مرغ تخم طلا را نمی‌کشند تا بخورند

مهدی اسحاقیان

نظامی، شاعر پرآوازه حوزه تمدن پارسی که در سال ۵۲۱ هجری شمسی در دوره سلجوقیان در شهر گنجه می‌زیست، در لابه‌لای اشعارش اوضاع نابسامان حکمرانی بعضی از مناطق آن دوره را به شعر و نثر نقد می‌کند. بر آن کدخدا زار باید گریست که دخلش بود نوزده خرج بیست این نقد همچنان حکایت امروز ما است. این روزها که موج زلزله و تکانه‌های قیمتی به تخم‌مرغ، این قوت لایموت بازماندگان از ثروت در طیف وسیع از مجرد و متاهل که کارگر و کارمند و کشاورز را در بر می‌گیرد و دخل‌شان برای تهیه سایر پروتئین‌ها کافی نیست رسیده، از زبان وزیر متولی دفاع از حقوق کارگران درباره دخل و خرج صندوق تامین اجتماعی در زمینه تحمیل تعهدات اضافی و فراتر از درآمد به این صندوق این هشدار را می‌شنویم که «مرغ تخم طلا را نمی‌کشند تا بخوریم». این گفته، گویای شرح کامل بی‌خبری و ناکارآمد بودن مدیرانی است که مانند آنفلوآنزای مرغی که امروزه نرخ هر عدد تخم‌مرغ را به ۶۰۰ تومان رسانده است، مدت مدیدی است گریبان صندوق‌های بازنشستگی را گرفته است؛ کارگران زحمتکش فولاد که ۳۰ سال پای کوره‌های آتشین بودند یا فرهنگیان و....که هر ماه بخشی از درآمد ناچیزشان را برای روزهای سالمندی و حفظ عزت نفس به این صندوق‌ها می‌پرداختند. اما این روزها شاهد هستیم که ماه‌هاست به دلیل آفت نبود مدیریت با حیف و میل اموال، مرغ‌شان به یغما رفته و دست‌شان از همه کوتاه مانده و هرچند خرما بر نخیل برج‌های شهر نمایان است اما با صندوق‌هایی که در نیم قرن قطره قطره انبان شده بود و به یکباره و به دور از چشم عسس به یغما رفته است، چه می‌شود کرد. اما درباره صندوق تامین اجتماعی حکایت از به یغما رفتن نیست بلکه دعوت مهمانانی بر سر سفره‌ای است که امکان‌پذیرایی از صاحب خانه را با هزار اما و اگر انجام می‌دهد. سرمایه این صندوق تامین اجتماعی که از پرداختی‌های ماهانه کارگران زیر پوشش این صندوق و به مدت دست‌کم ۳۰ سال فراهم می‌شود، به نوعی صندوق سرمایه‌گذاری است که با صندوق‌های حمایتی اشتباه گرفته شده است. به همین دلیل از این سو و آن سو وظایف حمایتی به آن تحمیل می‌شود البته با وعده پرداخت بار مالی آن که به گفته متولی اصلی این صندوق در همه موارد انجام نشده یا با فاصله بسیار از میزان تعهد بوده است و رقم در این موارد نجومی است. پرسش این است: در حالی که به تکرار مشاهده شده بسیاری از مصوبه‌های مجلس شورای اسلامی به دلیل نداشتن توجیه مالی، از سوی شورای نگهبان رد می‌شود، در این موارد چگونه تایید می‌شود؟ در صورتی که از مقام مسئول می‌شنویم این تعهدات انجام نشده است. پرسش دیگر این است که پرداخت از اندوخته دسترنج ۳۰ ساله یک کارگر به دیگران چه حجت شرعی دارد؟ این مصوبه‌ها هم از نظر قانونی و هم از نظر شرعی باید توجیه داشته باشند، همانگونه که برای نگارنده به عنوان یکی از اعضای این صندوق همچنان محل سوال است و لازم است در این زمینه اطلاع‌رسانی شود. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای پاسخ به یکی از نمایندگان درباره چرایی زیر پوشش نگرفتن بخشی از جامعه به مجلس شورای اسلامی رفت و به فراوانی وظایف محول‌شده بر صندوق تامین اجتماعی از سوی قانون‌گذار و تامین نشدن منابع مالی تعهدشده اشاره کرد و با استناد به آمار پاسخ داد و با اشاره به وضعیت بحرانی دیگر صندوق‌های بازنشستگی، از نمایندگان درخواست کرد که بیش از این وظایفی را به این صندوق تحمیل نکنند. در شرایطی که به گفته مسئولان آنفلوآنزای مرغی بخش اعظم مرغ‌های تخم‌گذار را از بین برده است، با اشاره به وضعیت صندوق تامین اجتماعی باید گفت «مرغ تخم طلا را نمی‌کشند تا بخورند.» سعدی علیه‌الرحمه گفته است: چو دخلت نیست خرج آهسته‌تر کن چنین خوانند ملاحان سرودی اگر باران به‌کوهستان نبارد به‌سالی دجله گردد خشک رودی