همزمان با تلاش چین برای به نتیجه رساندن پروژه بزرگ «یک کمربند یک جاده» که در سال ۲۰۱۳ میلادی (۹۲-۹۱) آغاز شد و هدف آن تبدیل کردن چین به قلب اقتصادهای اروراسیا، استهند در حال پیشبرد یک طرح بین قارهای برای خود است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: این طرح که با نام «کریدور حملونقل شمال-جنوب» (NSTC) شناخته میشود با هدف نزدیک کردن روابط تجاری هند با روسیه و کشورهای قفقاز کلید خورده است. درواقع میتوان گفت هندیها حالا مدتی است که پا را فراتر از پروژههای زیرساختی گذاشته و تلاش میکنند در ارتباطهای سیاسی نیز فعال باشند. این کشور بهتازگی به سازمان همکاریهای شانگهای پیوسته و یک امضا نیز پای «توافق تیآیآر» (TIR Convention) دارد. توافق تیآیآر یک همکاری میان ۷۱ کشور دنیا برای انتقال بینالمللی بهینه کالاهاست. هندیها با این قرارداد و توافقهای مشابه تلاش میکنند به کشورهای آسیای مرکزی هرچه نزدیکتر باشند و بر آنها تاثیر بگذارند. البته آنچنان که کارشناسان هندی میگویند تلاش هند برای داشتن روابط بهتر و مستحکمتر با کشورهای آسیای مرکزی انگیزهای فراتر از حملونقل بهینه کالا و یک حرکت ژئوپولتیک صرف است. هند اکنون چهارمین مصرفکننده انرژی دنیاست و تقاضا برای مصرف در این کشور پرجمعیت روز به روز بیشتر میشود. تامین منابع طبیعی موردنیاز برای پاسخگویی به این تقاضا تنها از کشورهای آسیای مرکزی برمیآید. «کریدور حملونقل شمال جنوب» (NSTC) که بهنوعی جاده ابریشم هند و رقیب اصلی پروژه جاهطلبانه «یک کمربند یک جاده» چینیهاست، دسترسی بهتری برای هند به قلب کشورهای اوراسیا فراهم میکند، درحالیکه راهی برای دور زدن پاکستان نیز بهشمار میآید. پروژه شمال- جنوب یک کریدور حملونقلی به طول ۷هزار و ۲۰۰ کیلیومتر یک شبکه حملونقلی چندمنظوره با مسیر دریایی، ریلی و جادهای برای حملونقل بین هند، روسیه، ایران، اروپا و آسیای مرکزی است. این مسیر بهطور عمده شامل حمل بار از هند، ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه از مسیر دریایی، ریلی و جادهای است. هدف از این کریدور افزایش ارتباطات تجاری میان شهرهای بزرگی مانند بمبئی، مسکو، تهران، باکو، بندرعباس، آستاراخان، بندرانزلی و چندین شهر دیگر است. گفته میشود، با اجرایی شدن این پروژه بینالمللی میتوان امیدوار بود که هزینه و زمان موردنیاز برای حملونقل کالاها بین این شهرها و نیز شهرهای دیگری مانند سنپترزبورگ، دومین شهر مهم روسیه پس از مسکو، کاهش قابلتوجهی پیدا کند. هند آشکارا از کم بودن روابط خود با روسیه میگوید و سطح ارتباطهای تجاری میان دو کشور را کم میداند. در سال ۲۰۱۵ میلادی (۹۴-۹۳) این کشور به روسیه تنها ۶/۱ میلیارد دلار صادرات داشته است. از نظر هند این میزان کم از روابط تجاری یک مشکل راهبردی است. اکنون، مبادله کالا میان دو کشور با یک سفر طولانی و پرپیچ و خم با کشتی امکانپذیر است و برای طی این مسیر طولانی باید از دریای عرب، کانال سوئز، دریای مدیترانه، دریای شمال و دریای بالتیک گذشت که این مسیر دستکم ۴۵ روز زمان میبرد. هدف اناستیسی کم کردن این مسیر دور و دراز است. جاناتان هیلمن، رئیس مرکز بینالمللی مطالعات استراتژیک ریکانکتینگ آسیا دراینباره گفت: «این مسیر ظرفیت این را دارد که مسیر بمبئی به سنپترزبورگ را به نصف کاهش دهد. براساس برخی برآوردها مسیر شمال- جنوب حتی از برخی مسیرهای در حال ظهور شرق-غرب اقتصادیتر است.» ثابت شده است جاده ابریشم نوین هندیها ۳۰درصد ارزانتر و ۴۰ درصد کوتاهتر از زمانی است که تنها از طریق دریا کشورها بخواهند کالاهای خود را انتقال دهند. فکر ایجاد کریدور حملونقل شمال-جنوب بیش از ۱۵ سال پیش کلید خورد. این ایده نخستینبار در سال ۲۰۰۰ میلادی (۷۹-۷۸) مطرح شد و دو سال بعد روسیه، هند و ایران بهطور رسمی توافقنامه امضا کردند تا این ایده به واقعیت تبدیل شود. از زمان شروع بهکار این پروژه از سوی هندیها تحلیلهای بسیاری درباره اینکه چگونه کریدور شمال-جنوب، پروژه «یک کمربند یک جاده» چینیها را به چالش خواهد کشید، نوشته و مطرح شده است. اما این نوع نگاه تنها در اتاقهای فکر تحلیلگران و صفحههای وبسایتهاست. در واقعیت، دو طرح چینی و هندی به شکلی یکپارچه همپوشانی دارند و به یکدیگر متصل میشوند. از هر جنبه و زاویه که به این پروژهها نگاه کنیم بسیار سخت است که آنها را جدا از هم بدانیم. برای کشورهایی که در قلب اوراسیا قرار دارند یعنی ایران، قزاقستان، ترکمنستان، کشورهای منطقه قفقاز ارتباط به معنی جان گرفتنشان است. این کشورها درحال کار روی برقراری ارتباط بیشتر با یکدیگر و با جهان هستند و همگی بهطور دقیق یک هدف را دنبال میکنند که تبدیل شدن از میانه هیچ چیز به مرکزیت جهان است. آنها اکنون درحال همکاری با بازیگران بزرگ جغرافیای اقتصادی یا ژئواکونومیک در گوشه و کنار جهان هستند تا یک شبکه عظیم برای گسترش راههای تجاری بین شرق-غرب و شمال-جنوب را ایجاد کنند؛ راههایی که از نظر راهبردی به این کشورها تکیه داشته باشد. ابتکار کمربند و جاده (BRI) چین مانند جاده ابریشم نوین هند نیست. بیآرآی تنها بخشی از یک تلاش گستردهتر برای یکپارچهتر کردن اقتصادهای اروراسیا است؛ تلاشی که در نهایت هدفش با تلاشهای کشورهای دیگری چون روسیه، ژاپن و هند یکی است. درواقع میتوان از این پروژهها که با نام و نشانهای رنگارنگ هر کدام از جانب یک کشور سربر میآروند به عنوان یک پروژه بزرگ چندملیتی برای احیای جاده ابریشم یا درواقع بنای جاده ابریشم نوین یاد کرد. به هر حال با توجه به اینکه چین در پاکستان پروژههای بزرگی دارد و سرمایهگذاریهای فراوانی کرده است و از آنسو نیز پروژه «یک کمربند یک جاده» را بهطورجدی پیش میبرد، هند نیز به دنبال داشتن سهمی در جهان به ویژه منطقه اطراف خود است. این دو پروژه و پروژههای مشابه اما یک واقعیت مشترک دارند که نزدیک کردن راههای دور برای بهرهبرداری از منافع اقتصادی است. منبع: forbes
