تنها چند روز تا موعد اعلام‌شده برای تغییر اعتبار کالابرگ در ۱۵ مهرماه باقی مانده، اما هنوز رقم نهایی افزایش اعتبار و جامعه هدف این تغییر مشخص نشده است. در حالی از افزایش ۵۰ درصدی اعتبار و رسیدن آن به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان صحبت می‌شود که هزینه سبد نمونه کالاهای اساسی طی دوره مورد بررسی ۹۶.۶ درصد افزایش یافته است.
اکنون دولت باید درباره سه موضوع اصلی تصمیم بگیرد: میزان نهایی افزایش اعتبار، گروه‌های مشمول و منابع مالی مورد نیاز برای اجرای طرح.
دو سناریو برای افزایش اعتبار کالابرگ
موضوع افزایش اعتبار کالابرگ طی هفته‌های گذشته چند بار مطرح شده است. در ابتدا، افزایش حداقل ۳۰۰ هزار تومانی به‌عنوان کف افزایش اعتبار مطرح شد؛ رقمی که اعتبار فعلی یک میلیون تومانی را به یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان می‌رساند.
در ادامه، سناریوی افزایش ۵۰ درصدی اعتبار مطرح شد. بر اساس این برآورد، اعتبار یک میلیون تومانی هر فرد به حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش پیدا می‌کند؛ یعنی ۵۰۰ هزار تومان بیشتر از رقم فعلی.
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرده است که افزایش ۵۰ درصدی، برآورد اولیه بانک مرکزی بوده، اما رقم نهایی هنوز به تصویب نرسیده است. به گفته میدری، تصمیم نهایی به میزان منابع قابل تأمین بستگی دارد و روند تصمیم‌گیری همچنان ادامه دارد.
همچنین هنوز مشخص نیست افزایش اعتبار برای تمام مشمولان فعلی اعمال خواهد شد یا حمایت بیشتری به اقشار کم‌برخوردار و خانوارهای دارای وسع پایین اختصاص می‌یابد.
هزینه سبد کالابرگ تقریباً دو برابر شده است
در طرف دیگر، بررسی قیمت اقلام موجود در سبد کالابرگ تصویر متفاوتی از فشار هزینه‌ای واردشده به خانوارها ارائه می‌دهد. بر اساس جدول قیمت اقلام سبد کالابرگ که با تکیه بر قیمت‌های شهریورماه تهیه شده، مجموع قیمت این سبد از حدود ۲ میلیون و ۱۸۲ هزار تومان در قیمت پایه به ۴ میلیون و ۲۸۹ هزار تومان در شهریورماه رسیده است.
به این ترتیب، هزینه این سبد حدود ۲ میلیون و ۱۰۷ هزار تومان افزایش یافته و رشد آن به ۹۶.۶ درصد رسیده است؛ یعنی هزینه خرید مجموعه اقلام مورد بررسی در فاصله زمانی مذکور تقریباً دو برابر شده است.
البته میزان رشد قیمت در تمام اقلام یکسان نبوده است. در جدول مورد بررسی، قیمت ماکارونی از ۳۴ هزار تومان به ۵۵ هزار تومان، برنج از ۲۴۶ هزار تومان به ۴۱۰ هزار تومان و قند و شکر از ۸۱ هزار تومان به ۱۴۹ هزار تومان رسیده است.
در برخی اقلام، افزایش قیمت شدیدتر بوده است؛ به‌طوری که قیمت حبوبات از ۲۸۰ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان، روغن مایع از ۹۳ هزار تومان به ۴۰۰ هزار تومان و گوشت قرمز از ۹۰۰ هزار تومان به یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان افزایش یافته است.
رشد شدید قیمت برخی اقلام خوراکی
داده‌های مرکز آمار نیز از رشد قابل توجه قیمت برخی اقلام خوراکی در یک سال گذشته حکایت دارد. بر اساس بررسی منتشرشده با استناد به داده‌های مرکز آمار، قیمت روغن مایع ۹۰۰ گرمی طی یک سال حدود ۳۳۷ درصد افزایش یافته و قیمت تخم‌مرغ نیز رشد حدود ۲۶۰ درصدی داشته است.
فاصله افزایش اعتبار با رشد هزینه سبد غذایی
مقایسه افزایش احتمالی ۵۰ درصدی اعتبار کالابرگ با رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی هزینه سبد نمونه کالاها، یک پرسش مهم را پیش روی سیاست‌گذار قرار می‌دهد: آیا افزایش ۵۰ درصدی می‌تواند قدرت خرید خانوارهای کم‌درآمد را در برابر افزایش قیمت مواد غذایی حفظ کند؟
اگر اعتبار فعلی کالابرگ برای هر فرد یک میلیون تومان در نظر گرفته شود، افزایش ۵۰ درصدی آن، اعتبار را به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان می‌رساند؛ یعنی ۵۰۰ هزار تومان افزایش. در مقابل، هزینه سبد مورد بررسی از ۲.۱۸۲ میلیون تومان به ۴.۲۸۹ میلیون تومان رسیده و حدود ۲.۱۰۷ میلیون تومان افزایش یافته است.
البته مقایسه مستقیم این دو رقم به‌تنهایی به معنای آن نیست که دولت باید تمام افزایش قیمت سبد را از طریق یارانه جبران کند؛ زیرا اعتبار کالابرگ تنها بخشی از هزینه معیشت خانوار را پوشش می‌دهد و میزان مصرف هر کالا نیز در خانوارهای مختلف متفاوت است.
با این حال، این مقایسه می‌تواند معیاری برای سنجش سطح حمایت مورد نیاز به‌منظور حفظ قدرت خرید خانوارها باشد.
آیا افزایش ۱۰۰ درصدی برای پنج دهک پایین ضروری است؟
بر مبنای همین محاسبه، اگر هدف اصلی کالابرگ حفظ قدرت خرید اقشار کم‌درآمد در برابر جهش قیمت کالاهای اساسی باشد، افزایش ۵۰ درصدی اعتبار با رشد نزدیک به ۱۰۰ درصدی هزینه سبد مورد بررسی فاصله قابل توجهی دارد.
از این منظر، می‌توان این استدلال را مطرح کرد که برای پنج دهک پایین درآمدی، افزایش اعتبار کالابرگ باید با رشد هزینه سبد غذایی تناسب بیشتری داشته باشد. اگر همین سبد مبنا قرار گیرد، افزایش نزدیک به ۱۰۰ درصدی می‌تواند قدرت خرید این اقشار را تا حد بیشتری نسبت به شرایط قبل حفظ کند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که دولت در تصمیم جدید خود بر حمایت هدفمندتر از اقشار نیازمند تأکید کرده است. وزیر تعاون گفته است در الگوی جدید، به جای دهک‌بندی صرف، جامعه بر اساس شاخص‌های وسع به سه گروه «وسع پایین»، «وسع متوسط» و «وسع بالا» تقسیم خواهد شد و اولویت حمایت با اقشار نیازمند خواهد بود.
سه موضوع تعیین‌کننده در تصمیم ۱۵ مهر
در نهایت، تصمیم دولت درباره کالابرگ در ۱۵ مهرماه باید همزمان سه متغیر را در نظر بگیرد: شدت افزایش قیمت مواد غذایی، قدرت خرید خانوار و منابع قابل تأمین برای اجرای طرح.
افزایش ۵۰ درصدی می‌تواند بخشی از فشار هزینه‌ای خانوار را جبران کند، اما مقایسه آن با سبدی که در محاسبه حاضر تقریباً دو برابر شده، نشان می‌دهد فاصله میان رشد اعتبار حمایتی و رشد هزینه اقلام اساسی همچنان قابل توجه است.
منبع: تسنیم
دیدگاه‌ها
ارسال نظر