میراث جهانی پارسه که در میان مردم با نام تخت جمشید شناخته میشود، بار دیگر هدف دستدرازی وندالها قرار گرفت. افراد ناشناس با استفاده از شیئی نوکتیز روی بدنه سنگنگاره ورودی مجموعه، معروف به دروازه ملل، اقدام به یادگارینویسی کردهاند؛ اقدامی که نگرانی گسترده دوستداران میراث فرهنگی را به دنبال داشته است.
این اثر ارزشمند که یادگار باشکوه شاهنشاهی هخامنشی و یکی از مهمترین نمادهای هویت تاریخی ایران است، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده و سالانه میزبان هزاران گردشگر داخلی و خارجی است. با این حال، حادثه اخیر بار دیگر موضوع ضعف در حفاظت از آثار تاریخی و کمبود نیروهای نگهبانی را به صدر اخبار بازگرداند.
سیاوش آریا، کنشگر و پژوهشگر میراث فرهنگی، در واکنش به این اتفاق اعلام کرد که تخت جمشید به عنوان قلب تپنده آثار تاریخی ایران، همچنان با استانداردهای حفاظتی فاصله دارد. به گفته او، یادگارینویسی روی سنگنگاره دروازه ملل در پی غفلت نیروهای نگهبانی رخ داده و این موضوع قابل دفاع نیست.
وی با اشاره به فعال بودن دوربینهای مداربسته در محوطه تاریخی پارسه، این پرسش را مطرح کرد که چگونه با وجود نظارتهای تصویری و حضور نیروهای حراست، این اقدام تا چند روز شناسایی نشده است. این در حالی است که خبر یادگارینویسی ابتدا در شبکههای اجتماعی منتشر شد و سپس مسئولان مجموعه از آن آگاه شدند.
یکی از چالشهای جدی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، کمبود نیرو در بخش یگان حفاظت و حراست عنوان شده است. کارشناسان معتقدند که این کمبود نیروی انسانی در سالهای اخیر زمینهساز آسیبهای متعدد به آثار تاریخی کشور شده و همچنان راهکار اساسی برای حل این مشکل ارائه نشده است.
در پی انتشار این خبر، سرپرست پایگاه جهانی پارسه اعلام کرد که این رخداد قابل دفاع نیست، اما کمبود شدید نیرو در این مجموعه واقعیتی انکارناپذیر است. به گفته او، در مکانهایی حساس مانند دروازه ملل باید حداقل دو نیروی نگهبانی حضور داشته باشند تا در صورت غیبت موقت یکی از آنها، حفاظت از اثر تاریخی مختل نشود.
همچنین احتمال داده شده که یادگارینویسی با گچ یا نوک کلید انجام شده باشد که میزان آسیب آن پس از بررسی کارشناسی مشخص خواهد شد. قرار است کارشناسان حفاظت و مرمت با حضور در محل، میزان خسارت را ارزیابی و اقدامات لازم را انجام دهند.
در همین راستا، ادارهکل میراث فرهنگی استان فارس از مستندسازی دقیق این تخریب خبر داده و اعلام کرده است که پس از شناسایی عامل یا عاملان این اقدام، پرونده برای رسیدگی قضایی به مراجع مربوطه ارسال خواهد شد.
تخت جمشید که در ۵۷ کیلومتری شیراز و در شهرستان مرودشت قرار دارد، یکی از ارزشمندترین یادمانهای تاریخی ایران و جهان به شمار میرود. کارشناسان تأکید دارند که حفاظت مؤثر از چنین میراثی نیازمند افزایش نیروهای تخصصی، نظارت مستمر بر تصاویر دوربینهای مداربسته و ارتقای فرهنگ عمومی در زمینه صیانت از آثار تاریخی است.
