در میان کشورهای در حال توسعه، ایران جزو نخستین کشورهایی است که به سبک مدرن و امروزی به امر برنامهریزی پرداخته است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در عین حال تهیه طرحهای شهری باکیفیتی که درحالحاضر در ایران مرسوم است به برنامه سوم عمرانی برمیگردد. در طول دهههای گذشته نیز تهیه برنامههای مرتبط با توسعه شهری همراه با اوج و فرودها و به روشهای گوناگون و تاکنون ادامه داشته است.برنامهریزی توسعه شهری، به عنوان یکی از پیچیدهترین فعالیتها دارای ارکانی است. تاسیس و ایجاد سازمانها و نهادهای مختلف در بخشها و عرصههای متنوع فعالیت انسانی از جمله ملزومات اساسی در فرآیند پیچیده برنامهریزی توسعه به شمار میروند. نهادها و سازمانهای مختلف نقشهای متنوعی را در این میان ایفا میکنند. طرح جامع شهری طرح بلندمدتی است که در آن روش استفاده از اراضی و منطقهبندی مربوط به حوزههای مسکونی، صنعتی، بازرگانی، اداری و کشاورزی و تاسیسات و تجهیزات و تسهیلات شهری و نیازمندیهای عمومی شهری، خطوط کلی ارتباطی و محل مراکز انتهایی خط (ترمینال) و فرودگاهها و بندرها و سطح لازم برای ایجاد تاسیسات و تجهیزات و تسهیلات عمومی مناطق نوسازی، بهسازی و اولویتهای مربوط به آنها تعیین میشود و ضوابط و مقررات مربوط به تمام موارد عنوان شده و همچنین ضوابط مربوط به حفظ بنا و نماهای تاریخی و مناظر طبیعی، تهیه و تنظیم میشود. به گفته کارشناسان، طرح جامع شهری براساس ضرورت قابل تجدیدنظر خواهد بود. در سند مصوب طرح جامع تهران، جمعیت پایتخت در افق این طرح یعنی سال ۱۴۰۵ با رشد طبیعی جمعیت آن و تجزیه و تحلیل نتایج آخرین سرشماری نفوس و مسکن کشور معادل ۸ میلیون و ۷۰۰هزار نفر پیشبینی شده بود اما برنامهریزیها برای تامین نیازهای خدمات شهری جمعیت ساکن و شاغل (جمعیت روزانه) بر مبنای جمعیتی معادل ۹ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر انجام شده است.در راستای تاکید بر رعایت سقف جمعیتپذیری تعیین شده در طرح جامع شهر تهران شورایعالی شهرسازی و معماری در تابستان ۹۳ متوجه شد که مغایرت اساسی میان سقف جمعیتپذیری مشخص شده در طرح جامع با طرح تفصیلی وجود دارد، از این رو نسخه سبکسازی جمعیتپذیری شهر تهران را تصویب کرد. در بررسیهای شورایعالی در جریان بازنگری اولیه طرح تفصیلی عنوان شد که اگرچه براساس طرح جامع شهر تهران، جمعیت شهر در افق ۱۴۰۵ باید به میزان ۵/ ۱۰ میلیون نفر محدود شود اما ضوابط طرح تفصیلی به گونهای تنظیم شده که بارگذاری جمعیتی تا میزان ۱۳ میلیون نفر پیش خواهد رفت. در اینباره عضو چهارم شورای اسلامی شهر تهران گفت: در سال ۹۱ طرح جامع شهر تهران به تصویب رسید، درحالحاضر تهران بیش از ظرفیت مجاز جمعیت پذیرفته است، بنابراین به نظر میرسد هیچ برنامه جدیدی اجازه افزایش جمعیت را در تهران نمیدهد. رضا تقیپور در گفتوگو با صمت افزود: مشکلاتی در این حوزه از لحاظ اجرایی وجود داشته است، این ظرفیتی که به عنوان ظرفیت مصوب در طرح جامع تعریف شده رعایت نشده و آنچه در واقعیت پیاده شده بیش از آن چیزی بوده که تصویب شده است. او با بیان اینکه افزایش جمعیت تبعات بسیاری داشته است، ادامه داد: درحالحاضر بسیاری از زیرساختهای شهری پاسخگوی جمعیت نیست.در چارچوب قوانین و مقررات یک بخش از تامین منابع به ویژه در ایجاد زیرساختها در اختیار دولت بوده است که در چند سال گذشته این برنامه (ایجاد زیرساختها) به شکل مطلوبی دیده نشده و دولت سهم خودش را برای زیرساختها مانند حملونقل عمومی، مترو، اتوبوسرانی یا حتی طرحهای عمرانی اجرا نکرده است. عضو چهارم شورای اسلامی شهر تهران تاکید کرد: درحالحاضر مشکلی که در شهر تهران وجود دارد این است که ظرفیت پاسخگو نیست، به عنوان نمونه براساس نقشه جامع بزرگراهی نداریم که در این نقشه وجود داشته باشد و اکنون اجرا نشده باشد، همینطور در سایر معابر. تقیپور افزود: این موضوع به این معنی است که تهران بیش از حداکثر ظرفیت ترافیک دارد و باید این جمعیت کنترل شود، با اجرای قوانین در سطح ملی که بخشی از مسئولیت آن به عهده مجلس و بخشی دیگر به سیاستهای دولت بر میگردد باید کوچ و مهاجرت به تهران متوقف شود. وی اظهار کرد: یکی از مسئولیتهای اصلی وزارت راه و شهرسازی بحث آمایش جمعیتی است یعنی ایجاد توازن در اسکان شهروندان مناطق مختلف با ایجاد شهرهای اقماری که معمولا شهرهای بزرگ در کنار این شهرها اسکان پیدا میکنند، البته این موضوع مستلزم برنامهریزی جامع و راهبردی است به گونهای که از لحاظ دسترسی، اتوبانها و زیرساختهای حملونقل عمومی باید به شکلی طراحی شوند که اگر شهروندی برای کار مجبور است در روز به نقاط مرکزی و پرتراکم شهر برود، این رفت و آمد با حداقل اتلاف وقت و با حداکثر سرعت انجام شود. حاشیهنشینی یک معضل جدی عضو هیات رئیسه شورای چهارم اسلامی شهر تهران گفت: در این زمینه معتقدم جمعیت تهران در ۱۰ سال گذشته از ۵/۸ میلیون نفر افزایش نداشته اما جمعیت حاشیهنشین افزایش جدی داشته که درحالحاضر به یک معضل تبدیل شده است. محسن پیرهادی در گفتوگو با صمت افزود: ۵/۴ تا ۵میلیون نفر جمعیت حاشیهنشینی در اطراف تهران داریم که یک مشکل بزرگ به شمار میرود. براساس گزارش مرکز آمار ایران جمعیتی که ۱۰ سال پیش در تهران سرشماری شده حدود ۵/۸ میلیون نفر بوده که درحالحاضر همین میزان بوده و افزایشی نداشته است. او ادامه داد: جمعیت حاشیهنشینی شهر تهران که به طور تقریبی ۵ میلیون نفر عنوان شده است، این شهروندان از زیرساختها و خدمات شهر تهران استفاده میکنند و در حاشیه شهر تهران به نوعی سکونت دارند اما جمعیت درحالحاضر شهر تهران نسبت به چند سال گذشته افزایش قابلتوجهی نداشته است. از نگاه کارشناسان، بهکارگیری چندین راهکار میتواند تا حدودی جمعیتپذیری شهر تهران را مهار کند. تمرکززدایی سیاسی و اداری از شهر تهران، تثبیت جمعیتپذیری شهر تهران از طریق تثبیت سطح مسکونی و تراکم ساختمانی، تشویق ساختوسازهای غیرمسکونی و ارتقای سطح کیفی زندگی بهویژه در مناطق مرکزی و حاشیه جنوبی و شرقی از طریق اختصاص اراضی بایر و ساخته نشده از اقداماتی است که میتوان برای دستیابی به این هدف در سطح شهر پیگیری کرد.
