کمیته مهندسی آتش یکی از کمیتههای ششگانه هیات ویژه رسیدگی به حادثه پلاسکو است که در گزارش خود به ابهامات و پرسشهای مختلف از زمان، نحوه و چگونگی آتشسوزی این ساختمان پاسخ داده است.
به گزارش پایگاه خبری صمت به نقل از ایسنا؛ دقایقی قبل از ساعت ۸ صبح آخرین روز از دیماه پارسال، طبقه دهم ساختمان پلاسکو دچار آتشسوزی شد. همزمان با رسیدن واحدهای آتشنشانی به محل و آغاز عملیات اطفای حریق، بهتدریج آتش به طبقات بالاتر سرایت کرد و پس از فراگیر شدن آتش برج جنوبی ساختمان در ساعت ۱۱: ۳۳ دقیقه فروریخت. به دنبال این حادثه، رئیسجمهوری طی حکمی ۱۰ نفر از کارشناسان رشتههای مختلف را بهعنوان هیات ویژه گزارش ملی بررسی حادثه پلاسکو منصوب و این هیات را مامور کرد در مدت دو ماه گزارش خود را درزمینههای «بررسی علل و عوامل وقوع آتشسوزی و فروریختن ساختمان»، «نحوه مدیریت محیطی حادثه»، «کیفیت هماهنگی دستگاههای مسئول در مدیریت بحران»، «راههای پیشگیری از تکرار آن» و «اصلاحات ساختاری و مدیریتی لازم» ارائه کند. یکی از شش کمیته تخصصی هیات ویژه رسیدگی به حادثه ساختمان پلاسکو، "کمیته مهندسی آتش" بود، که با حضور دهها تن از کارشناسان و متخصصان دانشگاهی و عملیاتی تحقیقات خود در این زمینه را آغاز کرد. خلاصه گزارش مکتوب این کمیته که طی روزهای آتی نسخه کامل از سوی هیات ویژه رسیدگی به حادثه پلاسکو منتشر خواهد شد در ادامه آمده است: "در ساختمان پلاسکو، بهرغم اهمیت توجه به رعایت اصول و ضوابط ایمنی در برابر آتش، با توجه نوع کاربری و تعداد طبقات آن، نقاط ضعف زیادی وجود داشته و ساختمان اصولاً در معرض خطر وقوع و گسترش آتش بوده است. دلایل گسترش سریع آتش در پلاسکو وجود بار حریق بسیار زیاد در ساختمان، خصوصاً به علت مقادیر فوقالعاده زیاد پارچه، نبود پلکان و وجود اشکال در پلکان و عدم انطباق راه خروج با طراحی صحیح و برابر با اصول ایمنی در برابر آتش، ارتباط کامل بین فضاها از طریق سقفهای کاذب، پلکان و شفت تأسیسات و گسترش آتش از طریق این فضاها، نبودن هرگونه فضا بندی و جداسازی مقاوم در برابر آتش درون و در بین طبقات ساختمان، عدم وجود سیستم بارنده خودکار (اسپرینکلر) در ساختمان، مشکلات فنی لولههای قائم آتشنشانی و عدم تعمیر و نگهداری صحیح از آنها در دوران بهرهبرداری، نبودن یک سیستم گرمایشی استاندارد و وجود تعداد زیادی کپسولهای گاز پیکنیکی و وجود موانع زیادی برای فعالیت آتشنشانان ازجمله این دلایل است. علت آتشسوزی علت شروع آتشسوزی، در حدی که جمعآوری اطلاعات برای این هیات امکانپذیر بوده، اتصال برق و احتمالاً نشت همزمان گاز از کپسول گاز بوده است. این آتشسوزی دریکی از واحدهای بخش شمال غربی طبق دهم برج آغازشده است. حریق در ساعت ۷.۵۸ به آتشنشانی اطلاع دادهشده و نخستین ایستگاه آتشنشانی پس از دقایقی کوتاه به محل حادثه رسیده است. اما گزارش آنها نشان میدهد که حجم و شدت آتشسوزی در آن لحظه گویای آن بوده که پیش از رسیدن آنها کارکنان مغازه زمانی را برای خاموش کردن آتش صرف کرده و پسازآنکه نتوانستهاند از گسترش آتش جلوگیری کنند، با آتشنشانی تماس گرفتهاند. ( بنابراین احتمالاً حریق حتی از ۱۰ دقیقه یا بیشتر از زمان اعلام حادثه رخداده بود.) مدلسازی کامپیوتری گسترش حریق در ساختمان نشان میدهد که چگونه حریق پس از شروع از طریق پنجرهها، فضاهای کاذب، پلکان و شفت آسانسور به فضاهای مجاور و به طبقات بالاتر گسترشیافته است. همچنین مدل حریق نشان داده که مسیر پلکان در همان دقایق ابتدایی، به علت آکنده شدن از دود و تیرگی و نیز افزایش دما، برای افراد معمولی و بدون تجهیزات خاص غیرقابل استفادهشده است. این خود یک مسئله هشداردهنده برای بسیاری ساختمانهای مشابه در کشور است. برای تعیین تجربه دمایی مصالح در حادثه پلاسکو، ارزیابیهای متعدد میدانی و آزمایشگاهی که در مدتزمان موجود به عمل آمد. آزمونهای مقاومت فشاری پسماند، پتروگرافی و XRD/XRF بر روی تعدادی از نمونههای بتن صورت گرفت. نتایج، علیرغم برخی محدودیتهای ناشی از ریزش ساختمان، تاییدکننده مدل ریاضی محیط آتش بوده و نشان داد که دمای حریق به میزان کافی برای آسیب زدن به سازه افزایشیافته بوده است. بهعلاوه آثاری مشاهده شد که نشانگر رسیدن اجزایی از ساختمان به دماهای بسیار بالاتر بوده، اما شواهد نشان میدهد که این دماهای بالاتر، بهاحتمال بسیار زیاد، بعد از فروریزش کامل و در زیر آوار شکلگرفته است. درسهای حادثه از منظر مهندسی آتش، سؤال اصلی در این حادثه این بود که ساختمان پلاسکو ازنظر ایمنی در برابر آتش چه نقاط ضعفی داشت که حریق با چنین سرعتی در آن گسترش یافت و باعث ریزش آن شد؟ پاسخ این سؤال میتواند برای ارزیابی وضعیت سایر ساختمانها و اماکن عمومی نیز مورد بهرهبرداری قرار گیرد تا عموم مهندسین و مردم، این موارد را در ساختمانهای دیگر با آن مقایسه و تا حد امکان برطرف کنند. به این منظور، مقررات و اصول ایمنی در برابر آتش برای ساختمانهای جدید و موجود موردبحث و بررسی قرارگرفته و مشخصات ساختمان پلاسکو در مقایسه با این ضوابط و اصول تحلیلشده است. مهمترین ضعفهای پلاسکو در برابر آتش برجستهترین ضعفها و عبرتهای موجود در حادثه و ساختمان پلاسکو ازنظر ایمنی در برابر آتش را میتوان، نیاز به نصب آسانسور دسترسی آتشنشانی در ساختمانهای بلند و نیز محافظت شفت آسانسورها در برابر آتش، نیاز به تأمین ناحیه بندی آتش در ساختمان، نیاز به نصب سیستم کشف و اعلام حریق در ساختمانها مطابق با مبحث سوم مقررات ملی ساختمان، نیاز به نصب شبکه بارنده خودکار (اسپرینکلر) در ساختمانهای بلند و طرح و اجرای مناسب سیستم لولههای قائم آتشنشانی، لزوم رعایت تعمیر و نگهداری سیستمهای ایمنی و اطفای آتش، لزوم رفع ضعفهای تأسیساتی موجود در ساختمانها بهعنوان عامل زمینهساز برای افزایش ریسک حریق، برطرف کردن ضعفهای بازرسی و نظارت و تأمین ایمنی در برابر آتش برای ساختمانهای موجود و قدیمی، توجه و آگاهی اندک بهرهبرداران (جامعه) نسبت به اهمیت مسئله ایمنی در برابر آتش در ساختمانها و مؤلفههای آن دانست. توصیه به ساختمانهای مشابه نخستین اقدام فوری که توصیه میشود، ارزیابی ریسک خطر حریق در ساختمانهای استراتژیک، دولتی و عمومی و اقدام به کاهش خطرپذیری آنهاست تا از حوادث مشابه و احیاناً بحرانهای ناشی از حریق در اینگونه ساختمانها جلوگیری شود. همچنین تکمیل و توسعه استانداردها، آییننامهها و مدارک فنی پشتیبان مقررات ملی ساختمان، تهیه و تکمیل مقررات ایمنی برای ساختمانهای موجود، تکمیل و توسعه قوانین و مقررات نگهداری و سیستمهای نظارتی مربوط و ضرورت تکمیل مباحث ۲ و ۲۲ مقررات ملی ساختمان، در خصوص ساختمانهای موجود ازجمله دیگر توصیههاست. تعمیر و نگهداری سیستمها و تمهیدات ایمنی در برابر آتش باید با انجام بازرسیهای دورهای کنترل و مراقبت شود. اجرایی شدن این موضوع مستلزم ورود افراد ذیصلاح و تائید شده به ساختمانها، بازدید مؤثر و الزام مالک به اجرایی کردن اخطارها و دستورالعملها است. دراینباره لازم است تا قوانین موردنیاز بازنگری یا تدوین شوند. همچنین سازوکارهای بازرسی ازنظر فنی باید مشخص شود، بهنحویکه بازرسی بهمنظور مراقبت و نگهداری مصالح و سیستمها در دورههای مشخصشده مطابق با مبحث ۲۲ توسط شرکتهای بازرسی تخصصی صورت گیرد. همچنین در موارد نیاز مانند نواقص مشهود، نظارت عالی یا سایر موارد مطابق با شرح وظایف، بازرسی اماکن عمومی توسط سازمان آتشنشانی بهعملآمده، نواقص اعلام و در چارچوب سازوکار قانونی برطرف شود. مشخصاً لازم است تا موانع موجود برای ملزم کردن مالکان به برطرف کردن نواقص ایمنی، رفع شده و مسیر قانونی منطقی برای اجرایی شدن اخطارها تدوین شود. هیات ویژه رسیدگی به حادثه پلاسکو همچنین پیشنهاد داد که تدوین آییننامه محافظت ساختمانهای بلندمرتبه در برابر آتش، آموزش مهندسان در زمینه محافظت در برابر آتش و تقویت سیستم نظارت، حمایت و توسعه تحقیقات کاربردی و آزمایشگاههای پشتیبان و بازنگری نظام تراکم ساختمانی و ساخت ساختمانهای بلند با در نظر گرفتن ایمنی ساختمان و شهرها در برابر خطر آتشسوزی در دستور کار قرار بگیرد." روز گذشته، نشست خبری هیات ویژه رسیدگی به حادثه پلاسکو برگزار شد و طبق دستور رئیسجمهوری دستگاهها و نهادهایی که نامشان در گزارش آورده شده میتوانند اطلاعات و توضیحات تکمیلی خود را در اختیار این هیات قرار دهند.
