ابوالفضل شریف/ عضو کمیسیون توسعه صادرات اتاق بازرگانی ایران
تثبیت نرخ ارز همواره از جمله مهمترین دغدغههای واردکنندگان و صادرکنندگان کشور بوده است. برهمین اساس ارز تک نرخی به عنوان یکی از سیاستهای سهگانه بانک مرکزی در دستور کار دولت قرار گرفت و قرار بود برنامه یکسانسازی نرخ ارز تا پایان سال ۹۵ محقق شود. برنامهای که تا امروز محقق نشد و در نهایت دولت تحقق آن را به امسال موکول کرد. البته نباید از تلاشهای دولت یازدهم بهمنظور تثبیت و تکنرخی کردن نرخ ارز غافل شد بهطوریکه در دولت قبل شاهد جهش وحشتناک نرخ ارزهای مختلف همچون دلار از ۸۰۰ تومان به بیش از ۳۰۰۰ تومان بودیم. در حقیقت در بودجه امسال نرخ دلار ۳۳۰۰ تومان برآورد شده که به نظر میرسد اگر قرار باشد نرخ دلار یکسان شود بهطورقطع در رده ۳۳۰۰ تا۳۴۰۰ تومان را میتوان بهعنوان یک نرخ تعادلی برای تکنرخی کردن ارز اعلام کرد. در این بین این واقعیتی انکارناپذیر است که تثبیت تکنرخی کردن ارز یکی از مهمترین خواستههای بخش خصوصی کشور است. اما تکنرخی کردن ارز با موانع متعددی همچون برآورده نشدن انتظارهای بانک مرکزی از موضوع اجرای برجام روبهرو است بهطوریکه در فضای پسا برجام هنوز بانکهای مختلف کشورمان نتوانستهاند ارتباط مناسبی را بهمنظور انجام تبادلات مالی داشته باشند و همین موضوع در کاهش میزان ارز در بازارهای اقتصادی تاثیر داشته است. اگر بانک مرکزی بخواهد در راستای تحقق تکنرخی کردن ارز گام بردارد بهطورقطع تزریق ارز بیشتر به بازار باید در اولویت قرار بگیرد. البته بانکهای بینالمللی هنوز بهمنظور تبادلات ارزی در کشورمان نتوانستهاند گامهای مثبتی را بردارند و در مقابل بخش خصوصی ایران هم نیازمند برقراری ارتباط به بانکهای خارجی بهمنظور انجام نقل و انتقالات مالی بانکی است. از سوی دیگر فعالان بخش خصوصی بهمنظور برقراری تبادلات پولی بانکی بین ایران و کشورهای اروپایی و امریکایی پیشنهادی به دولت دادند تا دولت برنامهای را باعنوان «پیمان دوجانبه پولی کشورها»در نظر بگیرد بهطوریکه فعالان اقتصادی در اتاق ایران با اجرای چنین برنامهای در قالب تفاهمنامه با کشورهای چین، روسیه و پاکستان در راستای برقراری و تقویت روابط بانکی ایران با این کشورها گام برداشتهاند و دولت هم باید برای تحقق بخشیدن به مفاد بانکی که در توافق برجام آمده این برنامه را اجرا کند. درواقع اگر نرخ ارز تکنرخی شود اعمال تحریمهای جدید پولی بانکی بر کشورمان هیچ تاثیری نخواهد داشت هرچند نباید از این نکته غافل شویم که مبنا قرار دادن نرخ دلار بهعنوان یک معیار برای تصمیمگیری در بازار باید تغییر کند بهطوریکه نوسان سایر ارزهای دیگر از یورو گرفته تا پوند هم میتواند بهعنوان یک مبنای مناسب برای دریافت تصمیمگیری در بازار ارز موردتوجه قرار گیرد. تکنرخی کردن ارز که توام با تثبیت است میتواند در طول ۲ سال موجب تقویت پایه واحد پولی کشورمان شود و وقوع این اتفاق بهطورقطع در تسهیل مبادلات بانکی بین ایران و کشورهای جهان بهویژه کشورهای همسایه ایران موثر خواهد بود. بنابراین سیاستهای بانک مرکزی را میتوان کلیدموضوع تکنرخی کردن ارز دانست بهطوریکه اگر بانک مرکزی در راستای تزریق ارز به بازار گام بردارد میتوان به تکنرخی کردن نرخ ارز در آیندهای نهچندان دور امیدوار بود؛هرچند نباید با تکنرخی کردن ارز از تثبیت دائمی آن در ایران غافل شد. البته نباید از افزایش میزان فروش نفت در فضای پسابرجام نیز غافل شد که روند صعودی میزان صادرات نفت ایران بهطورقطع درافزایش سرمایههای ارزی کشورمان و تزریق این سرمایه به بازار بهمنظور تحقق بخشیدن به موضوع تکنرخی کردن ارز موثر خواهد بود.
