مسئولان و کارشناسان فرهنگی خراسان شمالی معتقدند که با برنامهریزی لازم میتوان از زندگی، شغل، فرهنگ و کوچ عشایر به عنوان ظرفیتی برای توسعه صنعت گردشگری و افزایش ماندگاری گردشگران در این خطه بهره برد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش به نقل از ایرنا، عشایر کرمانج خراسان شمالی به عنوان جامعه پویا و مولد، نقش انکارناپذیر در طول ۴۵۰سال حضور خود در شمال خراسان داشته و به خاطر ویژگیهای خاص از غنای فرهنگی بیشتری برخوردار بوده و جایگاه ویژه در این استان داشتهاند. جاذبههای مختلف و متنوع محیطی، چشماندازهای زیبا و بدیع، نوع زندگی (کوچ)، صنایع دستی، تولیدات لبنی و مجموع جاذبههای فرهنگی، هنری، اجتماعی و اقتصادی عشایر در یک مکان، دارای جایگاه ویژهای برای جذب گردشگران است که در صورت توجه به آن میتواند به عنوان یکی از مراکز بزرگ گردشگری در ایران و حتی در منطقه جنوب غرب آسیا تبدیل و سبب جذب ایرانگردان و جهانگردان شود. در شرایط کنونی با توجه به شرایط محیطی و مدیریتی در چند دهه آتی بیشتر عشایر کرمانج خراسان شمالی همانند ایل ترکمن اسکان مییابند لذا ضرورت دارد راهکاری برای حفظ آثار، فرهنگ، الگوی زیست، آداب و رسوم و جاذبهها (پوشاک، غذا، صنایع دستی) جامعه عشایری اندیشیده شودکه این امر درقالب برنامهریزی توسعه گردشگری عشایری قابل بررسی است. بدین منظور احداث دهکده گردشگری عشایری میتواند راهکار مناسب برای حفظ فرهنگ جامعه عشایری خراسان شمالی و منبع درآمد برای عشایر و دیگر اقشار در استان باشد. معاون توسعه مدیریت و منابع اداره کل امور عشایر خراسان شمالی گفت: اگر این استان دیر بجنبد، استانهای دیگر طرح دهکده گردشگری عشایری را اجرا میکنند. رضا روشن ضمیر اظهار کرد: طرح مطالعاتی دهکده گردشگری عشایری اسفند سال ۹۳ پیشنهاد شد اما تاکنون فقط جانمایی این طرح انجام شده است. وی با بیان اینکه سالانه میلیونها مسافر از خراسان شمالی عبور میکنند ادامه داد: با اجرای این طرح میتوانیم ماندگاری مسافران در این استان را افزایش دهیم و به صنعت گردشگری و توسعه استان کمک کنیم. وی با ذکر اینکه این طرح در ۱۵۰ هکتار اجرا میشود، گفت: پیش از سفر رییس جمهوری در سال ۹۴ اجرای آن در دستور کار قرار گرفت و مقرر شد در سفر کاروان تدبیر و امید به این استان طرح دهکده گردشگری عشایری در بیگان شیروان کلنگ زنی شود اما به علت اینکه در این سفر فقط ادامه اجرای پروژههای بالای ۴۰ درصد پیشرفت فیزیکی مورد توجه بود؛ کلنگ زنی این طرح انجام نشد و عنوان کردند که باید پروژههای جدید به بخش خصوصی واگذار شود. روشن ضمیر بیان کرد: در اجرای این طرح دانشگاه آزاد اسلامی واحد شیروان هم اعلام همکاری و حمایت کرد اما بعد از تغییر رییس این دانشگاه از دستور کار خارج شد. وی بیان کرد: تاکنون چندین سرمایهگذار نیز برای اجرای طرح دهکده گردشگری عشایری معرفی شده و از این محل بازدید کردند اما هنوز نظرشان را اعلام نکردند. وی گفت: تمام جاذبههای جمعیت عشایر مانند چادرعشایر، کوچ معیشت، میدان اسب دوانی، صنایع دستی، پوشاک، اداب و رسوم در طرح دهکده گردشگری عشایری، جمع شدنی است. روشن ضمیر هدف از اجرای این طرح را حفظ آثار فرهنگی، سنتی، قومی و ایلی عشایر و بخشی از میراث فرهنگی تاریخ خراسان شمالی، توسعه فعالیتهای اشتغالزا و ایجاد درآمد، ایجاد جاذبه برای توسعه گردشگری استان و جلب گردشگر خارجی و داخلی و فراهم آوردن زمینه برای سرمایهگذاری بخش خصوصی در مناطق عشایری استان عنوان کرد. مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی گفت: برای مطالعات و ایجاد زیر ساختها در طرح دهکده گردشگری عشایری اعتبار در نظر گرفتیم اما هنوز رقم آن مشخص نیست. آدینه محمد سویدانلویی اظهارکرد: برای شروع کار این پروژه، باید بخش خصوصی سرمایهگذار کند که در این زمینه هم اقداماتی انجام شده و با سرمایه گذارانی از آلمان رایزنی کردیم اما هنوز نظرشان را اطلاع ندادند. وی افزود: با توجه به اینکه خراسان شمالی یکی از استانهای چهارفصل است و شاهد کوچ عشایر هستیم، ایجاد این طرح میتواند نقش موثری در رونق بیشتر اقتصادی و جذب گردشگر باشد. وی گفت: استان خراسان شمالی در بین استانهای همجوار به دلیل شرایط جغرافیایی ویژه توانمندی خوبی در این زمینه دارد. سویدانلویی گفت: دهکده توریستی در همه جا وجود دارد، اشکالی ندارد که دیگر استانها هم این طرح را اجرا کنند، اجرای طرح دهکده گردشگری عشایری در خراسان شمالی اجرا میشود. معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی نیز گفت: با ایجاد دهکده گردشگری عشایری موافقم، به دلیل اینکه در توسعه صنعت گردشگری استان تاثیر بسزایی خواهد داشت. مینا هاشمی مرغزار اظهارکرد: این طرح در مناطق عشایری کشور به اجرا در آمده و عشایر از این طریق محصولات خود را به فروش میرسانند و این تعامل باعث افزایش سطح درآمد و ارتقا کیفیت زندگی آنها میشود. وی ادامه داد: با ایجاد دهکده گردشگری عشایری فرهنگ عشایری به نمایش گذاشته و در حفظ سنتها و آداب و رسوم دیرینه کشور گامی مثبت برداشته میشود و از سوی دیگر عرضه محصولات ارگانیک و سالم قطعا مشتریان بسیاری را روانه این دهکدهها خواهد نمود. هاشمی مرغزار با بیان اینکه این طرح از انتهای سال ٩٤ مطرح شده است گفت: اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان برای ایجاد دهکده عشایری در منطقه بیگان شیروان تاکنون تلاشهای بسیاری کرده است که امید به خدا از محل اعتبارات استانی و ملی و سایر منابع این طرح اجرا خواهد شد. معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی نیز گفت: مشکل دریافت زمین و اعتبارات زیرساختی و ایجاد کمپ، موانع اجرایی نمودن پروژه بوده است. منطقه بیگان واقع در حاشیه جاده آسیایی شیروان -بجنورد قرار گرفته است و به لحاظ شرایط اقلیمی و زیستی منطقه مناسب برای تاسیس دهکده گردشگری عشایری مورد تایید کارشناسان است. شهرستان شیروان با ۱۵۷ هزار نفر جمعیت به عنوان دومین شهرستان پرجمعیت خراسان شمالی در ۶۰ کیلومتری شرق بجنورد قرار دارد. پنج هزار و ۳۵۰ خانوار عشایری خراسان شمالی بیش از ۷۰۰ هزار راس دام سبک در اختیار دارند که ۲۵ درصد تولید گوشت استان را تولید میکنند. هم اکنون عشایر خراسان شمالی با جمعیتی بیش از ۳۰ هزار نفر در قالب دو ایل و ۳۸طایفه با شیوههای سنتی کوچرو و نیمه کوچرو با ۷۰۰ هزار راس دام در این استان کوچروی میکنند. جمعیت عشایری متشکل از ۲ ایل بزرگ زعفرانلو و شادلو است که زبان اصلی عشایرآن کرد کرمانج است ودارای مذهب شیعه و سنی هستند. از مهمترین صنایع دستی عشایر خراسان میتوان به قالیبافی، جاجیم بافی، پلاس بافی، چاروق، سیاه چادر، کردی دوزی، دور نین (dur (nin که سفره بافته شده با پشم شتر است، اشاره کرد. رنگرزی یکی از هنرهای زنان کرمانج عشایر این استان است، بهطوری که زنان عشایر برای تهیه رنگ گلیمهای خود از گیاهان صحرایی و موادی استفاده میکنند که در رنگرزی محلی بکار میرود و بر این باورند که این رنگها بادوامتر از رنگهای بازاری صنعتی است. صنایع دستی زنان ایل همانند دیگر عشایر ایران از جایگاه ویژهای برخوردار است و چون دامپروری و پرورش دام یکی از محورهای اصلی زندگی آنهاست.
