امروزه حمایت از اقتصاد و تولید داخل به عنوان یک راهبرد اساســی در همـــــۀ کشـــورهــای توسعه یافته یا درحال توسعه در دستور کار قرار دارد. تا جایی که حتی بسیاری از کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی با اعمال تعرفه هایی هرچند غیرمتعارف، درصدد حمایت از اشتغال و صنایع داخلی خود برآمدهاند.
گسترش نیوز: در کشور ما نیز چندین سال است که از سوی رهبر معظم انقلاب به این امر تأکید شده است. بدیهی است در دنیای به شدت رقابتی امروز فقط کشورهایی میتوانند در چرخۀ رقابت باقی بمانند که به لحاظ تولید ناخالص ملی به خوداتکایی رسیده باشند و این مهم بهدست نمیآید، مگر اینکه با عزمی همگانی از تولید ملی و اقتصاد داخلی حمایت کنیم.
مهندس مهدی تولائیان، معاون خرید فولاد مبارکه در گفتوگو با گسترش نیوز به تشریح عملکرد این شرکت در زمینۀ توجه به تولیدکنندگان داخلی و استفاده از کالای ایرانی پرداخته است که در ادامه میخوانید:
فولاد مبارکه به منظور حمایت از کالای ایرانی و استفادۀ حداکثری از توان داخل کشور چه مسیری را در پیش گرفته و چه اقداماتی انجام داده است؟
از صنعت فولاد در تمامی دنیا به عنوان یک صنعت مادر و پایهگذار بسیاری از صنایع بزرگ نام برده میشود. در کشور ما نیز در بالادست زنجیرۀ تأمین این صنعت معادن سنگ آهن و سایر تأمینکنندگان مواد اولیه قرار دارند و در پایین دست آن نیز شرکتها و تولیدکنندگانی هستند که با استفاده از انواع ورق و دیگر محصولات فولادی در کارخانههای خود، محصولات نهایی را تولید و بهدست مصرفکننده میرسانند. به طور مشخص از آغاز بهرهبرداری فولاد مبارکه حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد تجهیزات و اقلام موردنیاز این شرکت، ازجمله اسکلت فلزی، به دلیل نبود دانش فنی ساخت از خارج از کشور تأمین میشد؛ اما با توجه به اهمیت انتقال دانش فنی و منافعی که با بومیسازی عاید کشور میشد، فولاد مبارکه برای توانمندسازی شرکتهای داخلی و پیمانکاران مرتبط با این صنعت به گونهای حرکت کرد که اکنون با افتخار اعلام کنیم ۱۰۰ درصد سنگ آهن، حدود ۸۰ درصد از مواد اولیه و انرژی و ۹۲ درصد کالاهای موردنیاز فولاد مبارکه از داخل کشور تأمین میشود. البته برای درصد بسیار کم باقیمانده هم با شرکتهای مختلف رایزنی شده تا با دانش داخلی بتوان اقلام موردنیاز را در داخل تولید و تأمین کرد؛ به عنوان مثال، یکی از اقلام بسیار مهم در کورههای قوس الکتریکی الکترودهای گرافیتی است و تأمین آن یکی از چالشهای بزرگ فولادسازانی است که به روش کورۀ قوس الکتریکی تولید میکنند. در این خصوص از سوی فولاد مبارکه و ایمیدرو سرمایه گذاریهای کلانی انجام شده است که امیدواریم هرچه زودتر این اقدامات نیز به ثمر برسد.
درخصوص کالای موردنیاز فولاد مبارکه قدری بیشتر توضیح دهید.
حدود ۸۱ درصد کالای موردنیاز فولاد مبارکه به مواد اولیه و انرژی مربوط میشود که کمتر از یک درصد آن وارداتی است. همانگونه که اشاره شد یکی از آنها الکترودهای گرافیتی و دیگری فروآلیاژها هستند که دستیابی به دانش و توانمندی تولید داخل آنها و جایگزینسازی آنها را در دستور کار قرار دادهایم. از ۱۹ درصد دیگر، ۲ درصد آن در گروه مواد مصرفی است که شامل لباس، کفش، بلبرینگ و کالاهایی از این قبیل میشود. بالغ بر ۹۰ درصد محصولات این گروه در داخل کشور تولید میشود و ۱۰ درصد آن شامل نوارهای نقاله و گروههای بلبرینگهاست که از خارج وارد میشود؛ البته برای این مورد هم با شرکتهای داخلی هماهنگی به عمل آمده است و به دنبال انتقال دانش فنی تولید آنها در داخل کشور هستیم. از گروه مواد مصرفی نیز ۸/۹۹ درصد آن از محل داخل تأمین میشود. همچنین از گروه ماشینآلات و قطعات یدکی که درمجموع ۶ درصد از کل خرید فولاد مبارکه را تشکیل میدهد، بیش از ۵۵ درصد آن داخلی است. آنچه از خارج از کشور وارد میشود، بیشتر مربوط میشود به قطعات کاتالوگ آیتم که بیشتر جنبۀ خاص (specific) برای یک سازندۀ خاص دارد. در این خصوص نیز فولاد مبارکه به دنبال جایگزین کردن این کالاها با برندهای ایرانی است و به موفقیتهای زیادی نیز در این زمینه دست یافته است.
آیا کالایی وجود دارد که دانش فنی ساخت آن در داخل موجود نباشد؟
بله. برخی اقلام که اکنون وارداتی هستند، به دلایل استراتژیک در داخل کشور تولید نمیشوند. البته در این خصوص نیز تلاش بر این است که کالاهای جایگزین ایرانی برای آنها در نظر بگیریم تا هم توان تولید داخلی را افزایش دهیم و هم وابستگی به خارج از کشور را کمتر کنیم.
تجهیزات و اقلام بومی سازیشده به لحاظ کیفیت در چه سطحی است؟
در بسیاری از گروه کالاها عملکرد تولیدات شرکتهای داخلی نسبت به تولیدات خارجی بهتر بوده است و این برای فولاد مبارکه و شرکتهای تأمین کنندۀ آن افتخاراست که از نظر کیفی به شرایطی دست یافتهایم که بتوانیم در ساخت مواد و تجهیزات به خوبی با انواع مشابه خارجی رقابت کنیم. درمجموع کمتر از ۸ درصد خرید کل شرکت از طریق شرکتهای خارجی تأمین میشود. البته در همۀ بخشها ازجمله قراردادها، تجهیزات و مواد اولیه با توجه به اقدامات انجام شده امیدواریم ظرف یکی دو سال آینده این میزان نیز از داخل کشور تأمین شود.
چند مورد از دستاوردهای بزرگ بومیسازی در فولاد مبارکه را نام ببرید.
در بخش تولید لولههای ریفورمر با استفاده از دانش فنی شرکتهای سازندۀ اصلی و با همت شرکتهای داخلی توانستیم اقلام مذکور را تحت لیسانس و دانش شرکت داخلی بومیسازی کنیم. همچنین در بخش غلتکها و چرخ دندههای حساس هم توانستهایم نیاز خود را از داخل تأمین کنیم. این در حالی است که عملکرد این کالاها از نمونههای خارجی بهتر است تا جایی که حتی شرکتهای سازندۀ ایرانی این محصول نسبت به صادرات آنها نیز اقدام کردهاند. در بخش نسوزها و پودر قالب و مواد اولیه مثل cpc تولیدات داخلی را آغاز کردهایم که به تولید انبوه رسیده است.
درخصوص انتقال دانش فنی بیشتر توضیح دهید.
طبــق توافقــــات انجام شـــده تعـــــدادی از شرکتهای معتبــر اروپـــــا، کارخـــانـــههای فولادسازی خود را در ایران احداث کردهاند تا با مدیریت و سرمایۀ خارجی و نیروی کار ایرانی، برخی محصولات فناوری بالا را در ایران تولید کنند و به بازارهای داخلی و خارجی عرضه نمایند. حتی بعضا برخی شرکتها قراردادهای طولانی مدت با آنها بستهاند.
دستاورد این بومی سازیها چیست؟
مهمترین فایدۀ آن انتقال دانش فنی است و اینکه با این اقدامات کشور ایران میتواند فناوری ساخت کارخانههای فولاد را در اختیار داشته باشد؛ همچنین با همت شرکتهای ایرانی میتوانیم محصولاتی با کیفیت بهتر تولید کنیم. افزون بر اینها، اشتغالزایی و انتقال سرمایۀ خارجی به داخل کشور نیز از دیگر فواید مهم این اقدامات است.
در بخش معاونت خرید فولاد مبارکه چه تدابیری اتخاذ شده تا بتوان از توانمندی همۀ سازندگان استفاده کرد؟
فولاد مبارکه سامانهای به نام بانک اطلاعات تأمینکنندگان تشکیل داده است. در این بانک اطلاعاتی سعی شده کالاهای متفاوت به گروههای مختلف تقسیم بندی شود تا بانک جامعی از تمامی تأمینکنندگان در هر حوزه تهیه گردد.
تمرکز فولاد مبارکه بر تقویت گروه کالاهایی است که تأمین کنندۀ خارجی یا تأمینکنندگان ایرانی به تعداد کم دارد یا محصولات موجود کیفیت موردنظر را ندارد. به طور کلی در این بخش به جایی رسیدهایم که ۴، ۴۲۸ تأمینکننده در سیستم تأمین فولاد مبارکه ثبت شده است.
برای تداوم این راه موفقیت آمیز چه کارهایی انجام شده است؟
مهمترین کاری که میتوانیم انجام دهیم این است که به شرکتهای داخلی و خارجی تضمین بدهیم که در صورتی که انتقال دانش فنی به داخل کشور صورت گیرد کالای تولیدشدۀ آنها را در درازمدت خواهیم خرید. میتوانیم ادعا کنیم در چند سال گذشته جهشهای بزرگی در انتقال دانش فنی انجام شده است که تا پایان امسال عملا نتایج درخشان تری از این کار به نمایش گذاشته خواهد شد و بخش بیشتری از اقلام تولید داخل به بازار عرضه میشود. باید اذعان کرد هیچ کالا و تجهیزی در صنعت فولاد نیست که فولاد مبارکه برای تولید آن در کشور برنامهریزی نکرده باشد.
به طور کلی نقش فولاد مبارکه را در فرآیند انتقال دانش فنی چگونه ارزیابی میکنید؟
فولاد مبارکه با انتقال دانش فنی صنعت فولاد به کشور در واقع موتور محرک تمام صنایع است و آنها را رشد داده است.
در این فرآیند پیمانکاران و شرکتهای سازنده و شرکتهای نصاب بسیار قوی در کشور شکل گرفتهاند. درواقع فولاد مبارکه با خطری که قبول کرد به خوبی توانست شرایطی فراهم کند که شرکتها و سازندگان داخلی در کنار شرکتهای خارجی رشد کنند و به توانمندی و قابلیت بسیار بالایی برسند. در این بازۀ زمانی تجهیزات بسیار حساسی برای کامل شدن زنجیره تأمین فولاد کشور تولید شد که به نوبۀ خود به این موفقیتهای ارزشمند افتخار میکنم.
این باعث افتخار ماست که به شرکتهای سازندۀ خارجی اعلام میکنیم از اقلام بومیسازی شده در کشور خود رضایت کامل داریم؛ چراکه در بسیاری موارد تجهیز ایرانی عملکرد بهتری نسبتبه نمونههای خارجی آن داشته است.
سخن آخر؟
شجاعت شرکتهای ایرانی برای وارد شدن به بحث بومیسازی و تولید داخل به همراه اقدامات فولاد مبارکه در این راه قابل تقدیر است. نتیجۀ این زحمات برای ارتقای دانش فنی کشور و اینکه زنجیرۀ تأمین صنعت فولاد کشور کامل شود، باعث شده کارکنان فولاد مبارکه و شرکتهای سازندۀ داخلی به عملکرد خود افتخار کنند.
