نصب نیروگاههای خورشیدی پشتبامی این امکان را برای خانوارها فراهم میکند که علاوه بر تأمین بخشی از برق مصرفی خود، برق مازاد تولیدی را به شبکه سراسری بفروشند و از این طریق به درآمدی پایدار دست یابند. این رویکرد در کنار کاهش هزینههای برق، به توسعه انرژی پاک، افزایش پایداری شبکه و بهرهبرداری بهینه از ظرفیتهای خورشیدی در مناطق شهری کمک میکند.
موضوع استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در کشور از سال ۱۳۷۲ مطرح شد. افزایش امنیت انرژی، جبران ناترازی تولید و مصرف در بازههای زمانی کوتاهتر، کاهش انتشار گازهای گلخانهای، حفاظت از محیطزیست از طریق کاهش مصرف سوختهایی نظیر مازوت و همچنین ارتقای راندمان انرژی، از مهمترین عواملی بودهاند که صنعت برق را به سمت توسعه انرژیهای تجدیدپذیر سوق دادهاند.
استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر در سبد تولید انرژی کشور از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا میتواند بخشی از نیاز انرژی را از این مسیر تأمین کند. این مسئله برای کشوری مانند ایران که از ظرفیتهای مناسب در حوزه انرژی خورشیدی و در برخی مناطق در حوزه انرژی بادی برخوردار است، اهمیتی دوچندان دارد.
از سال ۱۳۹۵ و در پی مصوبه وزارت نیرو درباره خرید تضمینی برق از نیروگاههای تجدیدپذیر، انعقاد قرارداد خرید تضمینی برق خورشیدی از مشترکان غیردولتی آغاز شد. با انجام اقدامات فرهنگی و اطلاعرسانی، استقبال شهروندان از این طرح رشد قابلتوجهی داشت؛ بهگونهای که در سال ۱۳۹۶ میزان قراردادها و ثبتنامها نسبت به سال ۱۳۹۵ افزایش چشمگیری را تجربه کرد.
طبق اعلام نهادهای رسمی، در سالهای گذشته سرمایهگذاری در این طرح بر عهده مشترک متقاضی بوده است و شرکت توزیع برق تهران بزرگ موظف است با تمامی متقاضیان نصب مولد خورشیدی، مطابق دستورالعملهای مربوطه، قرارداد خرید تضمینی برق به مدت ۲۰ سال منعقد کند.
به تأکید مسئولان، این نیروگاهها بهویژه در ساعات اوج مصرف میتوانند سهم قابلتوجهی از نیاز برق ساختمانها را تأمین کرده و نقش مؤثری در افزایش پایداری و امنیت تأمین برق کلانشهر تهران ایفا کنند.
متقاضیان احداث نیروگاه خورشیدی پشتبامی میتوانند با ثبتنام در سامانه مهرسان یا مراجعه حضوری به شرکتهای توزیع نیروی برق نزدیک محل سکونت یا محل احداث نیروگاه، برای دریافت مجوزهای لازم و عقد قرارداد خرید تضمینی برق ۲۰ ساله اقدام کنند.
متقاضی موظف است تجهیزات مورد نیاز را شخصاً تهیه کند و با همکاری و مشاوره وزارت نیرو نسبت به نصب آنها اقدام کند. پس از نصب تجهیزات، کنتور مربوطه متصل میشود و در صورت تمایل مشترک به تزریق برق تولیدی به شبکه، وزارت نیرو با قرائت کنتور، هزینه برق تولیدی را بهصورت ماهانه پرداخت میکند.
در حال حاضر پایگاه اینترنتی mehrsun.ir در دسترس علاقهمندان قرار دارد و تمامی مراحل احداث نیروگاه خورشیدی، از تأمین تجهیزات تا عقد قرارداد فروش برق و اتصال به شبکه، از طریق این سامانه قابل پیگیری است.
کامبیز ناظریان، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ، اخیراً از نصب و راهاندازی بالاترین ظرفیت نیروگاه خورشیدی پشتبامی بر روی یکهزار نقطه شامل ساختمانهای اداری، مسکونی، تجاری و عمومی در شهر تهران خبر داده است.
به گفته وی، علاوه بر این پروژه، طرحهای دیگری نیز در بیش از ۱۵۰۰ نقطه دیگر پایتخت در دست اجراست و بر اساس برنامهریزی انجامشده پیشبینی میشود پیش از آغاز پیک مصرف تابستان سال آینده، ظرفیت انرژی خورشیدی پشتبامی تهران به ۱۲۰ مگاوات برسد. این نیروگاهها بهویژه در ساعات اوج مصرف میتوانند سهم قابلتوجهی از نیاز برق ساختمانها را تأمین کرده و به افزایش پایداری و امنیت تأمین برق کلانشهر تهران کمک کنند.
قیمت خرید تضمینی برق خورشیدی در سال جاری به ازای هر کیلووات ۳ هزار و ۸۲۰ تومان تعیین شده و قراردادهای منعقدشده شامل ضریب افزایشی برای سالهای آینده نیز هستند.
در حوزه حمایت مالی، برای توسعه نیروگاههای خورشیدی خانگی تسهیلاتی تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان با نرخ سود ۱۴ درصد و بازپرداخت پنجساله در نظر گرفته شده که از طریق بانکهای عامل پرداخت میشود. این تسهیلات تا ۸۰ درصد هزینه ساخت نیروگاههای کوچکمقیاس را پوشش میدهد و دوره بازگشت سرمایه این طرح حدود ۴ تا ۵ سال برآورد شده است.
افرادی که اقدام به نصب این نیروگاهها میکنند، علاوه بر استفاده از برق تولیدی در مشاعات ساختمان، میتوانند برق مازاد را به شبکه بفروشند. این اقدام علاوه بر ایجاد درآمدی پایدار برای خانوارها، موجب افزایش ارزش ملک آنها نیز میشود. برق تولیدی نیز با قیمتی بالاتر از مبلغی که مشترک برای مصرف برق به وزارت نیرو پرداخت میکند، خریداری خواهد شد.
بهطور میانگین، احداث یک نیروگاه خورشیدی ۵ کیلوواتی به حدود ۶۰ مترمربع فضا نیاز دارد. استحکام و طول عمر ساختمان اهمیت بالایی دارد و در ساختمانهای چندطبقه، کسب رضایت تمامی ساکنان برای استفاده از مشاعات الزامی است؛ زیرا مالکیت نیروگاه بر اساس کد اشتراک برق مشاعات ثبت میشود و برق تولیدی نیز در همان بخش مصرف خواهد شد.
احداث نیروگاه خورشیدی پشتبامی، بهویژه در شهری مانند تهران که با محدودیت فضای باز برای احداث نیروگاههای بزرگ مواجه است، یک مزیت راهبردی محسوب میشود؛ مدلی که هم به امنیت انرژی کمک میکند و هم پشتبامهای خاموش شهر را به داراییهای مولد تبدیل میکند.
