مذاکرات خودرویی در پسابرجام نشان میدهد که دو شرکت خودروساز بزرگ کشور، پذیرای بیشترین شرکای خودروساز از نشانهای تجاری مختلف خودرویی بودهاند و آنگونه که کارشناسان معتقدند، انتخاب چند شریک خارجی با هدف توسعه محصول و رشد صنعت خودرو هرچند مزایا و معایبی را به همراه دارد اما شکلگیری مشارکتهای چندبعدی امر کمسابقهای نیست.
باوجود آنکه کارشناسان این موضوع را بهتنهایی محل اشکال نمیدانند اما معتقدند این مشارکت باید همراه با انتقال دانش فنی باشد تا در آینده بتوان به تولید محصولاتی با برند ملی دستیافت. ابوالفضل خلخالی، استادیار دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران در گفتوگو با «پایگاه خبری گسترش» با بیان اینکه هدف مونتاژ یک محصول خودروساز خارجی در داخل کشور با هدف رسیدن به یک مزیت اقتصادی با مشارکت چند نشان خارجی قابل تحقق نیست، گفت: بهصورت کلی مونتاژ رویکردی اقتصادی نیست. در این شرایط همکاری با یک یا چندین خودروساز چندان تفاوتی نخواهد داشت. وی با تاکید بر اینکه بهطورقطع همکاری با یک شریک خارجی برای صنعت خودرو مزایای زیادی دارد که یکی از آنها آشنایی با زبانهای خاص است، افزود: همکاری با چندین خودروساز و ایجاد رابطه و فهم زبان آنها و رسیدن به یک زبان مشترک کار دشواری است زیرا هرکدام از خودروسازان، استانداردهای کارخانهای خاص خود را دارند بنابراین اگر هدف تنها مونتاژ باشد چندان بهصرفه نیست که بهصورت همزمان وارد مشارکت با چند خودروساز شویم. خلخالی ادامه داد: پژو خودروساز قدیمی است که در ایران کارکرده بنابراین خودروسازان داخلی به زبان پژو عادت کردهاند و درحالحاضر برای آنها دشوار است که با شریک جدید دیگری وارد فعالیت شوند اما اگر هدف، تبدیلشدن به یک خودروساز است باید دانش فنی را کسب کرده و به این نکته توجه کنند که در فرآیند مونتاژ در ایران مزیت اقتصادی وجود ندارد. استاد دانشگاه علم و صنعت ادامه داد: هماکنون خودروهایی از خط تولید خودروسازان خارج میشود که معادل دلاری این خودروها بیش از ۲۵ هزار دلار است درحالیکه ازلحاظ کیفی و همچنین استفاده از فناوریهای روز دنیا در این اندازه نیست با این حال مشتریان خود را دارد اما این امر نشان میدهد که فرآیند مونتاژ بههیچعنوان اقتصادی نیست؛ در این شرایط اگر به این سمت برویم که برای انتقال دانش فنی هزینهای در نظر بگیریم و زبان و فهم مشترک ایجاد کنیم در آینده میتوان به تولید محصولات با برند ملی دستیافت.
موفقیت با انسجام ملی این کارشناس صنعت خودرو برخلاف برخی نظرات مخالف در این زمینه، همکاری چندجانبه خودروسازان با نشانهای تجاری را اقدام پسندیدهای دانست و تصریح کرد: بهطورقطع این اقدام میتواند دستاوردهای خوبی به همراه داشته باشد اما نکته ضروری داشتن انسجام داخلی و تعیین و مشخص شدن وظایف و ماموریتهای بخشهای مختلف است. خلخالی در اختیار داشتن اهداف بلندمدت و میانمدت که به انسجام داخلی منجر شود را از ضروریات اعلام و تصریح کرد: انسجام داخلی تا زمانی که سازمان و نهاد درستی در صنعت خودرو وجود نداشته باشد در ارتباط با طرف خارجی کمتر سود برده یا بهطورکلی سودی نمیبریم ضمن آنکه طرف مقابل نیز با دقت نظر خود مزایای بیشتری خواهد برد. استادیار دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران با اشاره به حمایتهای اعمالشده از صنعت خودرو در شرایط فعلی اظهار کرد: هماکنون با هدف حمایت و قدرت گرفتن خودروسازان داخلی، بازار انحصاری با تکیه بر تعرفه ایجاد کردهایم اما نکته اساسی این است که طرف خارجی که وارد همکاری میشود نباید اجازه استفاده از این مزایا را داشته باشد بلکه او باید در یک بازار تعادلی وارد شود. اگر مزیتی ایجادشده طرف خارجی هزینه آن را بپردازد. وی با تاکید بر اینکه مسئله فعلی در داخل کشور دانش فنی نیست، ادامه داد: سالهاست دانش فنی وارد کشور شده و به نظر میرسد درحالحاضر بیشتر در حوزه مدیریتی با چالشهایی مواجه هستیم که لازم است تصمیمی جدی گرفته شود و مدیریتی وجود داشته باشد تا دانش فنی موجود در کشور را با مدیریت صحیح به مزیت اقتصادی تبدیل کند. خلخالی ادامه داد: هماکنون خودروسازان به دلیل ایجاد تنوع با چند شرکت مذاکره میکنند اما به دلیل نبود زیرساختها به هدف اصلی نمیرسند و به نظر میرسد استراتژی فعلی خودروسازان بیشتر به یک بنگاه تجاری شباهت دارد تا یک بنگاه تولیدی. این در حالی است که خودروسازان به دلیل مسائلی که در چند سال گذشته داشتهاند با مشکلات جدی مواجه بودهاند که لازم است دولت برای رفع آن برنامه جدی داشته باشد. بر اساس این گزارش، به نظر میرسد همکاری همزمان با چند شریک خارجی با توجه به زیرساختهای صنعت خودرو چندان شرایط را برای رسیدن به ایدهآلها فراهم نخواهد کرد و در حالی خودروسازان ایرانی بر اساس مدل توسعه صنعت خودرو چین، همکاری با چند شرکت را بهصورت همزمان پیش میبرند که نه زیرساختهای فعلی برای این امر فراهم است و نه وضعیت اقتصادی کشور رسیدن به این مدل توسعه را پیشنهاد میدهد. بنابراین به نظر میرسد مشارکت چندجانبه و همزمان خودروسازان با شرکای خارجی چندان به سرانجام نخواهد رسید.
