توجه به اصالت و استاندارد بر عهده گمرک است همچنین عمده تخلفات واردات خودرو در زمینه رعایت استانداردهای اجباری و تردید در اصالت و استاندارد خودرو و اجزای آن، تخلف در اصالت خودرو، بیقانونی در رویههای گمرکی و ترخیص مربوط به واردکنندگان غیررسمی است که به دلیل ماهیت و نحوه عملکرد امکان کنترل و نظارت بر آنها وجود ندارد. این در حالی است که میثم رضایی، رئیس انجمن صنفی واردکنندگان به «گسترش صنعت» گفت: شرکتهای غیر نماینده در سال گذشته بیش از ۶۰ درصد خودرو خارجی کشور را تامین کردهاند و باوجوداینکه مکانیزم فرآیند کنترل و نظارت بر ثبت سفارش و اخذ گارانتی و خدمات پس از فروش را براساس آییننامههای دولتی پیش میبرند اما بازهم نسبت به حذف آنها از سوی دولت اقدام شده است. در همین حال فرهاد احتشامزاد، رئیس انجمن واردکنندگان خودرو نیز با تاکید بر اینکه اصالت شرکتهای غیرنمایندگی با همکاری سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان مشخص میشود، گفت: اصالت خودرو که یکی از اصلیترین چالشهای موجود در زمینه فعالیت گری مارکتهاست با توجه به تعهد نمایندگی رسمی مشخص میشود و خدمات پس از فروش بهواسطه دریافت حق ۳ درصدی نمایندگیهای رسمی به مشتریان ارائه میشد. وی درباره استاندارد نبودن خودروهای وارداتی نیز اظهار کرد که سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان وظیفه کنترل استانداردهای خودرو را ندارد و شرکت استاندارد با همکاری سازمان محیطزیست مسئول کنترل استانداردهای خودرو هستند ضمن اینکه ورود خودرو غیراستاندارد به کشور دور از ذهن است زیرا ۳ دستگاه سازمان حمایت، سازمان ملی استاندارد و نماینده رسمی شرکت مادر، مسئول کنترل و نظارت بر استانداردهای خودرو وارداتی هستند. مخالفان حضور گریمارکتها در بازار خودرو ایران معتقدند واردکنندگان رسمی در هماهنگی با شرکت سازنده خودرو بهصورت مستمر در زمینه استقرار و گسترش فناوری و سیستمهای توزیع و خدمات پس از فروش خودروهای پیشرفته فعالیت میکنند، حال آنکه واردکنندگان موازی فارغ از هرگونه سرمایهگذاری و با تمرکز بر فعالیت تجاری خریدوفروش خودرو همواره از سوددهی کافی بهرهمند بوده و این شرایط غیرمنصفانه و نابرابر میدان فعالیت برای واردکنندگان رسمی در مقابل غیررسمیها در عمل به تضعیف و نابودی شرکتهای رسمی در سالهای آینده منجر میشود. این در حالی است که فعالان بازار خودرو حتی نمایندگان رسمی نیز موافق این نظر هستند و معتقدند در حالی از فعالیت گریمارکتها در ایران به دلیل مناسب نبودن خدمات به مشتریان جلوگیری شده که این موضع تاحدودی غیرمنطقی است، زیرا محصولات وارداتی گریمارکتها در گمرک به تایید سازمان محیطزیست، سازمان حمایت و نماینده رسمی شرکت مادر میرسد و نماینده رسمی شرکت مادر برای ارائه خدمات به این خودروها مبلغی را از واردکننده دریافت میکرد.
انحصاری که دست مصرفکننده را میبندد از دیگر مواردی که فعالان حوزه خودرو بر وجود آن در بازار تاکید دارند، جلوگیری از ایجاد انحصار است. بررسی بازارهای جهانی نشان میدهد که همواره گریمارکتها سهمی برابر با واردکنندگان رسمی دارند هرچند برخی معتقدند که در همه دنیا رفع انحصار از طریق رقابت نشانهای تجاری با یکدیگر حاصل میشود نه از طریق جذب مشتری با نرخ پایینتر برای همان نشان اما بهطورقطع نمیتوان انحصار به وجود آمده از حذف گریمارکتها را در بازار انکار کرد. مخالفان معتقدند با حذف واردکننده غیررسمی، شرکتهای نماینده رسمی درهرحال ناگزیر به رقابت با یکدیگر هستند. بنابراین نبود واردکننده غیررسمی بههیچعنوان انحصار برای واردکننده رسمی همان نشان تجاری را منجر نمیشود زیرا وی ناگزیر به رقابت با دیگر نشانهای حاضر در بازار است. در همین حال فواد نیکسروش، فعال در واردات خودرو در گفتوگو با «گسترش صنعت» با بیان اینکه واردکنندههای خاکستری در بازار اقدام به واردات تعداد محدودی خودرو میکنند و به دلیل تمایل به فروش همواره قیمتهای رقابتی مشخص کرده تا تبادل و گردش مالی داشته باشند درحالیکه این روند در نمایندگیها قابل مشاهده نیست، گفت: این شرایط ضرورت وجود گریمارکتها را بیشازپیش میکند چراکه بدون شک وجود واردکنندههای غیررسمی اجازه افزایش بیدلیل قیمتها را نخواهد داد. وی اظهار کرد: هماکنون سورس تامین خودرو برخی نمایندهها باوجود دریافت نمایندگی از شرکت مادر همچنان کشورهای منطقه است و باوجود چنین رقابتی که آپشنها در خودروهای لوکس معیار انتخاب هستند، از آن سورس خودرویی خریداری میکنند که برای آنها ارزانتر تمام شود اما واردکننده غیررسمی از همان سورس خودرویی با کاملترین آپشنها را میخرد تا توان رقابت در بازار را داشته باشد. میثم رضایی، رئیس انجمن واردکنندگان نیز با تاکید بر محدود شدن مصرفکننده در انتخاب خودرو باوجود انحصار در بازار گفت: در این شرایط مشتریان برای انتخاب خودرو محدود میشوند درحالیکه باوجود واردکنندگان غیررسمی، بازار با هدف رضایت مشتری متنوع میشود. وی با اشاره به نقش گریمارکتها یا شرکتهای غیرنماینده در تمام دنیا مانند اروپا و امریکا در تعدیل نرخ نمایندگیها اظهار کرد: در همه دنیا این کشورها وارد بازار میشوند تا باعث تعدیل قیمتها شوند زیرا معتقدند وجود گریمارکت در بازار منجر به چابکتر شدن بازار و کاهش هزینههای بالاسری شده و درنهایت تعدیل نرخ را به همراه دارد و بهطورقطع نبود گریمارکت در بازار باعث رانت میشود.
در آخر اینکه.... بر اساس این گزارش به طور قطع تقویت نمایندگیهای رسمی در نهایت حفظ حقوق مشتریان را به دنبال دارد اما تکیه بر روشهای منسوخ و حذف شرکتهای با هدف ساماندهی بیشتر تنها راهکار مورد نظر نخواهد بود و تنها پاک کردن صورتمسئله است چراکه به طور قطع اداره تعداد بیشتری از شرکتها مدیریتی قویتر را میطلبد که آن نیز نیازمند وقت بیشتری از سوی مدیران مرتبط است. حال که صنعت خودرو گامهای اولیه برای جهانی شدن را با انعقاد چند قرارداد خارجی برداشته لازم است در بخش تجارت این صنعت نیز تغییراتی اساسی ایجاد شود؛ تغییراتی که در کنار حفظ حقوق فعالان این حوزه، مصرفکنندگان را از شرایط به مراتب بهتری برخوردار سازد.
نگاهی به تجربهها بررسی تجربیات سایر کشورها در مدیریت بازار متفرقه خودروها نشان میدهد که دولتها چندان تمایلی برای ورود به این موضوع نداشته و کنترل این روند را به واردکنندگان واگذار میکنند. بررسی تجربه ورود متفرقهها در کشور ژاپن نشاندهنده آن است که خودروسازان ژاپنی برخی از مدلهای خود را در بازار این کشور نمیفروشند، بنابراین واردکنندگان متفرقه خودروهایی که در ژاپن تولید میشوند اما به بازار این کشور عرضه نمیشود را وارد میکنند. در چین نیز بازار خودروهای وارداتی متفرقه سالهاست که بهطور محدود در شهرهای بندری این کشور وجود دارد و در آنجا به فروش میرسند. این خودروها بسیار ارزانتر از خودروهای مشابه در نمایندگیهای رسمی فروش هستند. همچنین در سوئد بیشتر خودروهایی که به صورت متفرقه وارد میشوند امریکایی هستند و از طریق آلمان به سوئد وارد میشوند. مرسدس بنز تایلند نیز اعلام کرده برای خودروهایی که بهطور متفرقه وارد میشوند، گارانتی در نظر نمیگیرد.
