سالها پرداخت یا قطع یارانه بر اساس دهکبندی انجام میشد؛ مدلی که خانوارها را در ۱۰ گروه درآمدی تقسیم میکرد و مبنای تصمیمگیری دولت قرار میداد. اما با گذشت زمان، خطاهای این روش آشکار شد؛ از جمله قطع یارانه برخی بازنشستگان و خانوارهایی که عملاً جزو اقشار پردرآمد نبودند.
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی اخیراً اعلام کرده دهکبندی بهعنوان معیار اصلی کنار گذاشته شده و شاخصهای واقعیتری جای آن را گرفتهاند. هدف این تغییر، کاهش خطا و نزدیکتر شدن ارزیابیها به وضعیت اقتصادی واقعی خانوارها عنوان شده است.
بر اساس اعلام رسمی وزارت رفاه، چند شاخص اصلی در ارزیابی جدید یارانهها نقش دارند:
طبق توضیحات ارائهشده، افرادی که ملکی با ارزش حدود ۵۰ میلیارد تومان یا خودرویی با ارزش حدود ۵ میلیارد تومان داشته باشند، بهطور قطعی از فهرست یارانهبگیران حذف خواهند شد.
نکته مهم اینکه در این مدل، مجموع درآمد و دارایی تمام اعضای خانوار ملاک است، نه فقط یک نفر.
در کنار دارایی، سطح درآمد خانوار یکی از حساسترین معیارهای جدید است. پیشتر اعدادی مانند ۳۰ میلیون تومان برای خانوار یکنفره و ۳۶ میلیون تومان برای خانوار دونفره بهعنوان نمونه مطرح شده بود. این اعداد همزمان با اعلام حداقل حقوق حدود ۱۸.۶ میلیون تومان برای سال آینده، توجهها را به وضعیت زوجهایی جلب کرد که هر دو حقوق ثابت دریافت میکنند.
با این حال، مقامهای مسئول تأکید کردهاند سطوح نهایی درآمدی هنوز قطعی نشده و در آییننامه جدید بهصورت رسمی اعلام خواهد شد. بنابراین در حال حاضر، حذف یارانه صرفاً بر اساس «حقوق پایه» مبنای تصمیمگیری نیست.
آنچه تاکنون قطعی به نظر میرسد:
آنچه هنوز قطعی نیست:
به گفته معاون وزیر رفاه، هدف این سیاست حذف حدود ۱۵ درصد از پردرآمدترین افراد جامعه و تمرکز منابع بر اقشار نیازمند است؛ رقمی که نشان میدهد بخش بزرگی از حداقلبگیران مشمول حذف نخواهند شد.
