شهرام شیرکوند/ پژوهشگر صنعتی
از بلوغ اقتصاد کلان در جهان با نام «جهانی شدن» یاد میشود. در عصر کنونی فعالیت هیچ کسبوکاری در جهان به صورت جزیرهای امکانپذیر نیست. در صورتی که بنگاههای اقتصادی فعالیتهایشان را جزیرهای کنند، فعالیتشان تداوم نخواهد یافت و به ضرورت جهانی شدن پی خواهند برد. تغییرات گسترده جهانی در حوزه کسب وکار و تجارت از تولید انبوه دستی به تولید ناب با رویکردی مشتریمحور موجب شده تا فضای رقابتی به وجوداید و رقابت در چنین فضایی بسیار دشوار و مخاطرهانگیز است. در این میان بسیاری از بنگاهها و شرکتها از دور رقابت خارج میشوند و عرصه را به شرکتهای موفق واگذار میکنند. بنابراین بخشهای صنعتی و تجاری با در نظر گرفتن متغیرهای جمعیتشناختی، متغیرهای جغرافیایی و عوامل روانشناختی و رفتاری میکوشند تا بیشترین سود را از فعالیتهایشان در حوزه تولید کالا و خدمات کسب کنند و برای اینکه این امر محقق شود باید از فعالیتهای جزیرهای پرهیز کرده و به رقابت جهانی بیندیشند، اما شتاب تغییر و تحولات در محیطهای اقتصادی و کسبوکار به قدری زیاد است که روشهای سنتی پیشین در پیشبرد فعالیتها مقرون به صرفه نبوده و حتی در برخی موارد استفاده از این روشها امکانپذیر نیست. به این دلیل مدیران بنگاهها و صاحبان صنایع در چنین موقعیتی درپی بهترین روشها برای توسعه کسبوکار و فعالیت بیشتر در عرصههای رقابتی هستند. البته استفاده از فرصتها و امکانات خارج از محدوده بنگاهها میتواند عامل بقا و پیشرفت روزافزون سازمان در زمینه تغییر مداوم و حرکت به سوی جهانی شدن باشد و سازمانهای ماندگار، سازمانهایی هستند که از این فرصتها استفاده میکنند. در بخشهای بزرگ اقتصادی، توجه به مقوله توسعه راهبری همسو با سایر استراتژیها از اهمیت ویژهای برخوردار است. جهانی شدن، فرآیندی است که بنگاهها و سازمانها به این طریق محصولات و خدمات خود را علاوهبر عرضه در مقیاس داخلی در مقیاسی جهانی عرضه میکنند و در این مسیر علاوهبر ایفای نقش در اقتصاد داخلی و منطقهای، بخشی از یک اقتصاد جهانی میشوند. در جهانی که به سوی یکپارچه شدن پیش میرود، سازمانها با چالشها و فرصتهای جدیدی روبهرو هستند. البته این روند به همراه تحولات فناوری در مقایسه با گذشته وضعیت بسیار متفاوتی را ایجاد کرده است. میتوان گفت جهانی شدن مجموعهای از فرصتها و تهدیدها را پیشروی بنگاهها و سازمانها قرار میدهد. زمانی که سازمانی به هر ترتیب معرفی میشود و از طریق وبسایت شروع فعالیت خود را اعلام میکند، حرکت به سوی جهانی شدن را آغاز کرده است، چراکه با دسترسی به یک پایگاه، مشتریان داخلی و خارجیاش را توسعه داده است. «جهانی شدن» واژه جدیدی نیست. در حقیقت، جهانیشدن از روزهای آغازین کسب وکار وجود داشته، اما تاثیرات آن در سالهای گذشته بیشتر بوده است. پیشرفت سریع اثرات کلان اقتصادی جهانی شدن با توسعه کشورهای جهان سوم و سایر بازارهای جدید، ایجاد توافقنامههای تجارت آزاد، پیدایش اینترنت و دستیابی به پیشرفتهای فناوریک و ارتباطی، گسترش کسبوکارهای چند ملیتی، ایجاد اتحادیه اروپا، تاثیر ثبات یورو در بازار جهانی ارز و همچنین افزایش نقدینگی پیچیدهتر بازار ادامه یافت. در جهان امروز، رقابت و انتخاب گسترده شده و خصوصیسازی، آزادسازی و مقرراتزدایی تبدیل به مفاهیمی جهانی شدهاند و معدود سازمانهایی هستند که به اتکای خود، توانایی رفع نیازهای مشتریان را دارند. سازمانها با تمرکز، تقسیمبندی بازار و اولویتبندی آن فعالیتهای اساسی را برای بهرهگیری از نقاط قوت خود به منظور ورود به اتحادیهها و توافقتنامهها تعریف میکنند. امروزه جهان دارای منابع و سرمایههای محدودی است که بستر نیازهای نامحدود بشر شده است. به منظور پاسخگویی به افزایش مستمر تقاضای مشتریان در بخشهای مختلف صنعتی، بسیاری از کسبوکارها میکوشند تا علاوهبر توسعه حضورشان در بازارهای بینالمللی، زنجیره ارزش خود را در سطح بینالمللی افزایش دهند. تاثیر جهانیسازی در توافقنامهها و معاملات بینالمللی و برونمرزی بسیار مشهود است. جهانیسازی برای انواع کسبوکارها فرصتی را فراهم میآورد تا به توسعه بازار، افزایش درآمد، پذیرش ریسک و افزایش حقوق صاحبان سهام بپردازند. از مهمترین نتایج جهانی شدن میتوان به توسعه رقابت در سطح بینالمللی اقتصاد اشاره کرد. زیرا در چنین شرایطی شاهد کاهش هزینههای حملونقل، توسعه فناوری اطلاعات و گسترش تجارت، کاهش هزینههای تولید، به حداقل رسیدن محدودیتهای جغرافیایی و رشد رقابت خواهیم بود که درنهایت منجربه افزایش کارآیی اقتصاد بینالمللی خواهد شد. امید است در آیندهای نهچندان دور با ارتقای مستمر کیفیت محصولات و خدمات ایرانی و گسترش حضور نشانهای تجاری معتبر و خوشنام کشورمان در بازارهای جهانی، زمینه مناسبی برای معرفی نشانهای تجاری برتر ایرانی در سطح بینالمللی فراهم شود.
