میزگرد روابط عمومی با موضوع «عملکرد روابط عمومی دولت یازدهم» و پیشبینی عملکرد دولت دوازدهم در این بخش با حضور استادان و صاحبنظران این حوزه در محل روزنامه صمت برگزار شد.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: در این نشست که جمعی از اعضای خانه روابط عمومی حضور داشتند تلاش شد تا با آسیبشناسی عملکرد روابط عمومی در دولت یازدهم آینده روشنی پیش روی دولت دوازدهم در تصمیم گیری نسبت به این حوزه قرار گیرد. دکتر هوشمند سفیدی، دکتر حمید شکری خانقاه، دکتر سیدشهاب سیدمحسنی، دکتر امیرعلی مسعودی، دکتر احمد یحیایی، دکتر علیرضا امیرپور، دکتر مجتبی آقایی و دکتر جواد قاسمی از استادان و پیشکسوتان عرصه روابط عمومی و روزنامهنگاری در این نشست به بیان دیدگاههای خود در این زمینه پرداختند. در ابتدای این جلسه دکتر ناصر بزرگمهر، مدیرمسئول روزنامه صمت با بیان اینکه روزنامه صمت در دوره جدید انتشار خود با نگاه حرفهای و تخصصی در مطبوعات قدم برداشته است گفت: خرسندیم که توانستیم در دوره انتشار جدید روزنامه با تکیه بر باور و تخصص و نگاه حرفهای و توان بخش خصوصی و بدون آنکه یک ریال از دولت بودجهای دریافت کنیم روزنامهای تخصصی راهاندازی کنیم که در کمترین زمان بیشترین اقبال عمومی را در میان مطبوعات کشور بهدست آورد. از این منظر احساس میکنم روزنامه صمت گام موثری در شکلگیری مطبوعات تخصصی برداشته و در عصر جدید ارتباطات رسانهها چارهای جز این ندارند. به گزارش صمت ناصر بزرگمهر افزود: رسانهها باید نگاه خود را در بخشهای مختلف متمرکز و مخاطب هدف خود را تعیین کنند. موسسه فرهنگی و مطبوعاتی صمت هم در همین راستا برای نخستین بار در کشور روزنامه تخصصی معدن را منتشر میکند که هدفگذاری آن معرفی توانمندیهای حوزه معدن در کشور است و در همین راستا نگاه تخصصی ما در حوزههای صنعت و تجارت نیز در روزنامههای مجزا به انتشار میرسد. مدیرمسئول روزنامه صمت در ادامه گفت: روابط عمومی در ایران باید بر اساس همین نگاه تخصصی سعی کند جایگاه حرفهای و شایسته خود را بهدست بیاورد و نگاه حرفهای توام با تخصص را به این عرصه داشته باشد. در ادامه این نشست دکتر مسعودی، استاد دانشگاه با اشاره به انتشار روزنامه صمت گفت: کار کردن در روزنامههای تخصصی به خصوص با نگاه ویژه به صنایع مختلف بسیار دشوار است. این دشواری از این منظر است که روزنامههای عمومی با اخباری عامهپسند روبهرو هستند که مخاطبان بیشتری میتوانند آن را دنبال کنند اما اینکه بتوان روزنامهای تخصصی در حوزههای مختلف صنعت، معدن و تجارت منتشر و آن را قابل خواندن کرد کار بسیار سخت و بزرگی است که موسسه فرهنگی مطبوعاتی صمت نشان داده است میتواند از پس آن بر بیاید. در حوزه روابط عمومی نیز عمده فعالیتها بسیار شبیه کاری است که در روزنامه صمت در حال رخ دادن است. یعنی نگاه تخصصی با مخاطب هدف مشخص که هم بازده کاری را بالا میبرد و هم طیف مخاطبسنجی انجام شده زودتر به نتیجه میرسد. وی گفت: در روزنامه صمت فرآیندهای توسعهمحور و آرمانی در دستور کار قرار گرفته که یکی از الزامات رسیدن به توسعه پایدار در کشور به شمار میآید. فرآیند آرمانگرایی در روزنامه صمت یکی از حلقههای گمشده در مطبوعات ایران است و متاسفانه با وجود اینکه جامعه ما هر روز نیاز به تزریق امید دارد روزنامههای ما آرزوهای مردم را با انتشار مطالب ناامیدکننده دفن میکنند و این خلاف روحیه جمعی و توسعهمحور در کشور است. این استاد دانشگاه افزود: یکی دیگر از کارهایی که در عرصه مطبوعات و رسانههای جمعی باید مورد توجه قرار بگیرد و امروز آن را کمتر شاهد هستیم برندسازی در مطبوعات است. برندسازی فرآیند بسیار مهمی در عرصه مطبوعات است که ضمن آنکه میتواند جانمایی مشخصی در اهداف تخصصی مطبوعات در پیش گیرد، اعتماد عمومی را نسبت به رسانهها افزایش میدهد و زنجیره مطبوعاتی را به انسجام در هدف نزدیک میکند. دکتر سیدشهاب سیدمحسنی نیز در پاسخ به این پرسش گفت: به نظر من یکی از مشکلاتی که در این حوزه وجود دارد این است که هیچگونه متولی مشخصی در حوزه روابط عمومی وجود ندارد که برنامه جامع و راهبردی نسبت به علم روابط عمومی و راهکارهای اجرایی آن ارائه کند. برای همین نظام اطلاعرسانی کشور نمیتواند راهبرد مناسبی نسبت به مسائل مختلف ارتباطی داشته باشد و به همین دلیل و نبود انسجام در نگرش ارتباطی دچار نقصان میشود. کمبود نیروی انسانی و آموزش و نبود بازآموزی به نیروهای قدیمی در حوزه روابط عمومی، این حوزه را در کشور با مشکل دانش به روز روبهرو کرده است. اگر متولی مشخصی در کشور وجود داشت که نسبت به آموزش نیروهای جوان و بازآموزی نیروهای قدیمی تلاش میکرد امروز در بدنه دولت دچار کمبودهای زیادی از این بابت نمیشدیم. در روابط عمومی حضور نیروی انسانی کارآمد میتواند خلاقیت را به بدنه اطلاعرسانی کشور تزریق کند. مشکل دیگر در حوزه روابط عمومی دولت نبود ساختار منسجم در بدنه اطلاعرسانی بود. متاسفانه در دولت یازدهم روابطعمومیها در سطح وزارتخانهها باقی ماندند و اجازه ندادند زیرساختهای این بخش توسعه پیدا کند. یکی دیگر از مشکلات روابط عمومی در دولت یازدهم این بود که دولت هیچ استفادهای از تشکلهای مختلف روابط عمومی نمیکرد. حتی در سطح مشورتی نیز این بهره را از تشکلهای مردمنهاد و سازمانهای مردمی در حوزه روابط عمومی نمیبرد. مشکلات دیگر در حوزه روابط عمومی به حوزه ارتباطات و مطبوعات بازمیگردد. مطبوعات در ایران متمرکز در مرکز هستند و این بزرگترین ایراد ارتباطی در کشور است. ما رسانههای محلی و استانی نداریم. بیشتر رسانههای ما با اخبار سیاسی و با تمرکز بر پایتخت منتشر میشوند. نظام رسانهای ما سیاست زده است و عمده اخبار ما در پایتخت تعیین میشود. این نقص بزرگی در نظام مطبوعاتی و رسانهای ما به شمار میآید که از رشد و توسعه روابط عمومی جلوگیری میکند. دکتر حمید شکریخانقاه، از پیشکسوتان عرصه روابط عمومی در ادامه این نشست در پاسخ به این پرسش که نقش روابط عمومی در شکلگیری جایگاه خود در دولت یازدهم چگونه است و چطور میتوان معایب اطلاعرسانی در دولت یازدهم را در ادامه راه مسیر اعتدال در دولت دوازدهم رفع کرد؟ گفت: دولت یازدهم در حوزه اطلاعرسانی نتوانست عملکرد مناسبی داشته باشد. در حوزه ارتباطات کسی که بتواند عملکرد خوبی داشته باشد باید نگرش راهبردی را مدنظر قرار دهد. افرادی که در راس هرم اطلاعرسانی در دولت یازدهم قرار داشتند متاسفانه فاقد نگرش ارتباطی بودند و خیلی از خط و ربطهایی که از شورای اطلاعرسانی دولت بیرون میآمد کمتر ارتباطی با حوزه روابط عمومی داشت. در دولت یازدهم شاهد بودیم افرادی در حوزه روابط عمومی دولت مشغول فعالیت هستند که سابقه و دانش کمی در این حوزه داشتند و نگرش و سابقه کار و تحصیلات در این حوزه را نداشتند. باید در دولت دوازدهم این نواقص برطرف و افرادی در این حوزه مشغول فعالیت شوند که نگرش ارتباطی در حوزه روابط عمومی داشته باشند. افرادی که دغدغه ارتباطی داشته باشند و مسئلهشناسی را به عنوان یکی از راهبردهای حرکتی خود مدنظر قرار دهند. دکتر امیرعلی مسعودی نیز در این نشست و در پاسخ به همین پرسش گفت: دولت یازدهم در مقطعی روابط عمومی استانی را منحل کرد و روابط عمومیها رها شدند و وزارتخانهها روابط عمومی را زیر مجموعه خود کردند. من تعجب میکنم که چرا دولت فکر میکند کارکرد روابط عمومیها تنها در ایام انتخابات دیده میشود؟ اینکه فکر کنیم از ظرفیت روابط عمومی برای استفاده مقطعی در عرصه سیاست باید سود ببریم بزرگترین اشتباهی است که ماهیت این حرفه را زیر سوال میبرد. این ناشی از روزمرگی در سیاست ایران است و مردم کمتر میتوانند فرصت شناخت از مسائل کشور را از طریق روابط عمومیها پیدا کنند. چراکه در طول ۴ سال دولت هیچ نقش پررنگی برای روابط عمومیها در نظر گرفته نمیشود و در موسم انتخابات تنها از حضور آنها استفاده میشود. برای همین شاهد هستیم که در انتخابات اخیر ریاستجمهوری دولت در معرفی دستاوردهای خود نتوانست آنچنان که باید موفق عمل کند در حالی که موفقیتهای دولت یازدهم بسیار بالا بوده است. در این زمینه باید نمونه توسعه یافته کشورهای اسلامی مانند مالزی و ترکیه را مدنظر قرار دهیم و از تجربیات آنها در این زمینه استفاده کنیم. دولت در ادامه مسیر خود تا سال ۱۴۰۰ باید از متخصصان در روابط عمومیها بهره ببرد و از نهادهای مردمی و انجمنها کمک بگیرد تا بتواند تدوین قوانین و مقررات پیشبرنده در این حوزه را در دستور کار خود قرار دهد و به اهداف خود دست پیدا کند. دولت آینده نیاز به متخصصان دارد و اگر قرار است در حوزههای مختلف پیشرفت کنیم نیاز است که از نیروهای حرفهای استفاده شود. پیوند میان دانشگاه و دولت در زمینه روابط عمومی هرگز مناسب نیست و اگر این رابطه شکل اجرایی به خود بگیرد میتوان از ظرفیت دانشگاه و علم روابط عمومی بهرههای بیشتری برد. دکتر احمد یحیایی نیز در ادامه گفت: در دولت آینده یکی از مهمترین کارهایی که باید انجام شود آسیبشناسی روابط عمومی دولتی است. دولت دوازدهم باید از همان ابتدا تمامی چالشهای پیش رو را جراحی کند. متاسفانه شورای اطلاعرسانی دولت در دوره یازدهم بسیار ضعیف عمل کرد که باعث شد شورای اطلاعرسانی بدون استراتژی درست کارکرد اصلی خود را از دست بدهد و در موضع تدافعی قرار بگیرد. در این شرایط تنها کار دولت دفع انتقادهای مخالفان خود بود و دیگر مجالی برای نشان دادن دستاوردهای دولت باقی نمیماند. دولت دوازدهم باید دارای روابط عمومی توسعهبخش باشد و بتواند به اقدامات دولت در بخشهای مختلف واکنشهای مناسبی نشان دهد. در دولت یازدهم رویکرد دولت پاسخ به چالشهای مخالفان بود و این باعث شده بود دولت وقت خودش را صرف مخالفان کند و نتواند این وقت را برای معرفی اقداماتش بگذارد. برای همین دولت دوازدهم باید استراتژی کلان در این حوزه را برای خود از همان ابتدا تعریف کند تا در مواقع ضروری بتواند با تکیه بر همان استراتژی حرکت کند. دکتر هوشمند سفیدی نیز در این نشست با اشاره به مشکلات دولت در حوزه روابط عمومی گفت: اگر بخواهم نگاه کلی به موضوع روابط عمومی داشته باشم باید بگویم در تمام دولتها ضعف اطلاعرسانی را شاهد هستیم. به عنوان مثال در روزهای پایانی دولت نهم رهبر معظم انقلاب در سخنانی با تمجید از عملکرد دولت در حوزههای مختلف تنها جایی که میفرمایند دولت دچار نقص است در بحث اطلاعرسانی است. در دولت یازدهم نقصهای زیادی را در حوزه اطلاعرسانی شاهد بودیم. ساختار شورای اطلاعرسانی دولت یکی از مشکلات پیش رو است. در دولت دهم پس از آنکه سخنگوی دولت که رئیس شورای اطلاعرسانی بود با تغییر ساختار رئیس دفتر رئیسجمهوری این سمت را عهدهدار شد ساختار شورای اطلاعرسانی دچار ضعفهای زیادی شد. این ضعف در ساختار در دولت یازدهم نیز ادامه داشت و ارادهای برای تغییر این ساختار از سوی دولت یازدهم وجود نداشت. نخبهگرایی در سطوح مختلف دولت به ویژه در حوزه روابط عمومی باعث شد دولت از عموم مردم فاصله بگیرد. برای همین مردم از اقدامات دولت آگاهی نداشتند و دولت نمیتوانست با توده مردم ارتباط برقرار کند. در واقع جامعه هدف در ساختار اطلاعرسانی دولت جامعه نخبه کشور بود که برای آگاهی عموم مردم یک نقص بزرگ به شمار میرود. یکی دیگر از مشکلات دولت یازدهم در حوزه روابط عمومی فقدان ایمان و انگیزه سیاسی در بدنه شورای اطلاعرسانی دولت بود. متاسفانه ما در دولت یازدهم شاهد بودیم کسی را در راس شورای اطلاعرسانی دولت گذاشتند که در دولت دهم دارای منصب سیاسی بود و هیچ اعتقادی به مشی اعتدال و دولت یازدهم نداشت. به همین دلیل ما در برهههای مهم دولت که دستاوردهای مهمی داشته است کمترین میزان اطلاعرسانی را شاهد هستیم. در زمینه طرح تحول نظام سلامت دولت نتوانست آنطور که باید این طرح ملی و مهم را معرفی کند. مردم تنها دستاورد دولت یازدهم را بحث هستهای میدانند در حالی که کارهای بزرگی در دولت یازدهم شده که اطلاعرسانی درستی در زمینه آن نشده است. دولت یازدهم در زمینه اطلاعرسانی با نبود استراتژی هم روبهرو بود. دولت نمیدانست استراتژی خود نسبت به رسانهها و فضای مجازی باید به چه شکل باشد و چه راهی را در پیش بگیرد. دولت حتی در زمینه نوع رفتار با رسانههای منتقد خود نیز منفعلانه عمل کرد و نتوانست نسبت به آن رفتار استراتژی مناسبی داشته باشد. نبود تمرکز در فرآیندهای مدیریتی و مجمعالجزایری عمل کردن در حوزه روابط عمومی و اطلاعرسانی از مهمترین چالشهای دولت یازدهم در این زمینه بود. یکی از اشتباههای دولت در بخش روابط عمومیها ادغام روابط عمومیها در حوزه ریاست بود که باید این روند در دولت دوازدهم اصلاح شود. استفاده نکردن از تشکلها در دولت یازدهم و ضعف در تعامل با رسانهها موجب شد دولت نتواند آنچه را که شایسته فعالیتهای خودش است، عرضه کند. در ادامه این نشست، دکتر علیرضا امیرپور نیز گفت: نبود انسجام ساختاری در دولت که نهادهای بسیاری تشکیل دادهاند و کارکرد نا منسجم بین نهادها و نبود همافزایی بین آنها باعث شده بود دولت یازدهم در حوزه اطلاعرسانی و روابط عمومی با چالشهای جدی روبهرو شود. صادقانه باید گفت اگر شبکههای اجتماعی در ایران فعال نبود، شاید دولت دوازدهم در دستان جناح مقابل قرار میگرفت چرا که هیچگونه اقدام مناسبی در طول ۴ سال گذشته برای معرفی دولت از سوی نهادها و رسانههای وابسته به دولت انجام نشد. جالب است بدانید در یک نظرسنجی در امریکا با وجود آنکه هیلاری کلینتون از حمایت ۹۷ درصدی رسانههای رسمی از قبیل شبکههای تلویزیونی و روزنامهها بهره میبرد و دونالد ترامپ فقط ۳ درصد از این حمایتها را داشت، محبوبیت ترامپ در شبکههای اجتماعی بیش از ۹۰ درصد بود و همین موجب شد در انتخابات ریاستجمهوری امریکا پیروز شود. متاسفانه در کشور ما تناقضهای بسیاری در استفاده از شبکههای اجتماعی وجود دارد. بسیاری از این نرمافزارها از جمله فیسبوک و توییتر فیلتر هستند اما از طرفی شاهد هستیم که تمامی افراد شاخص در کشور عضو همین شبکههای اجتماعی هستند. دولت باید به شبکههای اجتماعی به عنوان برگ برنده خود نگاه کند و بداند آگاهی مردم نسبت به دستاوردهای خود را میتواند از طریق شبکههای اجتماعی پیگیری کند. دکتر جواد قاسمی دیگر پیشکسوت عرصه روابط عمومی نیز در این نشست افزود: مشکل روابط عمومی تنها مربوط به دولت نیست و ما در کلیت بدنه نظام و تمام قوا شاهد ضعفهای زیادی در حوزه اطلاعرسانی هستیم. قوه مقننه و قوه قضاییه نیز همچون دولت در این زمینه دارای اشکالهای زیادی هستند و از این منظر میتوان گفت تمامی اشکال که میتوان به دولت و نظام اطلاعرسانی آن گرفت به تمامی بدنه نظام و قوای دیگر نیز قابل تعمیم است. دولت یازدهم در مدت حضور خود نتوانست از تشکلها به عنوان عناصر اصلی شکلگیری نظام کشور که در قانون اساسی هم به آن تاکید شده است، بهره ببرد. دولت باتوجه به ضعف در نیروی انسانی و گروه رسانهای خود حتی درباره بزرگترین موفقیت خود یعنی برجام هم نتوانست به خوبی اطلاعرسانی کند و همین باعث شد در بسیاری از موارد با مشکلاتی نسبت به مسائل مختلف روبهرو شود؛ مشکلاتی که بهطور قطع با اطلاعرسانی درست و دقیق و استفاده از ظرفیتهای بالای روابط عمومی قابل حل بود. در ادامه این نشست، دکتر مجتبی آقایی نیز گفت: یکی از آزاردهندهترین کارها تلاش برای اثبات موضوعی است که همه نسبت به آن اتفاق نظر داریم. مهمترین ضعف در روابط عمومی در کشور ما نبود قانون مدون در عرصه روابط عمومی و اطلاعرسانی است. به همین دلیل، ما در هر دورهای با توجه به شدت و ضعف علاقه مدیران دولتی با سلیقهها و نگاههای مختلف این عرصه بالا و پایین میشود. ارتباطات، عرصهای گسترده است و باید از تمامی ظرفیتهای آن برای پیشبرد اهداف اطلاعرسانی و روابط عمومی بهره جست. ما از پیوست فرهنگی که مصوبه شورایعالی انقلاب فرهنگی است نتوانستیم بهره کافی ببریم. یکی از این نگرشها استفاده از ظرفیتهای هنری در زمینه اطلاعرسانی و روابط عمومیها است. تاثیرهای این پیوست فرهنگی میتواند جامعه را از حضور شکلهای مختلف هنری برای رسیدن به یک نظام ثابت اطلاعرسانی سیراب کند. متاسفانه در دورههای مختلف نتوانستیم از ظرفیتهای مکمل و اثربخش هنری برای اطلاعرسانی بهره بگیریم در حالی که تاثیر اثر هنری برای معرفی دستاورد علمی و صنعتی بسیار بیشتر از باقی عرصهها است. روابط عمومی یک نهاد فرهنگساز است اما متاسفانه نتوانستیم با وجود پیشینه زیاد فرهنگی از این ظرفیت استفاده کنیم. تا وقتی مدیریت میانی ما خود را تابع یک مدیریت خدماتی میداند هیچگاه نمیتوانیم از ظرفیتهای روابط عمومی برای استفاده از خلاقیت در این عرصه بهره ببریم.
