گردشگری، صنعتی سبز است که میتواند صادرات نامریی و کارآفرینی بسیاری برای مردم کشور به همراه داشته باشد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: بیش از ۵۰۰ منطقه گردشگری و بیش از ۳۰۰ مسیر بکر، در کشورمان وجود دارد که نشانگر ظرفیتهای بینظیر ایران در عرصه گردشگری است. یکی از الزامات توسعه گردشگری در پیش گرفتن سیاستهای خارجی مناسب با دیگر کشورها بوده که این امر در حوزه دیپلماسی بینالمللی و البته دیپلماسی گردشگری قرار میگیرد. دیپلماسی گردشگری بر قوانین و حقوق گردشگران که از سوی سازمان جهانی گردشگری تعیین شده است تاکید میکند که بهبود این مولفه، میتواند تصویر ایران را به عنوان کشور مقصد گردشگری بهبود بخشد و به ثبات و صلح در منطقه منجر شود. به عقیده بسیاری از کارشناسان، دیپلماسی گردشگری با دیپلماسی عمومی تفاوتهایی دارد و در همان حوزه تقسیمبندی نمیشود.به عقیده کارشناسان گردشگری، هدف دیپلماسی عمومی تقویت آن بخشی است که قدرت نرم یا هوشمند کشورها نامیده شده است اما دیپلماسی گردشگری با وجود تعاملی که با دیپلماسی عمومی دارد، به طور کامل ذیل آن قابل تعریف نیست، چراکه حوزه گردشگری به تنهایی حوزهای وسیع و فراگیر است و کسانی که در زمینه دیپلماسی عمومی تخصص دارند، متخصص دیپلماسی گردشگری نیستند و بیشتر از زاویه سیاسی و رسانهای به گردشگری مینگرند، حال آنکه گردشگری علاوه بر ابعاد تجاری و اقتصادی و رسانهای، دارای ابعاد صنعتی و فرهنگی نیز هست.
ساختار سازمانی در نظر گرفته شده برای دیپلماسی عمومی برای تحقق اهداف دیپلماسی گردشگری کافی نیست. گردشگری با حوزههای متعددی مانند هتلداری، حملونقل زمینی و هوایی و ریلی و دریایی، حوزههای محیطزیست، فرهنگی، کارگری، میراثفرهنگی، صنایعدستی، موزه و مانند اینها ارتباط دارد و ساختار سازمانی در نظر گرفته شده برای دیپلماسی عمومی که به طور معمول در وزارت خارجه است نمیتواند با همه این حوزهها در ارتباط باشد و دیپلماسی گردشگری را به نحو کارآمد مدیریت کند. در کتاب چشمانداز صنعت گردشگری ایران راهکارهایی برای توسعه و بهبود دیپلماسی گردشگری ایران در عرصه جهانی مطرح شده که به این شرح است؛ کمک به برقراری امنیت در خاورمیانه؛ به طور کلی گردشگران مناطق آرام و بدون دغدغه سیاسی نظامی را برای گردشگری انتخاب میکنند؛ بنابراین مناطق ناآرام و آکنده از خبرهای تهاجم و فعالیتهای مستمر تروریستی به عنوان منطقه سفر انتخاب نمیشوند. ارتباط برقرار کردن با مراکز ایرانشناسی خارج از ایران و تغذیه فکری و فرهنگی نیز یکی دیگر از راهکارهای تقویت دیپلماسی گردشگری است. تسهیل در صدور روادید، ایجاد مراکز کنسولی در شهرهای گردشگری کشورهای هدف، برقراری امنیت جامع و فراگیر برای گردشگر، انسجام بخشیدن به نظام فرهنگی در فرهنگ گردشگری، حفظ و احیای باغها و تفرجگاههای ایرانی و احیا و بازتولید جشنها و آیینهای محلی در مناطق مختلف ایران. از دیگر راههای تقویت دیپلماسی گردشگری به شمار میروند.
حفظ امنیت و آسایش مسافران
کارشناسان گردشگری معتقدند دیپلماسی گردشگری حوزهای است که بر امنیت و آسایش مسافران در مقصد سفر تاکید میکند و کشورهای میزبان وظایفی دارند که باید به آنها عمل کنند.
مرتضی خاکسار، مدرس گردشگری در گفتوگو با «گسترشتجارت» گفت: بهطور کلی دیپلماسی گردشگری یکی از زیرشاخههای علوم اجتماعی به شمار میرود و در صنعت گردشگری نیز شاهد مطرح شدن حوزهای به نام دیپلماسی گردشگری هستیم که شباهتهای بسیاری با دیپلماسی عمومی دارد. او افزود: امروز که گردشگری به عنوان یک صنعت مطرح شده نیازمند دیپلماسی خاصی برای ساماندهی و برقراری ارتباط بین کشورهای مختلف است. به طور کلی در حوزه دیپلماسی گردشگری باید گفت تمامی گردشگران دارای حق و حقوقی هستند و هنگام سفر، جامعه میزبان موظف به رعایت این حق و حقوق است. این حقوق از سوی سازمان جهانی گردشگری حقوق گردشگران تعیین شده و کشورهای عضو موظف به رعایت آنها هستند. خاکسار در ادامه بیان کرد: حق استفاده از یک هتل خوب، دارا بودن امنیت در کشور میزبان، حق استفاده از حملونقل مناسب و بهره بردن از شبکههای خطوط هوایی، زمینی و ریلی کارآمد، حق استفاده از فضای بهداشتی و مناسب برای تفریح و اقامت از جمله حقوقی هستند که جامعه میزبان و کشورهای مقصد باید برای گردشگران خود فراهم کنند.
او با اشاره به اینکه ساختارهای دیپلماسی کشورها به طور مداوم در حال تغییر هستند، اظهار کرد: همواره با رشد صنعت گردشگری نیازهای جدیدی برای گردشگران ایجاد میشود و خدمات نوینی به دیگر خدمات گردشگری افزوده میشود که فراهم کردن این خدمات و امکانات مستلزم ایجاد تغییرات در ساختار دیپلماسی گردشگری است. به عنوان نمونه امروز حوزهای به نام گردشگری الکترونیک پدیدار شده که براساس آن، کاربران فضای مجازی میتوانند از طریق جستوجو در اینترنت به اطلاعات مورد نیاز درباره مکانهای گردشگری یا جاذبههای خود دست یابند و حتی استارتآپهایی ایجاد شدهاند که امکان گردش مجازی در سایتهای مختلف گردشگری را فراهم میکند. همچنین گردشگران میتوانند از طریق سایتهای اینترنتی بلیت هواپیمای خود را خریداری کرده و اتاق مورد نیاز خود را در هتلهای کشور مقصد رزرو کنند. این کارشناس گردشگری با اشاره به اینکه قوانین گردشگری کشورهای مختلف در کلیات یکسان بوده و جزییات متفاوتی دارند، بیان کرد: به طور کلی قوانین گردشگری کشورها باید به اندازهای محکم و جامع باشد که امنیت گردشگران در کشور مقصد حفظ شود. او افزود: به عنوان نمونه در ترکیه نبود امنیت داخلی که الفبای دیپلماسی گردشگری به شمار میرود، موجب شده مسافران و گردشگران خارجی ترکیه را از فهرست مقصدهای سفر خود حذف کرده و ترکیه با کاهش چشمگیر حضور گردشگران خارجی روبهرو شود، همین امر اقتصاد ترکیه را دچار چالشهای بسیاری کرده است.
بهبود تصویر ایران
کارشناسان حقوقی معتقدند دیپلماسی گردشگری به جز روابط کشورها میتواند موجب ایجاد صلح و ثبات در منطقه شده و تصویر ایران را بهعنوان یک مقصد گردشگری بهبود بخشد.
احمد پنجهپور، وکیل پایه یک دادگستری در گفتوگو با «گسترشتجارت» اظهار کرد: امروز گردشگری به عنوان یک صنعت شناخته میشود که تمامی قشرهای جامعه میتوانند از آن بهرهمند شوند. این در حالی است که در یک قرن گذشته تنها قشر مرفه قادر به سفر کردن بودند و همواره شاهد تغییرات این صنعت هستیم. گردشگری تاثیرات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بسیاری روی کشورها بر جا میگذارد. او با اشاره به اینکه دیپلماسی گردشگری وابسته به اقدامات دولت است، بیان کرد: توسعه سیاسی، صلح و امنیت یا ایجاد صلح یا توسعه اقتصادی را میتوان در سند گردشگری در نظر گرفت.
پنجهپور با توصیف دیپلماسی به عنوان هدایت رفتار افراد، گروهها و ملتها گفت: این هدایت رفتار تعیینکننده چارچوب و دکترین کلی هدایت سیاسی کشور است. با این توصیفها با دیپلماسی گردشگری هم میتوان گردشگری را به عنوان یک صنعت رونق داد و هم میتوان شاهد ایجاد و تقویت صلح را در منطقه بود. از سویی دیگر اگر دیپلماسی گردشگری بهبود یابد میتوان شاهد رشد و توسعه اقتصادی کشور بود.
او با بیان اینکه با تقویت دیپلماسی گردشگری میتوان تبلیغات منفی علیه ایران را کاهش داد، اظهار کرد: لازمه توسعه دیپلماسی گردشگری آن است که گردشگری را به عنوان یک صنعت بپذیریم و دوم آنکه این صنعت را فعال کرده و توسعه دهیم.
پنجهپور با تاکید بر لزوم دخالت و تصدی دولت در گردشگری بیان کرد: هر قدر تصدی دولت در گردشگری کمتر شود، تاثیر بیشتری دارد. بخش خصوصی میتواند فعال شود و در کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی تهران پژوهشها و فعالیتهای خوبی انجام میشود.
خدمات گردشگری را استاندارد کنیم
پنجهپور با تاکید بر اینکه باید خدمات گردشگری را براساس استانداردهای جهانی ارتقا دهیم، گفت: کشورهایی مانند امارات متحده عربی و ترکیه خدماترسانی و امکانات بسیار خوبی را در اختیار گردشگران قرار میدهند و ما در منطقه ار لحاظ خدمات و امکانات گردشگری از بسیاری از کشورها عقبتر هستیم. این کارشناس حقوقی با اشاره به ایران هراسی در جهان بیان کرد: با تبلیغات و اطلاعرسانی درباره ایران میتوان با ایران هراسی مبارزه کرد. او افزود: وقایعی مانند جشنوارههای خرید، نمایشگاههای صنایعدستی، مناسبتهای فرهنگی و ارائه تخفیف به شرکتهای گردشگری خارجی با یارانه، دعوت کنیم از ایران دیدن و تورهای خود را در کشورمان برگزار کنند.
قوانین جامع گردشگری نداریم
پنجهپور درباره خلأ قانونی ایران در حوزه گردشگری و لزوم بروزرسانی قوانین گردشگری در کشورمان اظهار کرد: برخی کشورها محاکم خاصی را برای گردشگری دارند یا وکلای گردشگری دارند اما در ایران این نوع اقدامات وجود ندارد. یکی از مواردی که انجام آن ضرورت دارد آن است که قوه قضاییه و اداره دادگستری شعب خاصی را در شهرهای گردشگرپذیر ایجاد کنند تا به تخلفات گردشگری رسیدگی شود. قوانین گردشگری ایران مدون و مشخص نیست و به شکل خاصی تدوین نشدهاند و حتی افراد حقوقی نمیتواند به راحتی به این قوانین دسترسی داشته باشند.
او در ادامه بیان کرد: باید درباره قوانین و کنوانسیونهای مختلف حوزه گردشگری که ایران به آنها پیوسته، اطلاعرسانی شود و سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری به عنوان متولی امر موظف است این قوانین را تبلیغ کند و در اختیار همگان قرار دهد.
