افزایش تعداد سایتهای بینالمللی در مراکز استانها بیانگر توسعه نیست؛ توسعه زمانی میسر است که ظرفیتهای استانی در سایه سایتهای نمایشگاهی محلی رشد کرده و با جذب سرمایهگذار، زمینه توسعه این نمایشگاهها را فراهم کند. این پلههای پیشرفت تدریجی ضمنا در بهبود وضعیت خدمات نمایشگاهی برای مشارکتکنندگان و دانش مدیریتی موثر است چرا که اگر سایتهای بینالمللی کشور از استانداردهای لازم برخوردار باشند بر وجهه بینالمللی صنعت نمایشگاهی کشور افزوده میشود و مشارکتکننده را به مشتری دائمی تبدیل میکند.
همسانسازی تعدد با توسعه، تنها یکی از مشکلات صنعت نمایشگاهی کشور است؛ صنعتی نبودن حوزه نمایشگاهی از بزرگترین مشکلات آن است. صنعت نمایشگاهی کشور هنوز هم با چالش صنعتی شدن روبهرو است و اهتمام فعالان حوزه نمایشگاهی که بهطور عمده از بخش خصوصی هستند برای تبدیل شدن این حوزه به یک صنعت مستقل به نتیجه مطلوب نرسیده است.
حبیب ماهوتی که از فعالان اقتصاد نمایشگاهی کشور و مدیریت سایت بینالمللی تبریز را عهدهدار است، روز جهانی صنعت نمایشگاهی را یک فرصت میداند که باید به دریافت امتیازات داخلی و بینالمللی در راستای توسعه و شناساندن صنعت نمایشگاهی ایران به جامعه بینالمللی منتج شود. وی در مصاحبهای مفصل با ویژهنامه تخصصی بزرگداشت روز جهانی صنعت نمایشگاهی به بررسی معضلات و نارساییهای این صنعت پر رونق روز جهان میپردازد.
سایت بزرگ آذربایجانشرقی، امروز یکی از نخستینهاست؛ نه تنها در ایران بلکه در خاورمیانه و حتی آسیا. حالا از شما سوال دارم که نمایشگاه تبریز چگونه نمایشگاه تبریز شد؟
۳۰ سال پیش زمانی که ما درخواست زمینی برای احداث نمایشگاه تبریز کردیم، یک قسمت دور افتادهای از شهر را ۵متری ۱ ریال در اختیار ما قرار دادند. با تلاشهایی که انجام شد ما توانستیم امروز فضای نمایشگاهی سایت تبریز را به مساحتی بالغ بر ۵۰ هزار مترمربع و فضای سبزی بیش از ۳۰ هزار هکتار افزایش دهیم. در هر ماه این سایت نمایشگاهی شاهد برگزاری ۳ تا ۴ رویداد نمایشگاهی است و سالانه ۶۰ رخداد رسمی در این نمایشگاه برگزار میشود. این موارد البته شامل نمایشگاههای غیررسمی خلقالساعهای که برخی ارگانها و ادارات و سازمانها پیشنهاد میکنند، نمیشود. اما آنچه در کارنامه عملکرد یک سایت نمایشگاهی مورد توجه قرار میگیرد میزان کمک به فرآیند اشتغالزایی منطقه است. زمانی که نمایشگاه تبریز افتتاح شد، در این شهر تنها ۷۰۰ واحد صنعتی وجود داشت که اکنون به بیش از ۹ هزار واحد صنعتی رسیده و به جرات میتوان گفت وجود نمایشگاه تبریز عامل تاسیس و رونق ۵۰ درصد از این واحدها است.
برای توسعه صنعت نمایشگاهی چه میتوان کرد؟ آیا ثبت روز جهانی نمایشگاهی میتواند بهانهای برای جدیتر شدن وضعیت این صنعت باشد؟
این روز به شرطی میتواند موجب تعالی نمایشگاههای ما شود که تلاشها برای رسیدن به دستاوردهای بزرگتر در دستورکار قرار گیرد و بهانهای برای رفع نارساییها و ایجاد زیرساختهای مورد نیاز باشد. به یاد داشته باشیم که این روز، تنها یک روز است همانند سایر روزها بیآنکه تاثیری در توسعه اقتصادی داشته باشند.
بنابراین ارتقای یک صنعت در گرو برنامهها و چشماندازی است که برای آن ترسیم کردهایم. با برنامهریزیهایی که از سوی ما انجام میشود راه برای گرفتن امتیازهای لازم برای توسعه و ارتقای صنعت نمایشگاهی از مسئولان صنعت نمایشگاهی در حوزه کلان، بازتر میشود. در تمام نقاط جهان اصل بر این است که روز جشن روزی است که برای یک صنعت امتیازهایی از دولت و مسئولان امر گرفته شود. این موضوع بیانگر این است که شما پیشتر نارساییها را بررسی کردهاید و میدانید که چه میخواهید و برای رفع این نارساییها و ایجاد رشد و توسعه آماده هستید.
امسال دومین سالی است که این صنعت در ایران جشن گرفته خواهد شد و تمام تلاش ما این بود که این روز در ایران به شکلی بسیار باشکوه در تبریز و در ابعاد جهانی برگزار شود که در این صورت امتیازهای صنعت نمایشگاهی کشور تنها معطوف به امتیازهایی که ما از مسئولان داخلی میخواهیم نمیشد و کشور و صنعت نمایشگاهی کشور میتوانست امتیازات جهانی دریافت کند.
متاسفانه جریانات سیاسی موجود در داخل و در سطح بینالملل چون تحریمهای موجود و تاثیرات تحریمهای پیشین مانع از برگزاری این روز در وسعت جهانی در ایران شده است. خیلی تلاش کردم که روزنهای برای برگزاری این نمایشگاه در ایران در وسعت جهانی پیدا کنم که هنوز به نتیجه مطلوب دست نیافتهام. با این حال درنظر داریم با رفع مشکلات موجود در سایت نمایشگاهی تبریز این روز را هر سال حداقل در سطح داخلی و با حضور مسئولان دولتی و نمایشگاهی برگزار کنیم. درحالحاضر بزرگترین نیاز ما در حوزه نمایشگاهی، تغییر نگرش به نمایشگاه و صنعتی کردن آن است.
در سالهای گذشته من پیشنهاد صنعتی شدن حوزه نمایشگاهی را به مسئولان امر ارائه دادهام. کمیسیون هیات دولت نیز این مسئله را موردبررسی قرار داد. مقرر شد که سایت بینالمللی نمایشگاه تهران مسئول تهیه لوایح لازم و مستنداتی که نشان میدهد نمایشگاهها یک صنعت است، شود. تا پس از تصویب به صورت رسمی به عنوان صنعت معرفی شود. ما منتظریم که پس از رفع نواقصی که کمیسیون هیات دولت به مستندات موجود گرفته و تکمیل پرونده قویا به مورد اجرا گذاشته شود. صنعتی شدن نمایشگاهها با کاهش هزینههای جانبی آنها که بهصورت تجاری محاسبه میشود، میتواند موجب رشد و شکوفایی این صنعت شود.
وضعیت حضور نمایشگاهی شرکتهای خارجی در استانهای کشورمان را در سالهای گذشته چگونه ارزیابی میکنید؟
در اواخر دولت دهم هیچ دولت خارجی تمایلی به حضور در ایران نداشت. زمان آقای روحانی این مسئله تعدیل شد و شرکتهای خارجی برای حضور در نمایشگاههای ایران ترغیب شدند. پس از برجام و گشایشات انجام شده در تحریمها، نمایشگاههای ما شاهد حضور فعال شرکتهای مختلفی بود که به دلایل سیاسی از ورود به ایران امتناع میکردند. از منظر توسعه اقتصادی نمایشگاه بهترین محلی است که شرکتهای بومی و بینالمللی رودرروی هم قرار میگیرند و این امر درنهایت منجر به توسعه تجارت و تقویت صنایع میشود.
تاثیر بینالمللی روز صنعت نمایشگاهی برای ما به چه شکل خواهد بود؟
ثبت روز جهانی صنعت نمایشگاهی و برده شدن نام ایران در محافل بینالمللی یک افتخار بزرگ است. اما این موضوع کافی نیست و باید ثبت چنین روزی دستاوردهایی برای ما به ارمغان آورد. استفاده از این فرصت پیش آمده تنها از عهده کسانی برمیآید که در این عرصه فعالیت داشتهاند و دست آخر این صنایع ایران هستند که از دستاوردهای این روز بهرهمند خواهند شد.
برگزاری سمینارها، جلسات و ارائه خدمات برای کسانی که در این روز شرکت خواهند کرد و نیز معرفی نمایشگاههای کشور با دایر کردن نمایشگاههایی در حاشیه این روز میتواند صنعت نمایشگاهی کشور را به جامعه بینالمللی نمایشگاهی جهان معرفی کند. اگر ما بتوانیم نظر جهانی را به صنعت نمایشگاهی جلب کنیم با دریافت اعتبارات مالی و مکانی میتوانیم حضور صنایع خود را در نمایشگاههای جهانی تسهیل کنیم. چرا که افزایش اعتبار ما پیش چشم بزرگان صنعت نمایشگاهی در جهان میتواند به تعدیل هزینههای هنگفت حضور در نمایشگاههای بینالمللی منجر شود.
ایران امروز در صنعت نمایشگاهی جهان در چه جایگاهی قرار دارد؟
رتبهبندی در صنایع نمایشگاهی جهان به ندرت انجام میشود و تا به حال نیز این رتبهبندی انجام نشده است. اما از نظر کمی و کیفی میتوان دریافت که ایران جایگاه خاصی از نظر نمایشگاهی در جهان ندارد. تنها نمایشگاه بینالمللی تهران است که در این سالها رویدادهای خوبی برگزار کرده و بعد از آن نمایشگاه بینالمللی تبریز است. این رتبهبندی از سوی شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی و سازمان توسعه تجارت انجام شده که خوشبختانه در بین ۲۸ سایت نمایشگاهی کشور تبریز رتبه ممتاز را دریافت کرده است.
برگزاری رویدادهای نمایشگاهی در سایت بینالمللی تبریز چه وضعیتی دارد؟
سالانه ۴۰ تا ۵۰ رویداد نمایشگاهی در تبریز برگزار میشود که برخی از آنها از نظر کیفی قابل مقایسه با نمایشگاههای برگزار شده در آلمان و سایر کشورهای اروپایی هستند. ما در سالهای اخیر به استانداردهای جهانی خیلی نزدیک شدیم. ازجمله افتخارت ایران این است که توانسته در نمایشگاه اکسپو میلان رتبه دوم جهانی را کسب کند. در سال آینده میلادی قرار است یک نمایشگاه گردشگری در تبریز برگزار شود که هنوز روز دقیق آن مشخص نشده اما تمام زیرساختهای لازم برای برگزاری این نمایشگاه در مساحتی بالغ بر ۳۰ هزار مترمربع آماده است. این نمایشگاه با همکاری شهرداری تبریز برگزار خواهد شد و مهمانان مهمی از ایران و جهان دارد.
برنامههای شما برای آینده نمایشگاه تبریز چیست؟
اگر اجازه دهند، نمایشگاه تبریز را بیش از پیش گسترش خواهیم داد و در صددیم که بر روی برگزاری نمایشگاههای خارجی تمرکز کنیم. این مسئله میتواند یک فرآیند دو طرفه باشد. این که ما در نمایشگاههای بینالمللی خارجی شرکت کرده و از شرکتهای خارجی برای شرکت در نمایشگاه بینالمللی تبریز دعوت کنیم. درحالحاضر با برخی شرکتهای فعال در کشورهایی چون چین، لهستان، آلمان مذاکره کردهایم که در تبریز نمایشگاههای اختصاصی صنعتی و کشاورزی برگزار کنند.
انتظارات شما از دولت چیست؟
دولت در امور نمایشگاهی دخالت چندانی ندارد. نه یارانهای میدهد و نه قوانین خاصی دارد که طبق آن ممانعتی ایجاد کند. البته یک یارانه مشخص در دستور کار سازمان توسعه تجارت و شرکت سهامی نمایشگاهی قرار گرفته که به نمایشگاههای ضعیف تعلق میگیرد تا به توسعه این سایتها سرعت داده شود اما این پرداختیها نباید صرف ساخت سوله نمایشگاهی شود که هیچ جذابیتی نداشته باشد. این یارانه کفاف هزینههای واقعی نمایشگاهی را نمیدهد چراکه اغلب مجریان نمایشگاهی ما به دلیل مشکلات مالی نمیتوانند در بیش از یک نمایشگاه بینالمللی شرکت کنند. بنابراین اگر از شرکتهای تولیدکننده یا برگزارکننده نمایشگاهی حمایت شود و غرفه ارزان در اختیار این شرکتها قرار گیرد، بهتر از آن است که این یارانه صرف ساخت فضای نمایشگاهی شود که سال تا سال بدون استفاده میماند.
به نظر شما علاوه بر صنعتی شدن نمایشگاهها مهمترین مشکلی که صنعت نمایشگاهی کشور با آن دست و پنجه نرم میکند چیست؟
هیچ کشوری در هر یک از استانهایش سایت بینالمللی نمایشگاهی ندارد، اینکار درستی نیست. اگر از نظر رشد صنعتی کارخانهها به این مسئله نگاه کنیم؛ خواهیم دید کمتر کارخانهای وجود دارد سالانه بتواند در ۳۰ نمایشگاه شرکت کند. با توجه به برآوردهای ما، یک شرکت بزرگ با توان مالی بالا در سال فقط توان شرکت در ۲ یا ۳ نمایشگاه دارد. بنابراین تنها نمیتوان با احداث سایتهای بینالمللی به توسعه صنعتی استانی دست یافت.
با این توضیح به نظر نمیرسد لازم باشد هر استانی سایت نمایشگاه بینالمللی داشته باشد، پیشنهاد من این است برای توسعه صنعت نمایشگاهی استانها و نیز توسعه صنعتی آنها نخست سایتهای محلی ایجاد شود. باید در نظر داشته باشید هر استانی ظرفیتهایی دارد که میتواند با معرفی در نمایشگاههای محلی موجب رونق کسبوکار آن صنف شود این موضوع بهتدریج باعث رشد و توسعه صنعتی استان نیز میشود. به این صورت و با رفتوآمدهای سایتهای استانی، نمایشگاههای محلی رشد میکنند که این گسترش به نوبه خود منجربه جذب سرمایهگذار در توسعه صنعت نمایشگاهی شده و بنابراین بهصورت پلهای یک نمایشگاه از وضعیت محلی به بینالمللی صعود میکند.
یادمان باشد نمایشگاه یعنی «نمایش دادن آنچه داریم به بهترین شکل ممکن» بنابراین لازم است زمانی که سایتی رابا عنوان سایت بینالمللی نامگذاری میکنیم از استانداردهای لازم این نوع سایتها نیز برخوردار باشد تا شرکتکننده کنونی مشتری هرسال نمایشگاه ما شود.
در پایان بزرگترین دغدغه حبیب ماهوتی درحالحاضر چه موضوعی است؟
با توجه به سابقه مدیریتی من در نمایشگاه تبریز که کاملا خصوصی اداره میشود، صنعتی شدن نمایشگاههای کشور بزرگترین دغدغه من است، چراکه صنعتی شدن صنعت نمایشگاهی در کاهش هزینههای جاری موثر خواهد بود. دغدغه دیگر من توسعه صنعت نمایشگاهی کشور و افزایش تعداد سایتهای نمایشگاهی بینالمللی است.
ما در سایت نمایشگاهی تبریز خوشبختانه با مشکل مالی روبهرو نیستیم، اما مناقشات حل نشده ما با منابعطبیعی هنوز به سرانجام نرسیده است. اصلاح اشتباهاتی که در گذشته انجام شده را از ما مطالبه میکنند که در صورت حل و فصل کامل این موضوع ما با آرامش کامل به برگزاری نمایشگاههای تبریز خواهیم پرداخت.
