رشد و توسعه شهرها، افزایش جمعیت، حجم جابهجاییهای درون شهری و مالکیت سواری درونشهری، باعث بهوجود آمدن ازدحام در سطح شبکه معابر بیشتر کلانشهرها شده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: تراکم بیش از حد وسایل نقلیه با توجه به ظرفیت محدود شبکه معابر، مشکلات متعددی مانند اتلاف زمان، افزایش مصرف سوخت و انرژی، آلودگیهای زیستمحیطی و صوتی و... به دنبال داشته است. پیشرفت صنایع و فناوری، توسعه شهرها، ازدیاد و تراکم جمعیت، افزایش وسایل نقلیه موتوری، ازدیاد مصرف سوختهای فسیلی، نامناسب بودن بافت شهری و در برخی موارد نامناسب بودن موقعیت جغرافیایی محل و… همگی باعث آلودگی هوا میشود. در این میان بخش بزرگی از این آلودگی متوجه بخش حملونقل است. اگر قرار است درباره راهحلهای آلودگی هوا اقدامی انجام شود، در گام نخست باید به شناسایی منابع اصلی آلایندگی در شهرها رجوع کرد. پژوهشها نشان میدهد منابع تولیدکننده آلودگی در شهرها به طور عمده، بخش حملونقل شهری، صنایع شهری و بخشهای خانگی و تجاری هستند. درحالحاضر حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد از تولید آلایندههای هوا در شهرها بهویژه کلانشهرها چه در ایران و چه در جهان، مربوط به بخش حملونقل شهری است، این بخش شامل حملونقل زمینی، هوایی و ریلی است که درصد قابلتوجهی از آن مربوط به حملونقل زمینی و به ویژه خودروهای سواری و موتورسیکلتهاست؛ درواقع تراکم خودروهای سواری و موتورسیکلتها بسیار زیادند و در عین حال بسیاری از منابع انرژی را مصرف میکنند که یکی از عوامل مهم تولیدکننده آلودگی شهری به شمار میرود. حال پرسش این است که دلیل آلودگیهای فزاینده کجاست؟ علاوه بر مسائل محیطی (شامل کاهش نزولات جوی) یکی از این عوامل تعداد خودروهای سواری و موتورسیکلتهای موجود در تهران است، این موضوع یکی از مسائل مهم در ایجاد ترافیکهای طولانی شهری و هدررفت تزایدی سوخت است. در اینباره رئیس کمیته محیطزیست شورای تهران و عضو دوره چهارم شورای شهر گفت: آلایندههای زیستمحیطی به دو دسته ساکن و متحرک تبدیل میشوند که منابع متحرک مانند خودروها ۸۰ درصد از تولید آلودگی را به خود اختصاص دادهاند. محمد حقانی در گفتوگو با صمت افزود: متاسفانه بخش زیادی از ناوگان حملونقل عمومی تهران فرسوده است و آلایندگی بسیاری تولید میکند بنابراین بهتر است خودروهای برقی جایگزین آنها شوند. جایگزینی موتورسیکلتهای برقی و هیبریدی (موتورسیکلتهایی که آلایندگی کمتری دارند) تاثیر بسزایی در رفع آلودگی هوای شهر تهران دارد چرا که یک دستگاه موتورسیکلت چندین برابر یک خودروی سواری آلودگی تولید میکند. او ادامه داد: در صورتی که توسعه ناوگان حملونقل عمومی بر محور توسعه حملونقل ریلی شهری (مترو) قرار بگیرد کم کم از آلودگی هوای شهر تهران کاسته خواهد شد، زیرا این ناوگان هیچنوع آلودگی زیستمحیطی را در پی نخواهد داشت. رئیس کمیته محیطزیست شورای تهران و عضو دوره چهارم شورای شهر تاکید کرد: بسیاری از کشورهای دنیا اگر توانستهاند تاکنون موضوع آلودگی شهرهای بزرگ خود را کنترل کنند که حتما این مهم به همین جایگزینی سوختهای پاک برمیگردد، آنها از انرژیهای مختلف مانند انرژی خورشیدی، بیوگازها، انرژی اعماق دریاها و حتی از گرمای کویرهایشان برای تولید انرژی پاک استفاده میکنند. حقانی اظهار کرد: ایران دو برابر کشورهای دیگر جهان انرژی و سوخت مصرف میکند و بیشتر حجم تولید انرژی و مصرف سوخت کشور حول محور سوختهای فسیلی میچرخد که این خود یکی از آلودهکنندهترین منابع تولید انرژی در دنیا به شمار میرود، حتی گازهای سیانجی تولیدکننده آلودگی هستند اما بازهم مقدار آلایندگی آنها نسبت به بنزینهای آلاینده بسیار کمتر است. او بیان کرد: معتقدم مهمترین کاری که ما میتوانیم انجام دهیم جایگزینی موتورسیکلتهای برقی با موتورهای دارای سوختهای آلاینده و همچنین توسعه ناوگان حملونقل عمومی در کشور است، ما باید به آن حد از توانایی در تولید سوختهای پاک در کشور برسیم که هم در هزینه تولید منابع انرژی صرفهجویی کرده و هم در کاهش آلودگی هوا کمک موثری داشته باشیم. زیرساخت و امکانات در اختیار شهروندان قرار دهیم عضو کمیسیون اجتماعی و نماینده مردم خدابنده در مجلس شورای اسلامی گفت: ۳۰ سال گذشته معضلی به نام ترافیک در شهر تهران و سایر کلانشهرهای کشور وجود نداشت اما به مرور زمان با مشکل ترافیک و شلوغی شهر، آلودگی هوا بیشتر شد، از زمانی که دغدغه این مشکلات و مسائل دیگر در تهران رقم خورد شاهد وضعیت نامطلوبی در شهرها هستیم، ناگفته نماند که در هر یک از این بخشها اقدامات مطلوبی از سوی مسئولان حوزه شهری انجام شده است اما با توجه به ورودی تعداد ماشینها، افزایش جمعیت و نیازهای شهروندان و نبود فرهنگسازی وضعیت شهر نگرانکننده شده است. احمد بیگدلی در گفتوگو با صمت افزود: در این زمینه این پرسش پیش میآید کشورهایی که دارای شهرها و پایتختهای بیشتری هستند در برابر این مشکلات چه اقداماتی انجام میدهند؟ با چه روشهایی این مشکلات را برطرف میکنند؟ ما چرا نباید به دنبال روشهایی باشیم که دیگر کشورها از آنها استفاده میکنند؟ باید بدانیم کشورهای دیگر چگونه با این مشکلات حوزه شهری مقابله میکنند همچنین باید راهحل مشکلات را از آنها یاد بگیریم. او ادامه داد: در شهر تهران ادارهها و سازمانهای مختلفی میتوانند برای حل مشکلات حوزه شهری دخیل باشند، در این زمینه مهمترین موضوع فرهنگسازی است، در سالهای ۸۰-۷۹ راهنمایی و رانندگی وضعیت در لاین حرکت کردن را به شهروندان آموزش داد زیرا در آن سالها خودروها به صورت نامنظم حرکت میکردند و هر فرد هرطور که میخواست رانندگی میکرد اما خوشبختانه درحالحاضر ۷۰ درصد این مشکل برطرف شده است، بنابراین باید فرهنگ شهروندان را تغییر دهیم. عضو کمیسیون اجتماعی و نماینده مردم خدابنده در مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: برای فرهنگسازی باید زیرساخت و امکانات در اختیار شهروندان قرار دهیم، ما نمیتوانیم به شهروندان بگوییم ماشینهایشان را کنار خیابان پارک نکنند تا باعث ایجاد ترافیک نشود اما از سوی دیگر پارکینگ در اختیار شهروندان قرار ندهیم، بنابراین باید پارکینگ عمومی به ویژه در مناطق شلوغ احداث کنیم، همچنین باید امکانات حملونقل آسان را در دسترس شهروندان قرار دهیم و سپس از آنها بخواهیم از خودروی شخصی خود استفاده نکنند. بیگدلی با اشاره به اینکه درحالحاضر بیش از ۶۰درصد خودروها تکسرنشین هستند، تاکید کرد: این مشکل باید فرهنگسازی شود، به عنوان نمونه ما میخواهیم در یک شهر با قواعد شهرنشینی که بیش از ۱۰ میلیون نفر روزانه در آن تردد دارند زندگی کنیم اما نمیخواهیم قوانین را رعایت کنیم، بنابراین نخست باید فرهنگسازی شود و امکانات در اختیار شهروندان قرار دهیم، در این زمینه شهرداری، وزارت کشور، مسئولان فرهنگی و شهروندان نقش مهمی دارند. از نگاه کارشناسان، اگر در تهران و سایر کلانشهرهای ایران، ناوگان حملونقل عمومی مسئول آلودگی هوا هستند، مردم تا چه حد به این باور رسیدهاند که برای پیشگیری از آلودگی هوا از خودروهای شخصی استفاده نکنند؟این مهم امکانپذیر نیست مگر با آموزش عموم مردم، و این آموزش نمیتواند فقط محدود به پخش چند تیزر تلویزیونی باشد. از سویی گسترش سامانه حملونقل عمومی، لازمه تکمیل زنجیره آموزش است. وقتی مردم به این باور رسیدند که از خودروی شخصی استفاده نکنند، باید سامانه حملونقل عمومی جانشین خودروهای شخصی شود.
