حجتالله مرادخانی / کارشناس صنایعدستی
فرش در ایران یکی از صنایعدستی قدیمی و کهن است که بیش از ۲ هزار و ۵۰۰ سال قدمت دارد. نخستین نمونه فرش دستباف متعلق به دوران هخامنشی بوده و فرش پازیریک در دوران هخامنشی بافته شده است. به طورکلی این هنر- صنعت با قدمت قابل توجه خود دارای ویژگیهای منسوب به هنر و فرهنگ ایرانی است. در بسیاری از مجموعههای فرهنگی و خصوصی در سراسر دنیا میتوان فرشهای ایرانی را مشاهده کرد.
فرش ایرانی دارای ظرفیتهای بسیاری در زمینه اشتغالزایی و درآمدزایی بوده و همواره علاقهمندان بسیاری در سراسر دنیا دارد و مشتریان بسیاری به دنبال خریداری این محصول هنری و فرهنگی ایرانی هستند. با این حال در دوران تحریمها به دلیل چالشهای ارتباطی با دنیا و مسائلی که در مناسبات سیاسی و ساختارهای اقتصادی ایران با دیگر کشورها ایجاد شد فرش ایرانی مانند بسیاری از صنایع فرهنگی دیگر دچار آسیب شد و کشورهای رقیب مانند پاکستان، هندوستان و چین بازارهای فرش جهان را تصاحب کردند و تحریمها موجب شد فعالان فرشبافی کشور با چالشهای جدی در فروش و صادرات محصولات خود روبهرو شوند.
اکنون با توجه به تلاشها و همت فعالان فرشبافی در حوزه بافندگی و طراحی تا فروشندگان و صادرکنندگان فرش ایرانی، وضعیت این هنر- صنعت در بازارهای جهانی بهبود و سهم آن در بازارهای جهانی افزایش یافته است.
بهمنظور اینکه بازار جهانی فرش ایران به شرایط پیش از تحریمها بازگردانده و دوباره سهم فرش ایران در بازارهای جهانی افزایش یابد باید به خوبی این هنر- صنعت را به جهانیان معرفی کرده و تنوع طرح، نقش و کیفیت بافت آن را بهبود بخشیم. همچنین باید با استفاده از مواد اولیه با کیفیت محصولی مرغوب به مشتریان ارائه داده و اعتماد آنها را دوباره جلب کنیم. با توجه به تغییر سبک زندگی مردم باید طراحی فرشها را بروزرسانی کرده و سلیقه مخاطبان امروزی را در طرحهای فرش در نظر بگیریم.
طراحی فرش بسیار مهم و حیاتی بوده و نباید بهراحتی از کنار آن عبور کرد. طراحی یکی از ضرورتهای مهم صنایع فرهنگی و خلاق برای توسعه اقتصادی و فروش بوده و اگر قرار است فرش را به کشورهای اروپای غربی صادر کنیم باید سلیقه مردم آن کشور را در طراحی در نظر بگیریم و با مطالعات بازار دریابیم مخاطبان عام در بازارهای هدف به چه طرح و نقشی علاقهمند هستند و پس از مطالعات آماری و درک سلیقه مخاطبان فرشها را با توجه به علاقهمندیها و نگرش آن مخاطبان تولید کرده و روانه بازار کنیم.
همچنین در زمینه سرمایهگذاری در این هنر- صنعت باید محاسبات بازار به خوبی انجام شود تا سرمایهگذاران در صنعت فرش متضرر نشوند. به طورکلی فرش ایرانی جایگاه تعیینکنندهای دارد و اگر گامهای جدی و تعیینکنندهای برای توسعه آن برداریم میتواند در دنیا بدرخشد و به خوبی هنر و فرهنگ ایرانی را به جهانیان نشان دهد.
