بررسی آگهیها و کانالهای فعال در حوزه خرید و فروش حواله خودرو نشان میدهد بازار امتیاز خودرو بار دیگر رونق گرفته است. در برخی آگهیها، برای امتیاز یا حواله خودرو مبالغی از حدود ۵۰ میلیون تومان تا ۱۵۰ میلیون تومان مطالبه میشود؛ هرچند رقم نهایی به مدل خودرو، میزان فاصله قیمت کارخانه و بازار، زمان تحویل و شرایط پرداخت بستگی دارد.
در این میان، حواله خودروهای عرضهشده در قالب طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت و موسوم به طرح مادران، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. امتیازی که با هدف حمایت از خانوادهها و افزایش فرزندآوری در بازار خودرو ایجاد شد، اکنون در بخشی از بازار غیررسمی به کالایی دارای ارزش اقتصادی تبدیل شده است.
بازار خودرو در ایران تنها به خرید و فروش خود خودرو محدود نمیشود. هر زمان فاصله معناداری میان قیمت کارخانه و بازار آزاد شکل میگیرد، معمولا بازاری فرعی برای بهرهبرداری از این اختلاف قیمت ایجاد میشود؛ بازاری که این روزها نشانههای بازگشت آن در معاملات حواله خودرو دیده میشود.
حواله خودروهای مادران چند قیمت دارد؟
حواله خودرو قیمت ثابتی ندارد و نمیتوان برای همه محصولات رقم یکسانی تعیین کرد. بررسی آگهیهای منتشرشده نشان میدهد هرچه فاصله قیمت کارخانه و بازار یک خودرو بیشتر باشد، انگیزه برای خرید امتیاز آن نیز افزایش پیدا میکند.
در ماههای گذشته برای خودروهای مختلف، آگهیهایی با مبالغ متفاوت منتشر شده است. در معاملات مربوط به خودروهای اقتصادیتر، ارقام پایینتر بیشتر دیده میشود، اما در بازار فعلی حوالههایی با ارزش حدود ۵۰، ۸۰، ۱۰۰ و حتی ۱۵۰ میلیون تومان نیز به چشم میخورد.
این اختلاف قیمتها یک پیام مشخص دارد: حواله خودرو دیگر صرفا یک امتیاز اداری نیست و در بخشی از بازار به داراییای تبدیل شده که برای آن قیمت تعیین میشود.
سود از خودرو یا سود از امتیاز؟
مسئله اصلی این است که برخی افراد، خودرو را تنها بهعنوان وسیلهای برای مصرف نمیبینند. اختلاف میان قیمت کارخانه و بازار، ارزش اقتصادی دسترسی به خودرو را افزایش داده و همین موضوع باعث شده امتیاز خرید نیز برای خود قیمت پیدا کند.
فردی که در طرح فروش خودروساز انتخاب میشود، ممکن است پیش از تحویل خودرو با پیشنهادهایی برای خرید امتیاز خود مواجه شود. به همین دلیل، عباراتی مانند خریدار حواله، فروش حواله مادران، امتیاز حواله و حواله فوری بار دیگر در شبکههای اجتماعی و کانالهای تخصصی خودرو بیشتر دیده میشوند.
این وضعیت نشان میدهد بازار حواله پدیدهای تازه نیست و با هر موج جدید فروش خودرو، امکان فعالشدن دوباره آن وجود دارد.
چرا حواله خودروهای مادران مشتری دارد؟
پاسخ را باید در شکاف میان قیمت کارخانه و بازار جستوجو کرد. هنگامی که خودرویی با قیمت کارخانهای پایینتر از نرخ بازار آزاد عرضه میشود، بخشی از این اختلاف قیمت به شکل ارزش امتیاز خرید ظاهر میشود.
به زبان ساده، خریدار حواله تلاش میکند بخشی از سود بالقوه ناشی از اختلاف قیمت را به مالک امتیاز بپردازد و در نهایت خودرو را با هزینهای کمتر از خرید مستقیم آن در بازار آزاد به دست آورد.
برای مثال، اگر قیمت یک خودرو در بازار آزاد چند صد میلیون تومان بالاتر از قیمت تمامشده کارخانه باشد، بخشی از این فاصله میتواند برای مالک حواله ارزش ایجاد کند. در چنین شرایطی، پرداخت ۵۰ یا ۱۰۰ میلیون تومان بابت یک حواله، از نگاه خریدار همچنان ممکن است جذاب باشد؛ زیرا مجموع هزینه خرید خودرو و امتیاز حواله میتواند از قیمت همان خودرو در بازار آزاد کمتر شود.
البته این محاسبه برای همه خودروها یکسان نیست و به عواملی مانند مدل خودرو، قیمت کارخانه، قیمت بازار آزاد و زمان تحویل بستگی دارد.
طرح مادران چگونه وارد بازار حواله شد؟
طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت با هدف حمایت از خانوادهها و افزایش فرزندآوری در بازار خودرو ایجاد شد. مادران واجد شرایط نیز توانستند از ظرفیت مشخصی برای خرید خودرو استفاده کنند.
با این حال، فاصله میان عرضه و تقاضا در بازار خودرو، این طرح را نیز از تبعات ساختار موجود بازار مصون نگذاشت. در دورههای مختلف، پس از اعلام نتایج فروش خودرو، تعداد آگهیهای مربوط به خرید و فروش حواله افزایش پیدا کرده است.
در سالهای گذشته نیز پس از اعلام نتایج فروش ایرانخودرو، گزارشهایی درباره داغشدن دوباره بازار حواله منتشر شد و برای برخی حوالهها مبالغ چندصد میلیون تومانی در آگهیها به چشم خورد. بنابراین آنچه اکنون در بازار دیده میشود، پدیدهای کاملا جدید نیست؛ بلکه بازگشت بازاری قدیمی با محصولات و قیمتهای تازه است.
فروش حواله خودرو ممنوع است
در کنار رونق آگهیها، یک نکته مهم وجود دارد که نباید نادیده گرفته شود. انتقال امتیاز و حقوق ناشی از انتخابشدن در طرحهای فروش خودرو به اشخاص ثالث، در بخشنامههای فروش ممنوع اعلام شده است.
در بخشنامههای ایرانخودرو، صراحتا انتقال امتیاز و حقوق ناشی از انتخابشدن در قرعهکشی به اشخاص ثالث، حتی بهصورت وکالتی، ممنوع اعلام شده است. در برخی بخشنامههای مربوط به طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز همین محدودیت تکرار شده و فروش حواله بهصورت وکالتی ممنوع اعلام شده است.
بنابراین وجود یک آگهی در فضای مجازی به معنای قانونیبودن معامله نیست. بازار حواله را باید بازاری غیررسمی دانست که در آن افراد برای امتیاز خرید خودرو قیمت تعیین میکنند؛ اما مفاد قرارداد و بخشنامه خودروساز میتواند انتقال این امتیاز را ممنوع کند.
حواله؛ بازار جدید دلالی خودرو؟
بازار حواله خودرو را میتوان یکی از نتایج مستقیم اختلاف قیمت کارخانه و بازار دانست. تا زمانی که خودرو با قیمتی پایینتر از قیمت تعادلی بازار عرضه شود، بخشی از تقاضا برای کسب منفعت از این اختلاف شکل خواهد گرفت.
در چنین شرایطی، قرعهکشی یا اولویتبندی فروش خودرو، به جای آنکه صرفا مسیر دسترسی مصرفکننده نهایی باشد، برای برخی افراد به یک فرصت اقتصادی تبدیل میشود.
این موضوع درباره طرح مادران حساسیت بیشتری دارد؛ زیرا هدف اولیه آن حمایت از گروه مشخصی از خانوارهاست. زمانی که امتیاز چنین طرحی در بازار غیررسمی قیمت پیدا میکند، این پرسش مطرح میشود که آیا منفعت اقتصادی طرح در نهایت به همان گروه هدف میرسد یا بخشی از آن به واسطهها و معاملهگران منتقل میشود.
البته صرف مشاهده آگهیها نمیتواند نشان دهد که همه افراد منتخب قصد فروش امتیاز خود را دارند. بسیاری از برندگان ممکن است واقعا مصرفکننده خودرو باشند، اما حجم آگهیهای منتشرشده نشان میدهد در کنار تقاضای مصرفی، تقاضایی سرمایهای و واسطهای نیز پیرامون این امتیازها شکل گرفته است.
فاصله قیمت کارخانه و بازار؛ موتور محرک حوالهها
بازار حواله بدون اختلاف قیمت میان کارخانه و بازار نمیتواند چنین جذابیتی داشته باشد. هرچه این فاصله بیشتر شود، ارزش اقتصادی امتیاز خرید خودرو نیز افزایش پیدا میکند. به همین دلیل، تغییر قیمت خودرو در بازار آزاد میتواند در مدت کوتاهی بر قیمت حواله اثر بگذارد.
در روزهای اخیر، فعالان بازار حواله از افزایش قابلتوجه جذابیت این معاملات صحبت کردهاند. در یکی از گزارشهای منتشرشده در فضای مجازی، فاصله قیمت کارخانه و بازار حدود ۳۷ درصد عنوان شده و برای برخی خودروها نیز افزایش قابلتوجه قیمت حواله طی ماههای اخیر گزارش شده است.
این ارقام مربوط به ادعاهای منتشرشده از سوی فعالان بازار است و لزوما به معنای انجام همه معاملات با همان قیمتها نیست. برای تشخیص قیمت واقعی حواله باید میان قیمت درجشده در آگهی، مبلغ مورد مذاکره و قیمت نهایی معامله تفاوت قائل شد.
پولی که پیش از تحویل خودرو جابهجا میشود
بازار خودرو اکنون با پدیدهای روبهروست که شاید در نگاه اول عجیب به نظر برسد؛ پرداخت پول برای خودرویی که هنوز تحویل نشده و حتی ممکن است انتقال رسمی امتیاز آن امکانپذیر نباشد.
همین مسئله ریسک معاملات حواله را افزایش میدهد. خریدار، علاوه بر ریسک تغییر قیمت خودرو تا زمان تحویل، با ریسکهای قراردادی و حقوقی نیز مواجه است. از سوی دیگر، فروشنده نمیتواند صرفا بر اساس یک توافق غیررسمی، حقی را که طبق بخشنامه قابل انتقال نیست به شخص دیگری واگذار کند.
بنابراین ارقام ۵۰ تا ۱۵۰ میلیون تومانی مطرحشده برای برخی حوالهها نباید با یک معامله رسمی، قطعی و تضمینشده اشتباه گرفته شود.
جمعبندی
حواله خودروهای مادران بار دیگر به یکی از موضوعات بازار خودرو تبدیل شده است؛ از حوالههای چند ده میلیون تومانی تا امتیازهایی که برای برخی محصولات به مبالغ بالاتری میرسند.
عامل اصلی زندهماندن این بازار، خود حواله نیست؛ بلکه فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد است. هرچه این فاصله بیشتر باشد، ارزش اقتصادی دسترسی به خودرو نیز افزایش پیدا میکند و بازار غیررسمی حواله جذابتر میشود.
با این حال، ممنوعیت انتقال امتیاز در بخشنامههای فروش، واقعیتی مهم است که باید در ارزیابی این معاملات مورد توجه قرار گیرد. رونق آگهیهای حواله خودرو بههیچوجه به معنای قانونیبودن یا تضمینشدهبودن این معاملات نیست.
بازگشت بازار حواله، نشانهای از ساختار فعلی بازار خودرو ایران است؛ بازاری که در آن اختلاف قیمت کارخانه و بازار، حتی امکان خرید خودرو را نیز به کالایی دارای قیمت تبدیل کرده است.
منبع: تابناک
دیدگاهها
ارسال نظر