رضا پدیدار - عضو اتاق بازرگانی
حرکت به سوی فناوریهای نو در جهان امروز مسیری است که همه صنایع در سراسر دنیا باید بروند. هیچ انتخابی در آن وجود ندارد و سرنوشت گریزناپذیر این روزهای جهان است. صنایع گوناگون نیز اگر بخواهند از دنیا جا نمانند و جایی برای خود در بازار جهانی دست و پا کنند چارهای جز نوکردن فناوریها ندارند. رفتن به سمت فناوریهای نو باعث خلق ارزش میشود. با خلق ارزش میتوان زنجیره ارزش افزوده ایجاد کرد و زنجیره ارزش افزوده به منافع ملی کمک میکند و این یعنی تحقق توسعه و ضریب توسعه در کشور. در صنایع گوناگون در ۲۰ سال گذشته و بهویژه در برنامه چهارم توسعه اهمیت زیادی به این موضوع داده شد، هرچند در برنامه پنجم توسعه بهطورکلی از این کار غفلت شد. برای نمونه در برنامه چهارم توسعه به صنایع الکترونیک و صنایع نو از جمله اتوماسیون، سامانههای الکترونیکی نوری در تجهیزات پزشکی، مهندسی و شهری، مهندسی پزشکی، هوافضا و حتی نانوفناوری و غیره توجه زیادی نشان داده شد. لازمه رسیدن به چنین فناوریهایی ارتقای سطح فناوری، افزایش کیفیت، رعایت استانداردها و رشد دانش فنی بنگاههای فعال در حوزه صنایع بهویژه صنایع نو در جهت رقابتپذیری است. بحث رقابتپذیری و قابلیت پذیرش بنگاههای اقتصادی در قانون توسعه کسب و کار هم آمده است و هدف از آن توانمند کردن بنگاههای اقتصادی برای دستیابی به جایگاهی خوب در بازارهای جهانی است. این نمودار و فرآیند به عنوان اهداف اصلی طرح ارتقای سطح فناوری و نوآوری در صنایع کشور است. در برنامه پنجم به دلیل وجود عارضه تحریم خسارتهایی به این اهداف وارد شد. اهداف اصلی این طرح روزآمد کردن اولویتهای فناوری، هوشمندسازی نظام توسعه صنایع نوین، تولید فناوریهای کلیدی و ایجاد دانش فنی در سطح بنگاهها است. روزآمد کردن اولویتهای فناوری نیاز به هزینه کردن دارد و باید برای رسیدن به آن پول خرج کرد. در بحث هوشمندسازی نظام توسعه صنایع نو هرچند در برخی بخشها از جمله بانکها این هوشمندسازی دیده میشود اما هنوز در بسیاری از بخشها از جمله حوزه پزشکی وراد نشده است. تولید فناوریهای کلیدی و ایجاد دانش فنی در سطح بنگاهها نیز تاثیر قابلملاحظهای بر افزایش سطح رقابتپذیری صنعت و ایجاد انگیزه برای کسانی دارد که میخواهند وارد این گود شوند. در اینجا نقش دولت پررنگ میشود که وظیفهاش هزینه کردن در این زمینه است که برای ایجاد دانش پایه کار زیادی انجام نمیشود و بهعبارتی خست در این کار به خرج داده میشود. نکته دیگر بحث کمک به ایجاد و رشد هستههای پژوهشی و کاربردی است. برای ایجاد هستههای پژوهشی و کاربردی را با هدف خلق ارزش نیاز به ایجاد بنگاههای جدید است که کارشان حرکت در مسیر اهداف سند توسعه بخش صنعت باشد. این بنگاهها نیاز به یارانه و کمک و از سوی دولت دارند. میتوان ۴۵ هرار تومان نقدی یارانه را حذف کرد و به این کار اختصاص داد. خسارت ایجاد نکردن این بنگاهها وابستگی روزافزون به فناوریهای بیگانه است. بهطورکلی، درباره طراحی و پیادهسازی نظام ملی نوآوری و فناوری براساس یک برنامه جامع و کامل توسعه و گسترش فناوری و صنایع نو میتوان فکر و فعالیت کرد؛ طرحی که میتوان پایه رقابتپذدیری در کشور و حتی در منطقه خواهد شد.
