توسعه و گسترش شهرنشینی و بروز مسائل و مشکلات خاص زندگی شهری، اهمیت توجه به راهبردها، سیاستها، برنامهها و راهکارهای سودمند را برای بهینهسازی و ارتقای سطح زندگی شهروندان ضروری کرده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در این میان مدیریت و برنامهریزی شهری به عنوان عامل اصلی و تعیینکننده، نقش بارزی در دستیابی به توسعه متعادل و پایدار شهری فراهم میکنند. در واقع هر فعالیت اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و... بدون وجود مدیریت سازمانیافته که مسیرهای رسیدن به آن را مشخص و فعالیتها را هماهنگ کند، از هم میپاشد. بنابراین شهر به عنوان یکی از پیچیدهترین نظامهای دنیای مدرن که دارای جلوهها، کارکردها و عملکردهای متنوع و گستردهای است، بدون وجود شبکه مدیریت شهری به رکود و تباهی میگراید. امروز شهرها از دو جنبه اهمیت پیدا کردهاند؛ یکی به عنوان محل تجمع گروه عظیمی از مردم با فرهنگها، سلیقهها و رفتارهای متنوع و دیگری به عنوان عمدهترین بازیگر نقش اقتصادی در کل اقتصاد ملی. بنابراین توجه به آنها از اهمیت و جایگاه خاصی برخوردار است زیرا با برنامهریزی دقیق و درست؛ رشد اقتصادی، تثبیت سیاسی و افزایش مشارکت شهروندان در اداره امور شهرها فراهم میشود. بررسیها و مطالعات مجموعههای کارشناسی و مطالعاتی مختلف از مشکلات حاد شهر تهران نشان میدهد درحالحاضر زندگی شهروندان در شهر تهران گرفتار ۱۲ مشکل حاد است. آلودگی هوا، ترافیک و تغییر کاربریهای پرمخاطره، نبود تناسب ظرفیت حملونقل عمومی با حجم مسافرتهای درونشهری به ویژه مترو از جمله این مشکلات است. وجود بیش از ۳ هزار و ۷۰۰ هکتار بافت فرسوده و نبود راهکار مناسب و کارآمد برای نوسازی این محدوده از شهر یکی از حادترین مشکلات شهری به ویژه با جدی شدن احتمال بروز خطر زلزله است. بنابراین مدیریت شهری زمانی میتواند عملکرد مناسبی داشته باشد که در چارچوب سیاستهای شهری درست و برنامهریزیشده حرکت کند، یکی از ویژگیهای سیاست شهری خوب مشارکتی بودن آن است، یعنی جایگاهی که گروههای مختلف از شهروندان در تدوین، اجرا و ارزیابی آن نقش داشته باشند. به گفته کارشناسان، در گذشته اعضای شورای شهر به ویژه در کلانشهرها از نظر سیاسی با دولت وقت، چندان همسو یا همگرا نبودند اما این بار، فضا در کلانشهرهایی مانند تهران، شیراز، یزد و کرمان بهگونهای است که بیشتر اعضای شوراها با دولت همراهاند و دولت برای تحقق برنامههای خود میتواند از این ظرفیت، استفاده کند. با توجه به اینکه بخش عمدهای از برنامههای دولت به حوزه مدیریت شهری برمیگردد ظرفیت و برنامههای مدیریت شهری میتواند به کار دولت بیاید. در این باره سخنگوی شورای چهارم شهر تهران گفت: وظایف دولت و شورای شهر در اجرای مدیریت شهری را قانون مشخص کرده است و حتی اگر بخواهیم به جایگاهی که قانون اساسی برای مدیریت شهری از جمله شورا و دولت تعیین کرده استناد کنیم، شرایطی که درحالحاضر در آن قرار داریم شرایط مطلوبی نیست. رضا تقیپور در گفتوگو با صمت افزود: امام خمینی(ره) پیامی که سال ۵۹ ارائه دادند این بود که شوراها تشکیل شود تا اداره امور شهر بهدست خود شهروندان تحقق پیدا کند. درحالحاضر با این شرایط فاصله داریم و به تعبیری در این ۳۸ سال بیشتر به این سمت حرکت کردهایم که به جای اینکه اداره امور شهر بهدست شهروندان و توسط منتخبان مردم باشد مدیریت شهری بیشتر به سمت دولتی شدن حرکت کرده است. او ادامه داد: متاسفانه در این زمینه قوانینی که بعد از سالها تصویب شده یا نگاهی که دولتها در بحث بودجه و برنامههای توسعه داشتند، البته در برنامه ۵ساله سوم توسعه موضوع مدیریت یکپارچه شهری و واگذاری تصدیگریهای دولت به شهرداریها مطرح شد اما در برنامههای بعدی به ویژه برنامه ششم توسعه این موضوع دوباره ذکر نشد. سخنگوی شورای چهارم شهر تهران تصریح کرد: در برنامه ششم توسعه پیشنویسی که هم در سیاستها و هم در خود برنامه توسط دولت به مجلس ارائه شد نشان از این نگاه داشت که به جای اینکه تلاش براین باشد که بخواهیم مدیریت محلی را به شهرداری واگذار کنیم در جهت عکس این موضوع به دولتی شدن شهرداریها بیشتر توجه کردهایم. در این زمینه مواردی بود که در بودجه سال ۹۶ اثر خود را گذاشت، به عنوان نمونه سهم شهرداریها از عوارض ارزشافزوده کمتر شد و به تعبیری اختیار توزیعی که به صورت قانون در اختیار شهرداریها بود به دولت منتقل شد، به همین منظور حدود ۱۴۰۰ تا ۲هزار میلیارد تومان در سال ۹۶ از درآمد پایدار شهرداری تهران کسر شد. تقیپور تاکید کرد: این عوامل نشان میدهد که جایگاه دولت در مدیریت محلی و شهرداریها کجاست؟ بهعنوان نمونه در بحث زیرساختهای حملونقل گفته میشود ۵۰ درصد بودجه را باید دولت تامین کند، همچنین در زمینه راهبری اتوبوس و مترو یکسوم و خرید اتوبوس ۸۲ درصد بودجه را باید دولت پرداخت کند که این موارد را قانون تعیین میکند. او اظهار کرد: باید اینگونه باشد که تمامی فعالیتهای مربوط به تصدیگری در امور محلی به شهرداریها واگذار شود و دولت کار سیاستگذاری و تعیین چارچوبها و مواردی که مربوط به وزارتخانههای مختلف میشود را انجام دهد. سخنگوی شورای چهارم شهر تهران اضافه کرد: درحالحاضر دولت و مدیریت شهری با هم همسو هستند، دولت باید دید خود را تغییر دهد و با نگاه مدیریتی و نه سیاسی به موضوع مدیریت شهری توجه داشته باشد و در زمینه وظایفی که قابل تفکیک از دولت و واگذاری به مدیریت شهری است پیشقدم شود و آن را اصلاح و به مجلس ارسال کند. تقیپور تصریح کرد: برای رفع مشکلاتی عواملی مانند آلودگی هوا، محیطزیست، تامین آب، ترافیک و... نیازمند عزم ملی هستیم و نهادهای مختلف باید در این همکاری کنند تا شاید بتوانیم این مسائل را برطرف کنیم. رفع مشکل حاشیهنشینی از وظایف شوراها در این باره نماینده مردم اهواز و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه حوزه کار دولت حوزه گستردهای است، گفت: در این میان حوزه کاری شورا هم به طور کامل مشخص است و در چارچوب شهری عمل میکند که جایگاه اجتماعی خودش را هم در دولت دارد، اگر دولت و مدیریت شهری باهم این بروکراسی لازم را داشته باشند میتوانند به عنوان پوششی مکمل، نقش بسزایی در شهر ایفا کنند. علی ساری در گفتوگو با صمت افزود: مجموعه مدیریتی مربوط به شورای شهر از لحاظ دموکراسی پارلمان محلی دارد و اعضای این پارلمان محلی از طریق مردم انتخاب میشوند همچنین متناسب با این انتخاب مردم خواستههایی در زمینه حوزه شهری از این اعضا دارند. این بهترین شیوه دموکراسی از دل خود مردم و برای اداره شهر و زمینههایی که مورد تایید است که میتوانند از این طریق شهر را اداره کنند. او ادامه داد: دولت هم برای اداره شهر به طور قطع اشتراکات بسیاری با شورای شهر خواهد داشت، به عنوان نمونه در مسائل فرهنگی و اجتماعی که مد نظر شهروندان است، اگر این دو نهاد در راستای همدیگر و به شکل کاملا مکمل همکاری کنند بسیار عملکرد مطلوبی خواهند داشت. نماینده مردم اهواز و عضو کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی اضافه کرد: شورای شهر با همسو شدن با دولت در همه زمینهها میتواند در کنار مسئولیتهای اجرایی گامهای مثبتی در راستای پیشگیری از مشکلاتی مانند ترافیک، حملونقل، آلودگی هوا، فقر و... بردارد. همچنین میتوانند برنامههایی اساسی برای حاشیهنشینی که یکی از وظایف اصلی شوراهاست، اجرا کنند. از نگاه کارشناسان، موفقیت شورای شهر در عرصه مدیریت شهری به چگونگی ارتباط میان سطوح مختلف عناصر شهری و تعامل با دولت بستگی دارد، همچنین تعاملی کارا و منطقی با دیگر سازمانهای سهیم کشور در مدیریت شهری و مشارکت با آنها در زمینه توسعه شهری میتواند محیط شهری مناسبی را برای شهروندان فراهم کند.
