محسن طباطبایی مزدآبادی / دبیر انجمن علمی اقتصاد شهری ایران
سیاستگذاری شهری، هم یک مفهوم علمی است و هم یک فعالیت سیستماتیک که از سوی مقامات مدیریت شهری برای پیشبرد توسعه شهر بهکار گرفته میشود. سیاستگذاری شهری، ماهیتی بین رشتهای دارد که با دیگر سطوح سیاستگذاریهای (ملی و منطقهای) درهم تنیده است و طی آن، ابتدا مسائل و مشکلات شهر، شناسایی میشوند و سپس سیاستها به گونهای هماهنگ و همساز برای دخالت سازنده در شهر ارائه میشوند. امروز تهران با ۸ میلیون نفر جمعیت، بیست و هشتمین کلانشهر پرجمعیت جهان است و این کلانشهر با ۶۸۰ کیلومتر مربع وسعت دارای تراکم ۱۰۵۵۰ نفر در کیلومترمربع است. به لحاظ زیستپذیری براساس گزارش اکونومیست، تهران در رده ۱۲۶ در بین ۱۴۰ شهر جهان قرار دارد. از منظر پایداری، براساس گزارش موسسه آرکادیس، تهران در بین ۱۰۰ شهر نخست جهان نیست. در زمینه شاخص نوآوری، تهران در بین ۵۰۰ شهر در جهان، در رده ۴۲۳ قرار دارد و در زمینه فضای کسب و کار با توجه بهگزارش اکونومیست که ۸۲ شهر را از مناطق مختلف جهان انتخاب کرده، تهران در رده ۸۱ قرار گرفته است و از لحاظ شاخصهای جهانی شدن، تهران در بین ۱۲۸ شهر، در رده ۹۸ است. تهران کنونی، محصول فرآیند پیچیدهای است که بخشی از چهره آن، حاصل سیاستگذاری شهری و قسمتی از آن نیز نتیجه نبود سیاستگذاری، طرح و برنامهریزی است. کلانشهر تهران با مجموعهای از مسائل روبهرو است که هر نوع سیاستگذاری و تصمیمگیری باید برای رفع و کاهش دامنه آنها باشد. مشکلات شهر تهران از نوع طبیعی و زیستمحیطی، اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و مدیریتی هستند. آلودگی یکی از معضلات اصلی شهر تهران است که از منظر اقتصاد شهری، آثار و پیامدهای بسیاری برای این شهر دارد، تهران در رده سی و ششمین شهر آلوده جهان قرار دارد، هوای تهران سالانه حدود ۱۱۰ روز در وضعیت ناسالم قرار دارد و میزان مرگ و میر شهر تهران در روزهای ناسالم، ۲۰درصد بیشتر از روزهای سالم است.
ترافیک هم یکی دیگر از معضلات پیش روی تهران به شمار میرود. کلانشهر ۸ میلیونی تهران، با بیش از ۴میلیون خودرو و ۲ میلیون موتورسیکلت، بیش از ۴ برابر ظرفیت واقعی خود پذیرای خودروها شده است و سالانه نیز بیش از ۴۰۰هزار خودرو بر این میزان افزوده میشود.این میزان خودرو، سالانه بیش از ۵ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند و در واقع کلانشهر تهران به طور تقریبی یکپنجم کل بنزین مصرفی کشور را به خود اختصاص میدهد. از طرف دیگر، کمبود پارکینگ سبب شده که خیابانها، نقش پارکینگ را ایفا کنند و سرعت را بیش از پیش کند کرده و بر معضل ترافیک بیفزایند. بررسیها نشان میدهند برای روانسازی ترافیک پایتخت به بودجه ۲۰هزار میلیارد تومانی نیاز است که تامین آن به هیچ وجه در توان مالی شهرداری تهران نیست و برای تامین این بودجه بیش از ۴۰ سال زمان نیاز است.
