فروردین سال ۹۴ بود که احمد مسجدجامعی، عضور شورای شهر تهران طرح ایجاد موزه «صنعت سیمان» در قدیمیترین خط تولید سیمان در کارخانه سیمان تهران را مطرح کرد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه «گسترش تجارت» نوشت: مسجد جامعی ۲ دلیل عمده برای تاسیس موزه سیمان در این مکان عنوان کرد.به گفته مسجدجامعی این ساختمان قدیمی که به دلیل آلودگیهای محیطی، امروز غیرفعال شده میتواند مزیت مکان مناسب برای بازدید را به همراه داشته باشد. هرچند پس از گذشت ۲ سال این صنعت صاحب موزه نشد، اما کارخانه سیمان تهران به دلیل تاثیر در آلودگی هوا از پایتخت خارج شد و هیچ اقدامی برای تبدیل ساختمان قدیمی این کارخانه به موزه سیمان انجام نشد. سیمان یکی از صنایع قدیمی ایران است که در استانهای کمبرخوردار و محرومی مانند ایلام اشتغالزایی داشته و اقتصاد محلی را تقویت کرده است. میتوان گفت سیمان یکی از صنایع مهم کشورمان به شمار میرود و در سالهای گذشته در این صنعت شاهد توسعه و درآمدزایی بودهایم. با اینهمه هنوز جای خالی ایجاد یک موزه تخصصی با هدف نگهداری و معرفی خط تولید این صنعت به علاقهمندان و شهروندان احساس میشود. کارشناسان معتقدند درباره هر صنعت و موضوعی که حرفی برای گفتن و معرفی به آیندگان وجود داشته باشد، میتوان موزه ایجاد کرد و بهطور کلی ساخت موزه در هر موردی اقدام مثبت و مناسبی است.
گروهی بر این باورند تنها دارا بودن تاریخچه و قدمت تاریخی در یک زمینه بهانه خوبی برای ساخت موزه نیست.این اظهارات درحالی مطرح میشود که متاسفانه در ایران نگرش به موزهها به طور کامل سنتی بوده و در زمینه موزهها همواره رویکرد باستانشناسانه به مسائل داشتهایم. در حالی که موزههای صنعتی بسیاری از کشورهای پیشرفته نه تنها نگرش باستانشناسانه ندارند، بلکه رویکرد توسعهای، پژوهشی و آموزشی دارند و حتی میتوانند آزمایشگاهی در زمینه تخصص خود یا اینکه مکانی برای کسب تجربه باشند و نسلهای جدید را با مشاغل آشنا کنند. از سوی دیگر یکی از رویکردهای جالبی که در سالهای اخیر در دنیا ایجاد شده موزههای اقتصادی هستند. این موزهها به تولید شغل و چرخه اقتصادی کمک میکنند که جای خالی آنها در کشورمان احساس میشود. شاید یکی از نکات متفاوت در ایجاد موزهها بین ایران و برخی دیگر از کشورهای توسعهیافته آن است که ما تنها با نگاه تاریخی و میراث متعلق به گذشته با موزهها و اشیای موجود در آنها برخورد میکنیم.
موزهها نیاز تمامی صنایع هستند
بهگفته کارشناسان میراثفرهنگی موزهها در هر حوزهای و هر صنعتی کاربردهای مفیدی دارند و باید وجود داشته باشند تا بتوان کارکردهای مختلف صنایعی مانند سیمان را در جوامع بررسی کرد.
وحید شاهسوارانی، کارشناس میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در گفتوگو با «گسترش تجارت» اظهار کرد: یکی از الزامات پیشرفت و توسعه در هر صنعتی وجود موزه در آن صنعت است. بهطور کلی موزهها کارکردهای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بسیاری دارند. انتقال دستاوردها و تحول در یک صنعت میتواند مفید باشد. موزهها کارکردهای متفاوتی دارند و نمیتوان گفت موزه تنها کارکرد فرهنگی یا تاریخی دارد. او افزود: در برنامهریزیهای کشورهای توسعهیافته تمامی کارکردهای موزهها لحاظ میشوند. حتی در یکی از موزهها برای کودکان ۱۸ ماه به بالا برنامهریزی شده و باید تمامی کارکردها در موزهها مورد توجه قرار بگیرد.
شاهسوارانی در ادامه با اشاره به روند ساخت موزهها گفت: مدیران دولتی، خصوصی، فعالان صنعتی و مردم از جنبههای موثر اقتصادی، فرهنگی و کاربردی موزه بیاطلاعند. اگر وزارت صنعت، معدن و تجارت بخواهد موزه سیمان ایجاد کند میتواند با مشاوره گرفتن و همکاری با اداره کل موزهها و سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری اقدامات اجرایی و مطالعاتی را به آنها سپرده و خود هزینههای ساخت موزه را تقبل کند. بهطور کلی متولی امور موزهها از ۰ تا ۱۰۰ کارهای لازم برای احداث موزه در حوزههای مختلف را بررسی کرده و از ۴ حوزه فنی و مهندسی، نظارت و برنامهریزی، اموال و اطلاعات بررسیهای لازم را انجام داده و دست به اقدام میزند.
این کارشناس میراثفرهنگی افزود: اداره کل موزهها برای ایجاد موزهها با شرکتهای خصوصی حرفهای همکاری میکند و شرکتهای خصوصی حرفهای و متخصص در ساخت موزهها با نظارت سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری و اداره کل موزهها فعالیت میکنند و از طرح و برنامهریزی گرفته تا تجهیز موزهها را شرکتهای خصوصی استاندارد و متخصص بر عهده میگیرند. سازمان میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری نیز بر اساس وظایفی که بر عهده گرفته به اداره کل موزه در ایجاد موزهها کمک میکند.
اختصاص یک کارخانه قدیمی به موزه سیمان
بهگفته مدیرکل اداره موزههای کشور تمامی صنایع مهم و تاثیرگذار کشور نیاز به ایجا موزهای مجزا دارند و سیمان نیز با توجه به کارکردها و پیشرفتی که در کشور داشته باید موزهای در یک کارخانه تولید سیمان در اختیار داشته باشد.
محمدرضا کارگر در گفتوگو با «گسترش تجارت» اظهار کرد: هر صنعتی ارزش آن را دارد موزهای برای خود داشته باشد و صنعت سیمان یکی از صنایعی است که ظرفیت ساخت یک موزه را دارد. تاریخ چندین ساله، تولید و ایجاد کارخانههای سیمان و کاربرد سیمان، تاریخچه علمی تولید سیمان و شیوه به کارگرفتن سیمان در صنایع مختلف از جمله حوزههایی هستند که وجود یک موزه به خوبی میتواند آنها را توضیح دهد.
او افزود: اختصاص دادن بخشی از یک کارخانه قدیمی سیمان و یا کارخانه صنعتی که بتوان دستگاههای مستهلک سیمانسازی را در آن قرار داد تا در معرض دیدی بازدیدکنندگان قرار گیرد، برای ایجاد موزه سیمان بسیار مناسب است. کارگر درباره دلایل نبود موزه سیمان ایران اظهار کرد: فعالان صنعتی و تولید در کشور همواره از لزوم ایجاد موزه غافل بودهاند. بخشی از مدیران صنعتی و تولیدکنندگان محصولاتی مانند سیمان در کشور ما به این امر پی نبردهاند که با ایجاد موزه تخصصی میتوانند با اطلاعرسانی و آگاهی بخشی مردم را نسبت به محصولات خود علاقهمند کرده تا نیاز به محصولات صنعتی را در زندگی روزمره خود حس کنند.موزهها به دلیل اطلاعرسانی و آگاهی بخشی به جامعه بازار محصولات مختلف صنعتی مانند سیمان را نیز رونق میدهند.
او در ادامه بیان کرد: تبلیغات هرگز تاثیر موزهها را در اذهان بر جا نمیگذارد. موزه سیمان مانند ابزاری کاربردی میتواند کارکردها و مراحل ساخت سیمان را به علاقهمندان نشان داده و بازدیدکنندگان از نزدیک با نحوه تولید و ظرفیتهای این محصول صنعتی آشنا شوند.
ریش و قیچی دست بخش خصوصی است
به گفته فعالان صنعت سیمان بهترین مکان برای ایجاد موزه، همان کارخانههای سیمان هستند که اجازه آنها نیز دست مالکشان است. بنابراین تولیدکنندگان صنعت سیمان باید تصمیم بگیرند اینکه قصد ایجاد موزه سیمان دارند یا خیر.
نادر غفاری، معاون فنی انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در گفتوگو با «گسترش تجارت» اظهار کرد: واحد شماره ۷ کارخانه سیمان تهران که قرار بود سال ۹۴ به موزه تبدیل شود اکنون غیرفعال و به دلیل مشکلات زیستمحیطی و آلودگیهایی که ایجاد میکرد، تعطیل شده است.
او افزود: بهطورکلی اگر قرار باشد موزه سیمان در کشورمان ایجاد شود نیاز به فضای وسیع و تجهیزات کامل مانند خط تولید سیمان دارد و این امر بسیار مشکل است، موزه سیمان را نمیتوان مانند دیگر موزههای خصوصی در یک فضای کوچک و بسته ایجاد کرد. از سویی دیگر موزه باید در مکانی واقع شود که مردم دسترسی آسانی به آن داشته باشند. غفاری درباره وضعیت تبدیل واحد شماره ۷ کارخانه سیمان تهران به موزه سیمان بیان کرد: در این باره مالک کارخانه باید تصمیم بگیرد و انجمن ما هیچ نقشی نمیتواند ایفا کند.درباره ایجاد یک موزه خصوصی سیمان در کارخانه سیمان بحث مالکیت مطرح است و حتی وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز بدون اجازه مالک کارخانه نمیتواند تصمیم بگیرد موزهای در یکی از کارخانههای سیمان بسازد.
او درباره نقش وزارت صنعت، معدن و تجارت در ایجاد موزه سیمان بیان کرد: این وزارتخانه نیز بهعنوان نهاد دولتی متولی سیمان نمیتواند در هر نقطهای که بخواهد موزه سیمان بسازد، زیرا صنعت سیمان نیاز به موزهای با مساحت وسیع و دسترسی راحت دارد و بهترین مکان برای ایجاد موزه همان کارخانهها هستند. غفاری درباره تصمیم انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در ایجاد موزه سیمان اظهار کرد: ما مخالفتی نداریم و به عقیده من ایجاد موزه سیمان با اینکه تاکنون هیچ صنعتی در ایجاد موزه تخصصی پیشقدم نشده، اقدام مناسبی است اما انجمن ما سرمایه کافی در اختیار ندارد و باید جذب سرمایه کند، بنابراین به سرمایه بخش خصوصی نیاز دارد و باز هم ساخت موزه سیمان منوط به تصمیم فعالان صنعت سیمان میشود.
سخن آخر...
صنایعی مانند سیمان که در زمره صنایع مهم و پیشرو در کشور هستند برای توسعه و پیشرفت نیازمند وجود یک موزه تخصصی هستند. این نیاز درباره صنعت سیمان نیز احساس میشود و حدود ۲ سالی است طرح ساخت این موزه داده شده است. پیشنهادی که هنوز به مرحله اجرا نرسیده و فعالان صنفی و میراث فرهنگی امیدوارند این مهم در سالهای دولت جدید و با حمایت وزارتخانههای مرتبط محقق شود.
