شورای عالی اشتغال که طبق قانون باید دستکم هر شش ماه یکبار تشکیل جلسه دهد، مدتی است جلسهای برگزار نکرده و زمان نشست بعدی آن نیز مشخص نیست. رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران ایران با اشاره به این تأخیر، بر ضرورت فعال بودن این شورا برای سیاستگذاری و هماهنگی میان دستگاههای مختلف در حوزه اشتغال و بازار کار تأکید کرد.
تورم تیرماه فقط یک رکورد آماری نیست؛ اعداد رسمی از عمیقتر شدن شکاف میان درآمد و هزینه زندگی خبر میدهند. در حالی که تورم نقطهای خوراکیها به ۱۲۸.۱ درصد رسیده، محاسبات سبد معیشت خانوارهای کارگری نشان میدهد هزینه حداقلی زندگی یک خانواده متوسط کارگری در پایان تیرماه به حدود ۹۰ میلیون تومان رسیده است؛ رقمی که باعث شده دستمزد ۲۴.۹ میلیون تومانی یک کارگر متأهل دارای یک فرزند، تنها ۲۷.۵۸ درصد هزینههای حداقلی زندگی را پوشش دهد و به گفته یک فعال کارگری، حقوق ماهانه کارگر دیگر حتی برای ۱۰ روز زندگی هم کفایت نکند.
در حالی که آخرین برآورد سبد معیشت کارگران اسفندماه سال گذشته روی رقم ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان بسته شد، تحولات اقتصادی ماههای اخیر از جمله حذف ارز ترجیحی، افزایش نرخ تورم و پیامدهای جنگ، هزینههای زندگی خانوارهای کارگری را به شکل محسوسی افزایش داده است. با وجود این تغییرات، هنوز محاسبه رسمی جدیدی از سوی کمیته دستمزد انجام نشده و گروه کارگری اعلام کرده است که برای بهروزرسانی سبد معیشت، در انتظار انتشار آمار تورم تیرماه، بهویژه شاخص قیمت اقلام خوراکی، آشامیدنی و مواد غذایی از سوی مرکز آمار ایران است.
نرخ سبد معیشت خانوارهای کارگری ۴۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان تعیین شد.
محاسبات یک عضو پیشین کمیته دستمزد شورای عالی کار نشان میدهد هزینههای خوراکی یک خانواده ایرانی در پایان دی ماه ۱۴۰۴ به بیش از ۲۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان رسیده است؛ رقمی که حتی از کل سبد معیشتی مصوب برای امسال نیز فراتر رفته و نشاندهنده شکاف عمیق دستمزدها با نیاز واقعی خانوارهاست. فرامرز توفیقی، عضو پیشین کمیته دستمزد، با استفاده از دادههای مرکز آمار، حداقل هزینه خوراکی روزانه هر فرد را ۲۵۱ هزار و ۶۰۷ تومان برآورد کرده و با احتساب متوسط ۳.۳ نفر در هر خانواده، کف هزینههای غذایی ماهانه را ۲۴ میلیون و ۹۲۸ هزار تومان اعلام کرده است. بررسیها نشان میدهد حقوق ماهانه فعلی که ۱۴ میلیون و ۳۶۲ هزار تومان است، تنها ۲۱ درصد از سبد معیشتی واقعی را پوشش میدهد و معادل هزینه کمتر از یک هفته خانواده است.
قائممقام امور اعضای خانه کارگر از ورود مذاکرات مزد کارگران به مرحله تعیین سبد معیشت خبر داد و اعلام کرد که با توجه به تغییرات قیمتی ناشی از حذف ارز ترجیحی، مبنای محاسبات از دیماه به بهمنماه منتقل شده است؛ همزمان او نسبت به موج جدید تحولات فناوری و تأثیر مستقیم هوش مصنوعی بر آینده مشاغل هشدار داد.
رئیس کانون عالی انجمنهای صنفی کارگران با انتقاد از سبد معیشتی مبنای تعیین حداقل دستمزد، اعلام کرد هزینه حداقلی زندگی یک خانوار کارگری در سال ۱۴۰۴ به ۳۵ تا ۴۵ میلیون تومان رسیده، اما دستمزد پرداختی حدود ۱۲ میلیون تومان است؛ وضعیتی که به گفته او بهجای مدیریت فقر، آن را نهادینه میکند و کرامت نیروی کار را به خطر انداخته است.
در حالی که تنها ۴۱ روز تا پایان سال ۱۴۰۴ باقی مانده و هنوز جلسات اصلی شورای عالی کار برای تعیین حداقل دستمزد آغاز نشده، کارشناسان بازار کار هشدار میدهند که تعیین مزد ۱۴۰۵ وارد چرخهای پیچیده شده است؛ چرخهای که از یک سو قدرت خرید کارگران به شدت سقوط کرده و از سوی دیگر توان پرداخت کارفرمایان تحلیل رفته است. افزایش دستمزد مطابق تورم مطرح میشود، اما تورمی که خودش افسارگسیختهتر از همیشه میتازد.
سمیه گلپور گفت: دولت باید هرماه اعلام کند که هزینه واقعی سبد معیشت، کالابرگ و حداقل دستمزد و فاصله اینها با سبد چقدر است. وقتی فاصله واقعی روی تابلو بیاید، واقعیتها بر همه آشکار میشود. این درآمد پنهان ایجاد شده برای دولت از طریق سیاستهای شوکدرمانی، زمانی قابل شفافسازی است که دولت نسبت به آن پاسخگو باشد.
پس از حذف ارز ترجیحی و تک نرخیسازی ارز، کف سبد حداقلی معیشت یک خانوار شهری سه نفره کمتر از ۷۰ میلیون تومان نخواهد بود. قیمت حبوبات، لبنیات، سبزیجات و سایر اقلام پروتئینی مشخص است و محاسبات آن نیز شفاف است. اگر اقداماتی مثل حذف گوشت قرمز از سبد مصرفی استاندارد رخ ندهد، قطعاً به همین رقم خواهیم رسید.
