مجیدرضا حریری / نایبرئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و چین
بهطور طبیعی نخستین شریک تجاری هر کشوری میتواند همسایگان آن کشور باشد، ایران از لحاظ جغرافیایی با تعداد کمی همسایه جزو معدودترین کشورهای دنیاست و میتوان گفت که تعداد همسایگان ایران کمتر از انگشتان دست هستند اما این سوال پیش میآید که آیا همسایگان ایران شریکهای خوب و مناسبی هستند؟ همانطور که میدانید به دلیل نوع اقتصاد کشور که به طور عام مواد خام و انرژی صادر و فناوری و ماشینآلات خریداری میکنیم. تمام همسایگان کشور ما فاقد انرژی و فناوری و ماشینآلات و مواد خام هستند، برخی از این کشورها که همسایه بخش جنوبی خلیجفارس هستند اقتصاد آنها بسیار شبیه کشور ما است به طوری که انرژی و مواد اولیه و مواد خام به فروش میرسانند و فناوری و ماشینآلات و مواد مصرفی وارد میکنند و به دلیل ضعف بازارها و شرایط نابسامانی که دارند کشور ایران فرصت مناسبی پیدا کرد که به این کشورها کالا صادر کند، که عمده صادرات غیرنفتی ایران به این کشورها صادر میشود به همین دلیل کار سختی پیشروی ما قرار میگیرد.در هیچ زمانی فرصتی برای همسایگان اطراف ما به جز بازار عراق و افغانستان در زمینه تجارت گسترده وجود نداشته است، این ۲ کشور نا امن هستند اما مبادلات تجاری از راه مرزها به راحتی برای آنها انجام میشود. غیراز این دو کشور، امارات نیز جزو ۵ کشور شریک ایران به شمار میرود، اما نه به دلیل اینکه امارات خریدار کالاهای کشور است بلکه این کشور از زمان جنگ ایران و عراق توانست خودش را به عنوان یک منطقه تدارکاتی در منطقه با خدماتی که ارائه میدهد مطرح کند، به همین دلیل ایران برای ارتباط با دنیا هر چه بیشتر زیرفشار قرار گرفت مجبور شد با امارات مبادلات تجاری داشته باشد، یعنی به طور عموم اگر در شرایط نرمال قرار بگیریم و بتوانیم با دنیا در شرایط سهل و آسان باشیم در این زمینه حتما نقش امارات در مبادلات تجاری کشور ما بسیار کمتر از آن چیزی است که بوده در نتیجه بازاری را از دست ندادهایم که بخواهیم بازاری را جایگزین کنیم. از طرف دیگر ایران با کشورهای همسایه فقط با افغانستان و عراق مبادله تجاری داشته که تحریم کشورهای عربی به این دو کشور ارتباطی پیدا نمیکند. بنابراین اختلاف قطر با سایر کشورهای عربی موضوعی با همسایگان ما در جنوب خلیجفارس است که میتواند ارتباطات ایران را با امارات را تحتتاثیر قرار دهد، با توجه به همین موضوع در یکسال گذشته مشکلاتی را در زمینه ارتباط با امارات شاهد بودهایم و پیشبینی میشود اگر این روند ادامه پیدا کند مشکلات ایران با این کشور افزایش پیدا کند، جایگزینی هم برای این کشور به شکل صددرصد در منطقه نمیتوان متصور بود اما میتوان صادرات ایران را بین قطر و عمان که بخشی از اقتصاد کشور را به آنها گره زده بودیم، تقسیم کرد. به نظر میرسد اختلاف کشورهای عربی، اختلافی پایدار و طولانی مدتی باشد در این زمینه باید هوشیار باشیم و بتوانیم برنامهریزی کنیم اما تجعیل در ارتباط گسترده تجاری با قطر را به بخش خصوصی توصیه نمیشود به دلیل اینکه به نظر نمیرسد این اختلافات پایدار باشد.
