است. به گزارش ایرنا، براساس بند ۳۷، در صورت اعمال کلی یا جزئی تحریمهای هستهای، ایران از اختیاراتی برای توقف بخشی یا همه تعهدات خود برخوردار است. با توجه به این موضوع، جمهوری اسلامی ایران در گزینههای پیش رو «عدم پایبندی اساسی» امریکا به برجام را در شورای امنیت سازمان ملل دنبال خواهد کرد. نکته دیگری که در اقدامات جمهوری اسلامی ایران و طراحی سازوکار مقابله با نقض برجام از سوی امریکا اهمیت مییابد، حرکت گامبهگام، هوشمندانه و متناسب با رفتار امریکاییها است. آنچه مشخص است اینکه برجام باوجود پیچیدگیهای خاص و تلاش طرفهای مذاکرات هستهای برای تعریف و کاربرد دقیق واژهها و معانی حقوقی، به دلیل گستردگی و ماهیت سیاسی اختلافات، دارای زمینههای تاویلپذیری است، از همین رو حرکات گامبهگام ایران و پاسخ به اقدامات امریکا نیازمند هماهنگی حقوقی با دیگر اعضای ۱+۵ و اقناع طرفهای غیرامریکایی است تا در تمامی مراحل احراز «عدم پایبندی اساسی» مسئولیت و هزینههای نقض برجام به طور کامل بر عهده واشنگتن قرار گیرد. به این ترتیب در صورت نقض برجام، فعالیتهای هستهای جمهوری اسلامی ایران به صورت متناسب با اقدامات واشنگتن از قابلیت برگشتپذیری برخوردار خواهد شد. در همین زمینه چند روز پیش بانک دولتی «بیپیآی» فرانسه اعلام کرد از ابتدای سال ۲۰۱۸ میلادی (1397) تامین مالی سرمایهگذاری شرکتهای فرانسوی در ایران را برعهده خواهد گرفت؛ بانکی که به دلیل نداشتن ارتباط با نظام مالی امریکا از تحریمهای این کشور برکنار خواهد بود. با تسری مدلهای اینچنینی در همکاریهای بانکی و پولی- مالی بین طرفهای توافق هستهای منهای امریکا و به دلیل اینکه جمهوری اسلامی ایران سالها پیش از تحریمهای هستهای با تحریمهای امریکا روبرو بوده، در عمل اهمیت خروج این کشور از برجام رنگ باخته و میتوان بدون بازگشت به اختلافات هستهای پیشین، تعاملات پسابرجامی را با قدرتهای شرقی، کشورهای اروپایی و در مجموع جامعه جهانی به پیش برد و به موازات آن پیگیر پرونده نقض برجام از سوی امریکا بود.
