در سراسر جهان ایجاد منابع کافی درآمد و تامین هزینه خدمات شهری از دغدغههای اساسی شهرداریها به شمار میرود زیرا یکی از مهمترین چالشهایی که درحالحاضر با آن دست به گریبان هستند، تامین منابع مالی موردنیاز برای انجام وظایف و ماموریتهای قانونی یا نیازها و مطالبات شهروندان است.
به گزارش پایگاه خبری گسترش، روزنامه صمت نوشت: گسترش و پیچیدگیهای فراوان شهرها و همچنین نیازهای متعدد و متنوع شهروندان، این ضرورت را برای شهرداریها ایجاب میکند که در حوزههای مختلف زندگی مردم اقدام به ارائه خدمات مناسب و مطلوب کنند که در بعضی موارد برای شهرداری با صرف هزینههای گزاف همراه بوده است.بخشی از این خدمات، بهطور مستقیم به ماموریتها و وظایف شهرداری برمیگردد و بخشی با توجه به شرایط زندگی امروزی شهروندان و گسترش ارتباطات جهانی به عنوان نیاز جدی شهرها خودنمایی میکنند. اینگونه نیازها روزبهروز در حال گسترش است؛ مانند شیوههای جدید مبلمان شهری و زیباآرایی شهر و... که از پرهزینهترین فعالیتهای شهرداری به شمار میروند. آنچه مسلم است منابع درآمدی داخلی آندسته از درآمدهایی هستند که به طور مستقیم ازسوی شهرداریها و به صورت و بهای خدمات گوناگون که بیشتر مربوط به اراضی و املاک هستند وصول میشوند که میتوان به عوارض بر پروانههای ساختمانی، عوارض نوسازی و... اشاره کرد، همچنین منابع درآمدی خارجی به آندسته از درآمدهایی گفته میشود که برای ارائه خدمت از طرف شهرداری وصول نمیشود که میتوان در این زمینه درآمدهای حاصل از سرمایهگذاری بخش خصوصی و مشارکت با شهرداری در اجرای پروژههای مختلف، فروش اوراق مشارکت، کمکهای دولتی و... را نام برد. نوسازی، عمران، اصلاحات اساسی، تامین نیازمندیهای شهری، احداث، اصلاح توسعه معابر، ایجاد پارکها، پارکینگها، میدانها، حفظ و نگهداری پارک و باغهای عمومی موجود، تامین سایر تاسیسات موردنیاز عمومی، نوسازی محلات، مراقبت در رشد متناسب و موزون شهرها از وظایف اساسی شهرداریهاست و شهرداریها در اجرای این وظایف مکلف به تهیه برنامههای اساسی و نقشههای جامع هستند. در اینباره نایبرئیس کمیسیون عمران و نماینده مردم دورود و ازنا در مجلس شورای اسلامی گفت: حدود ۲۵ سال است که شهرداریها خودگردان شدهاند، از زمانی که شاهد این اتفاق هستیم و کمکهای مستقیم دولت به شهرداریها قطع شد، شهرداریها خود شهر را اداره میکنند. مجید کیانپور در گفتوگو با صمت با اشاره به اینکه شهرداری از زمان تولد تا مرگ انسانها خدمات ارائه میکند، افزود: شهرداری باید درآمد تمام اموراتی که مربوط به خدمات شهری مانند نوسازی بافتهای فرسوده، عمران، اصلاحات اساسی، اصلاح توسعه معابر، ایجاد فضای سبز، جمعآوری زباله، احداث فضاهای درمانی و بهداشتی، خدمات مربوط به سازمان آرامستانها و سازمان آتشنشانی را خود تامین کند. او ادامه داد: شهرداریها اگر بخواهند به تمام این مواردی که عنوان شد رسیدگی کنند باید درآمد پایدار داشته باشند و از این درآمد پایدار بتوانند خود را اداره کنند. درحالحاضر سرانه هر شهروند که شهرداری برای آن هزینه میکند حداقل ۲میلیون تومان در سال است اما این سرانه برای شهرهای دورافتاده حدود ۴۰۰هزار تومان است، بیش از ۵۰ درصد سرانه درآمدی شهرداری به ازای هر نفر بیش از ۴۰۰ هزار تومان نیست، این موضوع نشان میدهد باید تدبیری در نظر گرفت تا عدالتی ایجاد شود تا شهرهای کوچک هم بتوانند به درآمد مناسب و پایدارتری برسند و سرانهای که برای هر شهروند هزینه میکنند سرانه بالاتری باشد و کیفیت خدمات شهری را با کیفیت بهتری اداره کنند. نایب رئیس کمیسیون عمران و نماینده مردم دورود و ازنا در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: شهرداریها در صورتی میتوانند خدماتدهی مناسب ارائه کنند که اعتبار مناسب داشته باشند، در صورت داشتن اعتبار میتوانند ساماندهی و برنامهریزی دقیق و مدون انجام دهند، همچنین میتوانند به سمت و سویی حرکت کنند که درنهایت منجر به ارائه خدمات با سطح نسبی بالاتری شود. کیانپور تصریح کرد: حالا زمانی که سرمایه شهرداری خودگردان میشود و از طرفی هم هزینهها باید انجام شود، حدود ۳۳ درصد مالیات و ارزشافزوده به شهرداری تعلق میگیرد که بین شهرداریها و دهیاریها توزیع میشود. درحالحاضر شهرداریها از طریق شهرفروشی و فروش تراکم ازسوی کمیسیون ماده ۱۰۰ کسب درآمد میکنند. هر شخصی شهردار باشد مجبور است هزینهها را تامین کند، هزینه هم که بخواهد تامین شود به طور معمول یا از طریق فروش تراکم یا عوارض یا از طریق کمیسیون ماده ۱۰۰ است. او بیان کرد: اگر بخواهیم شهر را به شکل مطلوبی اداره کنیم باید درآمدهای پایداری برای شهرداریها تعریف شود، باید ببینیم تجربه موفق کشورهای همتراز ما چه بوده و از آنها استفاده کنیم، در این زمینه برای اینکه کیفیت خدمات افزایش پیدا کند هر شهروندی باید حق شهروندی خود را پرداخت کند که شهرداری بتواند خدمات موثر را ارائه کند. نایب رئیس کمیسیون عمران و نماینده مردم دورود و ازنا در مجلس شورای اسلامی تاکید کرد: ما هرچه شهرداری را به سمت درآمد پایدار سوق دهیم بهطور قطع توفیق بیشتری داریم تا اینکه شهرداری را به حال خود رها کنیم و آنها ناگزیر به سمت پدیده شهرفروشی و فروش تراکم و کمیسیون ماده ۱۰۰ امرار معاش کنند، باید در این زمینه یک تغییر رویکرد انجام شده و در قانون لحاظ شود به طوری که بتوانیم شهرداری را از این مقولهای که دارد رهایی بخشیم. برای خدمات مستمر شهرداریها نرخ تعیین شود نماینده مردم شیراز و عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: بیشتر درآمد شهرداریها از محل صدور پروانه ساختمانی و از فروش تراکم بوده که بیشتر تراکم مازاد بر تراکم مجاز طرح توسعه شهری و محل کمیسیون ماده ۱۰۰ است که در شهرهای مختلف متفاوت بوده و میتوانیم بگوییم بالای ۶۰درصد درآمدهای شهرداری از این محل تامین میشود، بخش کمتر آن از محلهای دیگر مانند عوارض، نوسازی و... کسب درآمد میشود. فرجاله رجبی در گفتوگو با صمت افزود: ما باید قانون درآمد پایدار را در شهرداریها مصوب کنیم و برای بسیاری از خدماتی که شهرداریها مانند جمعآوری زباله و پسماند، بهسازی معابر، ایجاد فضای سبز و... ارائه میکنند قانون داشته باشیم، باید برای خدمات مستمر شهرداریها نرخی تعیین شود و قسمتی از این خدمات را شهروندان به طور مستمر در قالب فرمهایی که وجود دارد پرداخت کنند و دستگاههای خدماترسان هم در این زمینه به شهرداریها کمک کنند.به عنوان نمونه قبضهای آب، گاز، برق، تلفن که به طور مستمر پرداخت میشود میتواند بهگونهای باشد که قسمتی از این درآمدها که به عنوان درآمد پایدار شهرداری نامیده میشود همراه با سایر خدمات از شهروندان وصول شود. او ادامه داد: در این میان درآمد پایدار، درآمدی است که به گونهای کسب میشود که حقوق آیندگان پایمال نشود، کیفیت زندگی کاهش پیدا نکند و همچنین منابع موردنیاز برای استفاده آینده از بین نرود اما از مجموع درآمدها، بیشتر درآمد شهرداری از محل درآمدهای ناپایدار است و این وابستگی شهرداری به عوارض ساختوساز و فروش تراکم، عمدهترین مسئله شهرداری تهران به شمار میرود. از نگاه کارشناسان، به طور کلی باید به این موضوع توجه بیشتری شود که مدیریت شهری در سالهای آینده باید نگاهی عمیقتر و تخصصیتر به روشهای پایدارسازی درآمدهای شهری داشته باشد و تلاشی عملیاتی در راستای تحقق این مهم با جدیت تمام آغاز کند. در این زمینه نیز لازم است ۳ بازوی نظارت، پاسخگویی و دیدگاه تخصصی بهعنوان محورهای اصلی برنامههای آینده مدنظر قرار گیرد تا کلانشهرها را نه برای ۴ سال آینده بلکه برای دهها و صدها سال آینده تبدیل به شهری با درآمدهای پایدار کند.
