احمد یزدانپناه / استاد دانشگاه
بدون تردید چند نرخی بودن ارز در اقتصاد، به عنوان یکی از منابع مهم ایجاد رانت و فساد به شمار میرود که برای رفع این معضل، باید تلاش شود تا یک نرخ واحد در بازار ارز حاکم شود و شفافیت لازم در این بخش به وجود آید. بنابراین اگر هدف این است که طرح یکسانسازی نرخ ارز را در اقتصاد کشور پیاده کنیم باید تمهیدات لازم دراین راستا، به نحو مطلوب فراهم شود. دراین مسیر، یکی از پیشنیازها و الزامات، به مسائل بین بانکی و تعاملاتی که باید با بانکهای دنیا برقرار شود، برمیگردد. بیشک برای اجرای طرح یکسانسازی نرخ ارز، این مسائل و مشکلات باید حل شود. ضمن اینکه باید تعاملاتمان با کشورهایی که منبع درآمد ارزی برای کشور ما به شمار میروند افزایش یابد، چه در بخش درآمدهای ارزی ناشی از صادرات نفتی، چه درآمدهای ارزی غیرنفتی.زمانی که شرایط برای اجرای این سیاست فراهم شد، باید به یک سوال مشخص پاسخ داده شود که سیاست یکسانسازی نرخ ارز در چه محدوده قیمتی باید انجام شود؟ این موضوع بسیار مهم و حائز اهمیت است. دراین رابطه بانک مرکزی باید مشخص کند که اگر نرخی را ملاک قرار داده، چه منطقی پشت آن بوده و براساس چه فاکتورهایی قرار است که مثلا ارز در این محدوده، تک نرخی شود. بانک مرکزی باید روشهایی که ملاک اجرای طرح یکسانسازی نرخ ارز است را مشخص کند و از دیدگاه کارشناسان و استادان دانشگاهی بهره لازم را ببرد تا در نهایت با بررسی و کارکارشناسی درست، یک روش مناسب انتخاب شود تا نتیجه مطلوب را به همراه بیاورد. باید درجه کارآیی و مناسب بودن روش و مدلهای اجرایی شدن این سیاست بررسی شود و پس از آن به اجرا درآید و این موضوع بسیار اهمیت دارد.از آنجا که ارز یکی از مهمترین قیمتهای نسبی در اقتصاد به شمار میرود، ازاین رو، هم بیشارزشی این نرخ و هم کمارزشی دلار، میتواند آسیبزا و مشکلساز باشد. اما چه کنیم که نرخ ارز بهینه شود و در یک مدار منطقی حرکت کند؟ این موضوع نیازمند بکارگیری فرمولها و روشهای مناسب و درست است و باید به آن توجه ویژه شود.
