بازار مسکن ایران طی ماههای اخیر با رکودی بیسابقه مواجه شده است. معاملات بهشدت کاهش یافته و بسیاری از پروژههای ساختمانی نیمهتمام متوقف یا با تأخیر شدید پیش میروند.
این وضعیت نه تنها سرمایهگذاران و سازندگان را در تنگنای مالی قرار داده، بلکه اعتماد مردم به بازار مسکن و امکان سرمایهگذاری در این بخش را به شکل چشمگیری کاهش داده است. کاهش قدرت خرید و افزایش تورم باعث شده تقاضای واقعی برای خرید خانه تقریباً متوقف شود، در حالی که عرضه محدود و قیمتهای سرسامآور همچنان فشار روانی و اقتصادی بر خانوارها را افزایش میدهد.
در کنار رکود معاملات، صنعت ساختمان نیز به دلیل افزایش شدید هزینه مصالح و کاهش نقدینگی در معرض ورشکستگی گسترده قرار دارد. پیمانکاران و شرکتهای ساختوساز با تأخیر در تأمین مواد اولیه و نبود سرمایه در گردش، مجبور به توقف پروژهها یا کاهش کیفیت ساخت شدهاند. این وضعیت میتواند اثر دومینویی بر سایر صنایع وابسته مانند حملونقل، تأمین مصالح، و خدمات مهندسی داشته باشد و رکود را در اقتصاد کلان تشدید کند.
با توجه به وضعیت سیاسی و اقتصادی ناپایدار کشور، سرمایهگذاران خرد و حتی شرکتهای بزرگ در تصمیمگیریهای خود برای ورود به پروژههای ساختمانی دچار تردید شدهاند. نبود چشمانداز روشن برای قیمت مسکن و نبود سیاستهای حمایتی شفاف، ریسک سرمایهگذاری را به شدت افزایش داده و باعث شده بازار به حالت نیمهفلج برسد. برخی فعالان صنعت هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند نه تنها سوددهی پروژهها را کاهش دهد، بلکه زمینه ورشکستگی گسترده شرکتها و افزایش بیکاری در این حوزه را فراهم کند.
در چنین شرایطی، دولت و نهادهای مسئول با چالش بزرگی مواجهاند؛ چگونه میتوان هم تقاضای واقعی مردم را حمایت کرد و هم جریان نقدینگی و سرمایهگذاری در صنعت ساختمان را حفظ نمود؟ برخی کارشناسان پیشنهاد میکنند استفاده از ابزارهای نوین مالی، طرحهای مشارکتی و تسهیلات هدفمند میتواند بخشی از فشار را کاهش دهد، اما هنوز مشخص نیست این اقدامات بتوانند عمق رکود و آسیبهای ناشی از ورشکستگی بالقوه را جبران کنند.
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران گفت: بازار مسکن قفل و صنعت ساختمان به ورشکستگی نزدیک شده است.
خشایار باقرپور، مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران در نشست خبری درباره وضعیت بازار مسکن توضیح داد: در ماههای اخیر تلاش داشتیم یک رونق نسبی ایجاد کنیم و تقاضا در بازار شکل بگیرد، اما این رشد با هجمه خریداران سرمایهای همراه شد. در بسیاری موارد، فروشندگان در مرحله قرارداد از معامله انصراف میدادند.
وی ادامه داد: این تردیدها ناشی از افزایش قیمتها در بازارهای موازی مانند ارز و طلا بود و بسیاری از قراردادهایی که پتانسیل انعقاد داشت، در اثر انصراف فروشندگان ملغی شد.
وی افزود: انتظارات تورمی فروشندگان و قیمتهای بالای قبل از نیمه دی ماه هنوز پابرجاست.همزمان خریداران نیز تحت سایه تهدیدهای جنگ دچار تردید شدهاند. این دو عامل در کنار هم باعث شد بازار مسکن بعد از دی ماه عملاً متوقف شود.
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران یادآور شد: بخشی از جمعیت مستاجر کشور در ذهن و برنامههای خود قید خانهدار شدن را زدهاند. اگرچه قبلاً این آمار در محدوده ۸۰ تا ۲۰ درصد بود، اما بعد از بهبود نسبی، مجدداً عقبگردی رخ داده است.
مدیرعامل اتحادیه تعاونیهای عمرانی تهران درباره تبلور شرایط اقتصادی در بازار مسکن گفت: بر اساس گزارش مرکز آمار، صدور پروانههای ساختمانی در بهار ۴۰۴ حدود ۲۲.۵ درصد کاهش داشته و این کاهش در تابستان امسال به ۳۳ درصد رسیده است. نکته مهم این است که این آمار مربوط به درخواستهای یک سال قبل است.
وی ادامه داد: بنابراین اگر به پروانههای جدید ثبتشده در سالهای بعد نگاه کنیم، کاهش واقعی به مراتب بیشتر خواهد بود. این نشان میدهد صنعت ساختمان عملاً به سمت ورشکستگی پیش رفته و در اکثر مناطق هزینه تولید گرانتر از قیمت بازار است.
