کتاب صوتی مدت زیادی نیست در کشور جا باز کرده اما نظر موافقان و مخالفانی را به سوی خود جلب کرده است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: از آنجایی که برای برخی کتاب دست گرفتن و خواندن کمی سخت شده است و عدهای را یاد درس و مدرسه میاندازد شاید بهتر باشد کتابها را گوش کنند. این یک تجربه مفرح و جالب است. اینکه اهالی و دوستداران فناوری بتوانند بعد از کار و بازی یا هر چیز دیگری بیخبر خود را درگیر کتابهایی کنند که شاید خواندن نسخه کاغذیشان را تصور هم نمیکردند. روزانه، هر یک از ما در جاهای مختلف آدمهایی را دیدهایم که مدتها خیره به مانیتور لپتاب یا آیپدشان صفحههایی از کتاب الکترونیکیشان را خط میبرند یا نسخه صوتی آن را گوش میکنند و متوجه اطرافشان نیستند. فایل صوتی کتاب الکترونیک بنا به تعریفی معادل یک کتاب کاغذی است که نسخه کاغذی آن نیز وجود دارد. کتاب صوتی مدت زیادی نیست در کشور جا باز کرده اما نظر موافقان و مخالفانی را به سوی خود جلب کرده است. گروهی از موافقان مسلم این کتابها همان نابینایان یا روشندلاناند که آنطور که باید به منابع مطالعاتیشان پرداخته نشده است. گروهی دیگر نیز خیل وسیع شاغلانند که اعم وقت خود را در راه میگذرانند. محسن حکیممعانی که در رادیو تهران تهیهکننده برنامه «کتاب شب» بوده، منتقدان این کتابها را چند گروه میداند: گروهی که کتاب را رسانه نوشتاری دانسته و تغییر فرم آن را باعث ایجاد فهم نادرست در مخاطب نسبت به محتوای اثر میدانند. گروهی دیگر شنیدن را وسیله ارتباطی نازلتری نسبت به خواندن میدانند که این امر میان افراد زیاد مورد قبول نیست. زیرا در دنیا پس از گذراندن راههایی که ما میپیماییم و آزمون و خطاهایی که درجا انداختن این شیوه کتابخوانی گذراندهاند به فرمها و شیوههای جدیدتری دستیافتهاند. اما گروه آخر ناشرانند که نگرانیهای اقتصادی داشته و این نوع مطالعه را باعث گوشهنشینی بازار کتاب و نشر دانسته و به شدت با آن مخالفت میکنند. حکیم معانی درباره اولویت انتخاب این کتابها و خوانش آن معتقد است: کتابهایی که برای خوانده شدن انتخاب میشوند در مرحله نخست باید قابلیت شنیده شدن داشته باشند. بعضی کتابها چندان قابلیت صوتی شدن ندارند و از آنجایی که ابعاد ذهنیشان قویتر از بعد تصویریشان است کمتر مورد استقبال قرار میگیرند. این تهیهکننده کتابهای صوتی با اشاره به این امر که در کتابهای صوتی برای مراجعه دوباره به کلمه خاص، نام و مرجع ضمیری امکان بازگشت مانند کتابهای کاغذی را نداریم، اجبارا در میان کتابهای صوتی کمتر به کتابهای نظری و مباحث فلسفی برمیخوریم. او به اهمیت گوینده در این نوع کتابها اشاره کرده و ادامه میدهد: انتقال متن کتاب با توجه به آنچه موردنظر نویسنده بوده است بسیار اهمیت دارد. گاهی گوینده در خوانش کتاب میتواند معناساز بوده یا معانی اصلی را مخدوش کند. به هر صورت خوشصدایی شرط نخست این کتابهاست چون در غیر این صورت مخاطب آن را پس میزند. صدای خوب برای کتابهای صوتی مانند چاپ خوب برای کتاب است. کتاب هر چند محتویات خوبی داشته باشد به همان اندازه حروفچینی، صفحهآرایی و چاپ آن نیز مهم است. در کنار همه اینها انتخاب موسیقی مناسب هم اهمیت ویژهای در کتابهای صوتی دارد. بهروز رضوی از گویندگان کتابهای صوتی که پیش از انقلاب نیز برنامه کتابخوانی داشته فعالیتهای پس از انقلاب خود را از سال۱۳۷۳ تا امروز معرفی میکند که در ۲رادیوی تهران و فرهنگ کتابخوانی کرده است. رضوی که تجربه شیرین گوش کردن به کتابها را برای بسیاری از مخاطبان کتابهای صوتی به ارمغان آورده است گوینده را عنصر موثری در این نوع کتابها دانسته و معتقد است که گوینده باید بهتر از مخاطب و گاهی نویسنده کتاب این داستانها را بخواند. این گوینده کتابهای صوتی درباره طیف مخاطبان این نوع کتابها میگوید: مخاطبان ما تنها به روشندلان و مسافران محدود نمیشود بلکه هرکس قصه را دوست داشته باشد به طرفداران این نوع کتابها میپیوندد. حتی در سینمای امروز نیز فیلمی موفقتر است که قصه داشته باشد. این اهمیت در قصهگویی به علاقه مردم به شنیدن قصهها برمیگردد. رضوی گوینده این کتابها را محدود به کسانی که تنها صدای خوش دارند ندانسته و اضافه میکند: هر کس که بتواند از عهده قرائت و خوانش راحت متن برآید میتواند از گویندگان اینگونه کتابها به شماراید و به دنبال آن تاثیر خود را بر مخاطب نیز بگذارد. این کتابخوان پیشکسوت، انتخاب قصهها را بیشتر مربوط به رمانها و داستانهای خارجی میداند و میگوید: در برنامهها سعی میکنیم رمانها را در ۳جلسه خلاصه کنیم. بهروز رضوی دلیل انتخاب داستانهای خارجی را سختگیریهای مولفان ایرانی میداند و اینکه خلاصه کردن رمان زیاد به مذاق نویسندگان ایرانی خوش نمیآید. علاوهبر این، رمانها و داستانهایی تبدیل به کتابهای صوتی میشوند که شکل روایی و جذاب داشته باشند.
