شرمین پیمانکار /روزنامهنگار
قاچاق یک پدیده مذموم و یک نوع فرار از تعهدات اقتصادی در قبال دولت، مردم، آیندگان و حتی گذشتگان و به عبارتی روشنتر فروختن مملکت به بیگانه است.از سویی میتوان از این معضل اقتصادی به عنوان نوعی پشت پا زدن به الگوی مصرف داخلی و یک خیانت بزرگ به مجموعه تولیدی و مولد کشور و به معنای کاملتر، یک فرار مالیاتی صد در صدی نام برد. همه این اوصاف، تعاریفی است که میتوان برای قاچاق به کار برد. پدیده قاچاق کالا در کشور ما به عنوان یک چالش اقتصادی و اجتماعی مطرح و علاوه بر اینکه تهدیدی جدی بر سر راه تجارت آزاد است، هزینههای زیادی نیز بر بدنه اقتصادی کشور تحمیل میکند. در واقع قاچاق کالا از یک سو درآمدهای گمرکی و مالیاتی دولت را کاهش میدهد و از طرفی سبب خروج بیحاصل ارز، فرار گسترده سرمایه، افزایش بیکاری، کاهش تولیدات صنعتی داخلی و... میشود. قاچاق واژهای ترکی و از لحاظ لغوی به معنای کاری است که پنهانی و با تردستی انجام میشود. در ترمینولوژی حقوقی، قاچاق تعریف ویژهای دارد؛ حملونقل کالا از نقطهای به نقطهای دیگر، خواه دو نقطه مزبور در داخل کشور باشد «قاچاق داخلی» و خواه از یک نقطه در داخل و یک نقطه در خارج از کشور باشد که آن را «قاچاق خارجی» میگویند.این پدیده مذموم میتواند تورم وارداتی را به درون نظام قیمتهای داخلی تزریق و حتی ذخایر علمی و ارزشی طبیعی و غیرطبیعی کشور را ضایع کند. از سوی دیگر بسیاری قاچاق را عاملی برای افزایش آمار بیکاری پنهان میدانند. درحقیقت قاچاق یک نوع اشتغال کاذب و یا به تعبیری، بیکاری پنهان است که نه تنها ارزش افزودهای برای نظام اقتصادی ایجاد نمیکند بلکه ارزش افزوده تولید داخلی را نیز ضایع کرده و کالاهای وارداتی دیگر کشورها را جایگزین کالاهای تولید شده در داخل میکند. قاچاق یک بیکاری پنهان است که علاوه بر این خصلت، در افزایش بیکاری آشکار نیز موثر است و افزود: در این شرایط کالای قاچاق جایگزین تولید داخلی شده و به این ترتیب تولید داخلی کاهش مییابد و کاهش تولید داخلی نیز به معنای کاهش اشتغال در کشور خواهد بود. لازمه موفقیت در حوزه قاچاق هدایت اقدامات فقط کاربردی به سمت تبیین استراتژیهای کوتاه، میان و بلندمدت است. به علاوه اینکه امروزه توسعه نیافتگی در نقاط مرزی موجب شده زنگ خطر خالی شدن آنها از سکنه بیش از سایر نقاط به گوش برسد. ایجاد امنیت بدون توجه به کارگزاران اقتصادی امکانپذیر نخواهد بود و رفتارهای برخوردی و ابزاری که در گذشته وجود داشت و امروز کمرنگ شده نیز نمیتواند منتج به نتیجه شود.با این همه پدیده قاچاق در مناطق مرزی همچون کردستان ریشه در تاریخ دارد از این رو ریشهکن کردن کامل آن نیز به راحتی انجام نمیشود، اما باید برای رفع آن با نگاهی کارشناسانه چارهاندیشی کرد.اگر میخواهیم مرزها امن و پدیده شوم قاچاق کالا نیز مهار شود باید در بحث آگاهسازی مردم بیشتر تلاش کرد. وی افزود: نیروی انتظامی باید با بهرهگیری از توان مراکز علمی و افراد موثر که در جامعه تاثیرگذار هستند تاثیرات منفی این پدیده را برای مردم تبیین کند. رفع مشکل بیکاری و ایجاد اشتغال پایدار در مرزها از دیگر اقدامات موثر در بحث ریشهکنی و مقابله با پدیده قاچاق کالا و ارز است. فرهنگ مبارزه با قاچاق کالا و ارز باید توسط نخبگان استان به یک گفتمان جمعی تبدیل شود و در بستر فضاهای مجازی تاثیرات مخرب و زیانبار قاچاق بر بخشهای مختلف اقتصادی، اشتغال و... تبیین و اطلاعرسانی شود. تکرار صرف شوم بودن این پدیده تا زمانی که به یادگیری تبدیل نشود ارزشی ندارد، مبارزه با قاچاق کالا و ارز باید با تکرار به یادگیری و رفتار جامعه تبدیل شود تا شاهد خروجی مطلوب آن باشیم. از سوی دیگر اصلیترین عاملی که میتواند از ضربهپذیر بودن جامعه به ویژه ساکنان مرزی جلوگیری کند توانمند کردن مرز و مرزنشینان در زمینههای مختلف است. ایجاد نمایشگاههای دائمی، ایجاد و توسعه زیرساختهای اقتصادی، ارائه آموزشهای لازم در بحث فعالیتهای اقتصادی به مرزنشینان و ایجاد بازارچههای مرزی و شهری از جمله شاخصهای مهمی است که میتواند نقش بسزایی در کاهش روند قاچاق کالا و ارز داشته باشد. همچنین با تاکید بر اینکه برخورد سلبی، مبارزه و بگیر و ببند، راهکار ریشهکنی قاچاق کالا نیست باید گفت فرهنگسازی در زمینه استفاده از تولیدات داخلی میتواند بهترین راهکار برای مقابله با قاچاق کالا و ارز باشد. تاسیس بازارچههای مرزی جدید و تبدیل بازارچههای موجود به مرزهای رسمی و مناطق آزاد تجاری، شاید اساسیترین راهکار برای توانمندسازی همهجانبه مرزهای کشور باشد.
