به گزارش پایگاه خبری گسترش این کشور که سالهاست دچار بحران کمبود انرژی شده، اکنون به راهی تازه برای تامین بخشی از نیاز خود به نفت و گاز، فکر میکند و این بار چشم به منابع انرژی اندونزی در زمینه گاز مایع طبیعی دوخته است. با توجه به جمعیت ۲۰۰ میلیون نفری این کشور و اینکه تنها توان تامین ۶۶ درصد انرژی مورد نیاز را دارد، طبیعی است یکی از بهترین بازارهای انرژی در منطقه به شمار رود. با اینکه پاکستان دارای منابع گازی بسیاری است اما درحالحاضر به دلیل افت فشار مخزنهایش مشکلات زیادی دارد و دیگر نمیتواند با اتکا به منابع انرژی داخلی، نیاز خود به انرژی را برطرف کند. البته این موضوع از پیش مطرحشده بود و بسیاری از مشکلاتی که در سالهای گذشته به وجود آمده نیز تحتتاثیر همین موضوعها بود. یکی از سیاستهایی که بین ایران و پاکستان دنبال شد، ساخت خط لوله گاز بود که با عنوان پروژه خط لوله صلح شناخته میشود. پروژه گازرسانی از ایران به پاکستان موسوم به خط لوله صلح سالهاست آغازشده اما دخالت کشورهای مختلف اجرای آن را در پاکستان به تاخیر انداخته است. علاوه بر این برخی کارشناسان معتقدند ساخت این خط لوله از ابتدا مشکلات فنی و اقتصادی داشته که در ادامه به آن نیز خواهیم پرداخت. پاکستان که بحرانی کمسابقه در تامین انرژی را سپری میکند، بهدنبال انعقاد قراردادهای مختلف واردات گاز ازجمله خط لوله تاپی برای واردات از ترکمنستان و واردات الانجی از قطر نیز بوده است. این پروژهها و خطوط نیز در سالهای گذشته به اجرا درنیامدهاند و پاکستان اکنون چشم امید به قرارداد تامین گاز الانجی اندونزی دوخته است. میزان مصرف گاز پاکستان در ۲۰ سال گذشته بیش از ۸۰ درصد افزایش داشته و جمعیت پاکستان بهسرعت در حال رشد است. تعداد انشعابهای گاز این کشور از ۴ میلیون به ۴/۸میلیون انشعاب افزایشیافته است. پیش از این نیز در رسانههای پاکستان اعلام شد پاکستان به منابع نفت و گاز نیجریه در قاره سیاه نیز چشم دوخته است. میزان مصرف گاز در پاکستان در نیمه دوم سال که فصل سرما آغاز میشود، بیشتر است و اکنون قطر، اصلیترین صادرکننده گاز مایع به پاکستان است. بررسیها نشان میدهد میزان نیاز پاکستان به گاز در سالهای آینده افزایش خواهد یافت. دراینباره ایرنا به نقل از رویترز نوشت که این کشور در ۳ سال آینده، سالانه به ۲۰ میلیون تن گاز مایع نیاز خواهد داشت و پس از ۵سال، این رقم به ۳۰ میلیون تن در سال افزایش خواهد یافت. باوجود اینکه پاکستان قرارداد واردات گاز با ایران از طریق ساخت خط لوله امضا کرده و اکنون حدود ۳ سال است که از ضربالاجل تعیینشده در این قرارداد میگذرد و پاکستان با وجود نیاز شدید به انرژی، هیچ اقدامی در انجام تعهدات خود در قبال این قرارداد انجام نداده و هیچ گام عملی برای ساخت خط لوله گاز در خاک خود برنداشته است. ایران پیش از پایان ضربالاجل این قرارداد که برابر با دسامبر سال ۲۰۱۴(دی ۱۳۹۳) بود به تعهدات خود عمل کرد و خط لوله گاز برای صادرات گاز به پاکستان را تا نزدیک مرز این کشور ساخته است. بااینحال هنوز حتی یک مترمکعب گاز هم از طریق این خط لوله صادر نشده است. رسانههای پاکستانی شامگاه پنجشنبه در خبری اعلام کردند اندونزی بهدنبال عقد قرارداد ۱۰ ساله صادرات گاز مایع طبیعی (الانجی) با پاکستان است. به گزارش تارنمای خبری تحلیلی «پاکستان تودی» آرکاندرا طاهر، معاون وزیر انرژی و معادن اندونزی در سخنانی گفته است کشورش قصد دارد گاز طبیعی مایع را به دو کشور آسیای جنوبی (پاکستان و بنگلادش) به ارزش تجاری حدود ۶ میلیارد دلار برای هر کشور صادر کند. آرکاندرا درباره توضیحات این خبر گفته که جزییات صادرات الانجی در سفر آینده رئیسجمهوری اندونزی «جوکووی ویدوو» به این دو کشور در آینده نزدیک تعیین میشود. پیشازاین نیز دومین پایانه گاز مایع فشرده (LNG) بندر «پورت قاسم»کراچی پاکستان روز دوشنبه ۲۹ آبان امسال با حضور شاهدخاقان عباسی، نخستوزیر این کشور بهطور رسمی بهرهبرداری شد. البته پیشازاین در رسانههای این کشور اعلام شده بود دولت پاکستان در نظر دارد برای رفع نیازهای تاسیسات و نیروگاههای تامین برق خود، حجم واردات گاز مایع «الانجی» را به ۲ برابر میزان کنونی افزایش دهد. این کشور درحالحاضر روزانه ۶۰۰ میلیون مترمکعب گاز مایع فشرده از طریق پایانه ذخایر گاز در بندر پورتقاسم شهر کراچی دریافت میکند. پاکستان الانجی موردنیاز خود را هماکنون از کشور قطر تامین میکند.
ساخت نیروگاه و صادرات برق داوود کوخانی، کارشناس و فعال حوزه نفت و گاز در این زمینه به پایگاه خبری گسترش گفت: ساخت خط لوله صلح از ابتدا با مشکلاتی روبهرو بود اما با این وجود در دولت نهم و دهم پیگیری شد. یکی از مهمترین چالشهای این قرارداد، مشکلات مالی پاکستان بود. بسیاری از کارشناسان در آن دوره اعلام کردند پاکستان توان مالی پرداخت وجه گاز مورد نیاز خود را ندارد. کوخانی توضیح داد: در آن شرایط که همه میدانستند پاکستان حتی در صورت دریافت گاز نمیتواند وجه آن را پرداخت کند، ایران اعلام کرد آمادگی دارد خط لوله صلح را در کشور پاکستان هم اجرا کند. خوشبختانه این ادعا در پایان دولت دهم بود و دولت یازدهم این پروژه را ادامه نداد. وی درباره توجیه اقتصادی این پروژه که با انتقادهای فراوانی روبهرو است، گفت: اکنون شاهد این هستیم که پاکستان گاز مورد نیاز خود را تامین و وجه توافق شده را نیز پرداخت میکند. بااینحال، بهدرستی گفته میشد که صادرات گاز از ایران به پاکستان توجیه ندارد. این کارشناس نفت و گاز توضیح داد: یکی از مشکلاتی که همیشه بر سر راه مسائل اقتصادی ایران وجود دارد موضوع تحریمهاست. کارشناسان نیز به همین دلیل معتقد بودند قرارداد صادرات گاز به پاکستان از طریق خط لوله صلح منطقی نیست. براساس قوانین بینالمللی کشورها میتوانند از اعمال تحریم گاز استفاده کنند که البته درباره ایران نیز این اتفاق رخ داد. با این پیشفرض که قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان اجرایی میشد و در جریان آن ایران به تحریمهای گازی برمیخورد، جریمههای بسیاری شامل حال ایران میشد و به این دلیل بود که در آن زمان موضوع صادرات برق و نیروگاههای برقی مطرح شد. کوخانی توضیح داد: در طرح صادرات برق این موضوع مطرح شد که دولت اجازه دهد پیمانکاران داخلی در مناطق مرزی با هدف تامین برق برای این مناطق و صادرات آن به کشورهای همسایه، اقدام کنند. خوشبختانه این طرح در دولت یازدهم مجوز گرفت و اکنون در برخی از مرزها در حال اجراست. یکی از مزیتهای صادرات برق این بود که مبادلات و قراردادهای برق هرگز تحریم نمیشوند و این موضوع خلاف قوانین بینالمللی است. وی با اشاره به اینکه نباید قراردادهای بزرگی مانند خط لوله صلح را بدون بررسی کارشناسی ادامه داد، افزود: خط لوله صلح با مشکلات بسیاری در ایران روبهرو بود که هنوز حتی یک مترمکعب گاز هم از آن صادر نشده است. دولت یازدهم در آغاز بهدنبال ایجاد ظرفیتهایی بود اما به نتیجهای نرسید و این خط لوله به بهرهبرداری نرسیده است. البته ایران میتواند در این زمینه ادعای خسارت کند. براساس آنچه تاکنون رخداده ایران به تمام تعهدات خود پایبند بود و تا قبل از پایان ضربالاجل توانست این خط را به مرز پاکستان برساند بااینحال طرف پاکستانی این کار را ادامه نداد و پروژه تنها از طرف ایران به مرحله اجرا رسید. کوخانی توضیح داد: ایران میتواند در منطقه مرزی نیروگاه بسازد و گاز را از طریق همین خط به نیروگاههای مرزی برساند. پس از آن میتوان گاز را به پاکستان و دیگر کشورهای همسایه شرقی صادر کرد. خوراک نیروگاههای برق کشور اکنون گاز است و خط انتقال گاز ساخته شده است. بر این اساس میتوان با طرحهای اینچنینی بخشی از حجم سرمایهگذاری این پروژه را زنده کرد.
خسارت ایران، محور اصلی خط صلح قاسم ساعدی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی درباره خط انتقال گاز ایران به پاکستان که به «خط لوله صلح» معروف است، به پایگاه خبری گفت: این پروژه برای ایران ظرفیتهای اقتصادی چندانی نداشت اما سرمایه بسیاری برد تا در ایران اجرا شود. موضوعی که اکنون اهمیت دارد این است که از این خط لوله چه استفادهای میتوان کرد. این نماینده مجلس شورای اسلامی توضیح داد: جدا از اینکه خط لوله صلح در زمان دولت نهم و دهم طرحریزی شد، باید از آن در زمینه بهتری بهرهبرداری شود. پاکستان اکنون بهدنبال تامین انرژی از طریق اندونزی است و بعید است در سیاستگذاریهای آینده بخواهد بخش عمده گاز مورد نیاز خود را از طریق ایران تامین کند. بر این اساس اکنون باید ظرفیتهای موجود برای استفاده از این خط لوله مورد بررسی قرار گیرد. وی افزود: راهاندازی خط لوله صلح در ایران یکی از گرانترین پروژههای انتقال گاز بود و نباید آن را رها کرد. هرچند ظرفیت اقتصادی چندانی در آن وجود ندارد اما باید با احتساب شرایط موجود بیشترین بهرهبرداری از آن بشود. دولت نهم و دهم پروژههای بسیاری را روی دست دولتهای بعدی گذاشتند اما به این دلیل که کار آن دو دولت غیرکارشناسی بود نباید پروژههای بزرگ را رها کرد. بر اساس این گزارش ایران به تمام تعهدات خود در ساخت خط لوله صلح عمل کرده اما این پروژه از طرف پاکستان متوقف شده است. اکنون واکنش وزارت نفت به این پیمان شکنی یکی از پرسشهایی است که مطرح میشود.
