بررسیهای مرکز آمار حاکی از آن است که مشاغل با درآمد بالاتر عمدتا به سرپرستان دهکهای برخوردارتر اختصاص یافته و اکثر سرپرستان حاضر در کم برخوردارترین قشر جامعه بدون شغل هستند.
مجموعه آمارهای بودجه خانوار منبعی غنی از داده است؛ دادههایی که از آن میتوان به جزئیاتی از ویژگیهای منحصربهفرد خانوار، مخارج و درآمد و الگوی مصرف دست یافت.
این دادهها به تفکیک خانوارهای ساکن در مناطق شهری و روستایی نیز وجود دارند. یکی از اطلاعاتی که میتوان از آمارهای بودجه خانوار دریافت، شغل سرپرستان خانوار در هر دهک است. اینکه نماینده یک خانواده یا همان سرپرست آن چه شغلی دارد و بیشتر به کدوم گروه شغلی تعلق دارد حائز اهمیت است چرا که نشاندهنده توزیع مشاغل سطح بالا، متوسط و سطح پایین از نظر درآمدی در میان سرپرستان خانوار در هر دهک است.
از همینرو در گزارش پیشرو به بررسی این موضوع در دادههای هزینه-درآمد خانوار در سال ۱۴۰۳ پرداخته شده است.
مرکز آمار شغل سرپرستان خانوارهای شهری را به ۱۱ گروه تقسیم کرده است. این ۱۱ گروه شغلی شامل مقامات عالیرتبه و مدیران، متخصصان، تکنیسینها، کارمندان امور اداری، کارکنان خدماتی و فروشندگان، کارکنان ماهر کشاورزی و جنگلداری، صنعتگران، متصدیان و مونتاژکاران، کارگران ساده، افراد بدون شغل و در نهایت افرادی که در سایر گروههای شغلی قرار داشته و یا شغل خود را اعلام نکردهاند میشود.
بررسی دادهها حاکی از آن است که بیش از ۴۳ درصد خانوارهای شهری در سال ۱۴۰۳ و در سطح کل کشور بدون شغل بودهاند. سهم گروههای شغلی صنعتگران و کارکنان خدماتی و فروشندگان نیز به ترتیب ۱۰.۲ درصد و ۱۰.۱ درصد برآورد شده است. در مقابل کارکنان ماهر کشاورزی و جنگلداری، مقامات عالیرتبه و مدیران و سایر مشاغل و شغلهای اظهار نشده نیز به ترتیب ۲.۲ درصد، ۱.۸ درصد و ۱ درصد محاسبه شده است.
به این ترتیب افراد بدون شغل نسبت به سایر گروههای شغلی سهم بیشتری از جمعیت را تشکیل داده است.
در این بخش از گزارش به تعلق سرپرستان خانوارهای شهری به گروههای شغلی متفاوت اشاره شده است. بررسی دقیقتر دادهها نشان از آن دارد که تعداد قانونگذاران، مقامات عالیرتبه و مدیران، متخصصان و کارمندان امور اداری در دهک دهم نسبت به سایر دهکها بیشتر حضور دارند. در مقابل عمده افرادی که بدون شغل هستند یا احتمالا در مشاغل غیررسمی حضور دارند در دهک اول حضور پیدا کردهاند.
از طرف دیگر تعداد افرادی که در گروههای شغلی قانونگذاران، مقامات عالیرتبه و مدیران، متخصصان، تکنیسینها، کارمندان امور اداری، کارکنان خدماتی و فروشندگان، صنعتگران، متصدیان و مونتاژکاران هستند در دهکهای اول و دوم نسبت به سایر دهکها کمتر مشغول به کار هستند.
به این ترتیب میتوان اذعان کرد که مشاغل با درآمدهای بالاتر به دهکهای بالاتر تعلق یافتهاند و به عبارتی دهکهای بالاتر به این دلیل مخارج بیشتری دارند که شغل پردرآمدتری نسبت به شاغلان در سایر دهکها دارند. همچنین اینکه افراد حاضر در دهکهای اول و دوم از فقیرترین اقشار جامعه محسوب میشوند و صاحب شغل نیستند جای نگرانی بسیار دارد. این امر در صورت تداوم و عدم بهبود اوضاع اقتصاد میتواند به بحرانهای موجود در اقتصاد کشور بیفزاید.
