مژده پورزکی/ روزنامه نگار
توسعه فروشگاههای زنجیرهای! قصهای که قرار بود عاقبت خوشی داشته باشد اما میرود که به قصهای پر غصه تبدیل شود.
گفته میشود که برخی از کشورهای خارجی در حال تأسیس فروشگاههای زنجیرهای در ایران هستند و برخی دیگر که درواقع دیر جنبیدهاند، بهقولمعروف برای تسخیر زنجیره توزیع و فروش ایران، این پا و آن میکنند.
اگرچه زنجیره توزیع و فروش کالا در ایران معیوب است و بهدرستی توصیههای بسیاری برای تأسیس فروشگاههای زنجیرهای میشود اما مدتی است که صنوف بهویژه صنوف شهرستانها شکایتهای شفاهی خود از روند تأسیس فروشگاههای زنجیرهای در ایران را به گوش و قلم مطبوعات میرسانند که چه نشستهاید که فروشگاههای زنجیرهای که عموماً مجوز خود را از تهران اخذ میکنند، مغازههای کممشتری شهرستانی را به مغازههایی بیمشتری تبدیل کردهاند.
ضمن اینکه فروشگاههای زنجیرهای خرید خود را بهطور کشوری و از تولیدیهای تهران انجام میدهند و بهاینترتیب تولیدکنندگان شهرستانی نیز منزوی تر از قبل میشود.
بگذریم از اینکه بعضی از گفتههای تأیید نشده فعالان صنفی شهرستانی، حاکی از آن است که این فروشگاهها اقدام به گرانفروشی یا ارزانفروشی کردهاند و چون مجوز از تهران را دارند، نظارت بر آنها در شهرستان با مشکلات عدیدهای مواجه است.
اگر بهطورکلی شرایط پیشآمده را زیر ذرهبین بگیریم؛
هر چه مشکلات را درشت انگاری کنیم؛
هرچه فریاد زنیم که توسعه فروشگاههای زنجیرهای با بینظمیها و کمتدبیریهایی دستوپنجه نرم میکند؛ و ...
با این حال، تأسیس و مدیریت فروشگاه زنجیرهای که با هدف سازمان دادن به نظام توزیع و فروش ایجاد می شوند کار پیچیدهای نیست و ایرانیان سالها است که آن را تجربه میکنند.
به یاد بیاوریم زمانی که فروشگاههای زنجیرهای شهر و روستا و قدس در جایجای ایران بر خیابانها، مقتدرانه حکومت میکردند.در خاطراتمان مرور کنیم خاطرات فروشگاههای زنجیرهای پیشتر از آنها و فروشگاههای زنجیرهای پس از آنها را.خیلی دور نیست زمان افتتاح نخستین شعبه های رفاه، شهروند و چندین و چند عنوان دیگر.
همگی تجربههای موفقی بودند و هستند که توانایی ایران در تأسیس و اداره فروشگاههای زنجیرهای را به رخ میکشند.
هرچند همواره باید تجربیات تجارت تجار و فعالان اقتصادی تراز اول را آموخت و بهروز بود اما به نظر نمیرسد ایران در تأسیس و مدیریت فروشگاههای زنجیرهای نیازمند ورود شرکتهای خارجی باشد.
بااینحال، شرکتهای آلمانی و فرانسوی برای راهاندازی فروشگاههای بزرگ زنجیرهای در ایران اعلام آمادگی کردهاند و قرار است تا پیشنهادهای عملی و برنامههای خود را از سال آینده میلادی (2018) به بعد اعلام کنند.
علاوه بر این، برخی از کشورهای عربی حاشیه خلیجفارس نیز درخواستهایی دراینباره ارائه کردهاند و رئیس سازمان توسعه تجارت گفته است که بعضی از آنها که پیشتر فعالیتهایی داشتهاند، به توسعه شعبههای خود مشغولند.
ورود فروشگاه های زنجیره ای خارجی در حالی از سوی دولت مورد استقبال قرار گرفته است که نه تنها نیازی به فروشگاه های زنجیره ای خارجی وجود ندارد بلکه مشخص نیست پول ملی برای خرید چه کالاهایی به جیب خارجی ها واریز خواهد شد. به عبارت دیگر، بیاندیشیم که فروشگاههای زنجیرهای خارجی احتمالا نه تنها سوهان روح زنجیره توزیع و فروش ایران خواهند بود بلکه فتیله به زحمت روشن مانده تولید را نیز خاموش خواهند کرد.
فروشگاههای زنجیرهای در حذف واسطهگری و دلالی، کاهش هزینهها، افزایش شفافیت در نظام توزیع، کاهش مشکلات مالیاتی و ... تاثیر بسزایی دارند و توسعه آنها دست آزار دهندگان بازار را از او دور میکند اما باید دید برای رسیدن به این اهداف، آیا مسیر درستی را در پیشگرفتهایم؟
