دسته‌ای از بانیان وضع موجود تهران، در آستانه دور جدید انتخابات مدیریت شهری، این روز‌ها در نقش منتقدان وضعیت موجود ظاهر شده‌اند. این گروه شامل مدیران شهری هستند که در سال‌های گذشته، چه به‌صورت مستمر و چه مقطعی، در سیاستگذاری ها، مصوبات، طرح‌ها و اجرای آنها در حوزه اداره شهر، به طور مستقیم یا غیرمستقیم نقش داشته‌اند.

تهران، کلان‌شهری با بیش از ده میلیون جمعیت ثابت و چند میلیون جمعیت شناور، در سال‌های اخیر بیش از هر زمان دیگری با نشانه‌های آشکار بحران کم‌آبی روبه‌رو شده است؛ بحرانی که دیگر فقط یک هشدار محیط‌زیستی نیست، بلکه به دغدغه‌ای اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی تبدیل شده و سبک زندگی شهروندان پایتخت را تحت تأثیر قرار داده است.

هفته گذشته شورای‌عالی شهرسازی و معماری کشور، یک مصوبه کمیسیون ماده‌۵ شهر تهران برای «تغییرکاربری زمین ۳۰ هکتاری در بزرگراه شهید‌لشگری (شرق تهران)» را با عدم‌تایید، عملا لغو کرد. این مخالفت شورای‌عالی شهرسازی با «تصمیم مالک زمین ۳۰ هکتاری» دو پیام مشخص برای سایر مالکان زمین خام در محدوده شهر تهران دارد.

رواج فروش جای پارک در تهران، پدیده‌ای است که از یک راه‌حل درآمدی خرد برای مالکان آغاز شد، اما حالا به معضلی شهری با پیامدهای اقتصادی، ترافیکی و حقوقی تبدیل شده است؛ موضوعی که با اظهارات اخیر رئیس کمیسیون حمل‌ونقل شورای شهر، بار دیگر به کانون توجه افکار عمومی و مدیران شهری بازگشته و پرسش اصلی را پررنگ‌تر کرده است: فروش جای پارک، فرصت اقتصادی است یا خلأ نظارتی؟

معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در اطلاعیه‌ای رسمی به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دولتی و غیر دولتی اجازه داد تا کلاس‌های هفته پایانی نیمسال تحصیلی جاری را به دلیل برودت هوا و مشکلات ناترازی انرژی، به صورت غیرحضوری برگزار کنند. این تصمیم با هدف رفاه حال دانشجویان و فراهم کردن شرایط بهتر برای آمادگی امتحانات پایان نیمسال اتخاذ شده است. در حالی که برخی دانشگاه‌ها اجرای این مجوز را آغاز کرده و کلاس‌های خود را به صورت مجازی برگزار می‌کنند، برخی دیگر همچنان بر برگزاری حضوری کلاس‌ها اصرار دارند. با این حال، تمامی دانشگاه‌ها بر برگزاری حضوری امتحانات پایان نیمسال تأکید دارند.

اظهارات اخیر محمد معتمدی‌زاده، سخنگوی کمیسیون اصل ۹۰ مجلس، درباره رسیدن خط فقر در تهران به حدود ۴۰ میلیون تومان، بار دیگر عمق بحران معیشتی در ایران را عیان کرده است؛ بحرانی که نه‌تنها کلان‌شهرها، بلکه بسیاری از شهرستان‌ها را نیز درگیر کرده و فاصله دستمزدها با هزینه واقعی زندگی را به شکافی نگران‌کننده تبدیل کرده است.

با تداوم شرایط پایدار جوی و افزایش آلاینده‌ها، تهران و بسیاری از کلانشهرهای کشور طی هفته‌های آینده با بحران جدی آلودگی هوا مواجه خواهند شد؛ وضعیتی که سلامت عمومی، کیفیت زندگی و حتی فعالیت‌های روزمره شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

شهرها برای اداره و ارائه خدمات به شهروندان نیاز به سرمایه و منابع مالی دارند؛ در اغلب شهرهای بزرگ و مدرن دنیا بخشی از نیاز به منابع مالی از طریق جلب مشارکت بخش‌خصوصی محقق می‌شود؛ به‌‌نحوی‌که در برخی پایتخت‌‌های بزرگ دنیا سهم آورده بخش‌خصوصی در تامین خدمات حوزه شهری چندبرابر سهم بودجه‌مدیریت شهری است، اما دست تهران از آورده بخش‌خصوصی در تامین خدمات تقریبا خالی است؛ سازمان سرمایه‌گذاری شهر تهران طی بازه یک‌ساله ۵‌همت منابع مالی از بخش‌خصوصی جذب کرد و بررسی ریز درآمد بودجه ‌نیم‌سال اول امسال نیز نشان از سهم محدود بخش‌خصوصی در تامین مالی شهر تهران دارد.

تهران روی گسل فرسودگی ایستاده است؛ آمارها نشان می‌دهد بیش از یک‌سوم بافت شهری پایتخت در محدوده‌های فرسوده قرار دارد، اما خروجی واقعی نوسازی در سال‌های اخیر به زحمت به ۴ درصد رسیده است؛ شکافی عمیق که پرسش‌های جدی درباره نقش و کارنامه شورای شهر در بازآفرینی شهری ایجاد می‌کند.

تهران در پاییز امسال یکی از آلوده‌ترین فصل‌های خود را تجربه کرد. میانگین شاخص کیفیت هوا به عدد ۱۱۱ رسید؛ رقمی که از سال ۱۴۰۰ تاکنون بی‌سابقه بوده و برای نخستین‌بار میانگین پاییز را سه‌رقمی نشان داد. این وضعیت بیانگر افزایش روزهای آلوده نسبت به سال‌های گذشته است.

افزایش اخیر قیمت بنزین، بار دیگر نگرانی‌های معیشتی شهروندان را به سطح خیابان‌های شهر کشانده است؛ جایی که تاکسی‌ها، به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین ستون‌های حمل‌ونقل شهری، در کانون توجه افکار عمومی قرار گرفته‌اند. در این میان، اظهارات صریح رئیس شورای شهر تهران درباره ممنوعیت افزایش نرخ کرایه‌ها، به بحثی جدی در حوزه مدیریت شهری و عدالت حمل‌ونقلی دامن زده است.

بحران آلودگی هوا در اکثر شهرهای ایران به نقطه‌ای رسیده که دیگر نمی‌توان آن را تنها یک مشکل زیست‌محیطی دانست؛ این معضل به تهدیدی جدی برای سلامت عمومی، اقتصاد شهری و اعتماد اجتماعی بدل شده و ضرورت اقدام فوری دولت بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود.

ادامه بارندگی‌های اخیر نه‌تنها چهره بسیاری از شهرهای کشور را تازه کرده، بلکه فرصتی کم‌نظیر برای دور شدن از آلودگی‌های گسترده و نفس کشیدن در هوای پاک فراهم آورده است؛ وضعیتی که در سال‌های اخیر کمتر تجربه شده بود.

شورای شهر تهران در برابر تصمیم کارگروه اضطرار مبنی بر اجرای طرح زوج و فرد از درب منازل و لغو امتیاز خودروهایی که پیش‌تر دارای مجوز ترافیک سالانه و ماهانه بودند، واکنشی نشان نداد. این سکوت در حالی رخ داد که رئیس شورای شهر در جلسه علنی اخیر، با تکیه بر گزارش سازمان محیط‌زیست، ریشه اصلی آلودگی هوای پایتخت را نه در تردد خودروهای شخصی، بلکه در مصرف گازوئیل بی‌کیفیت نیروگاه‌ها، صنایع و خودروهای دیزلی دانست.

رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی از شناسایی ۱۰۶۰۰ ساختمان ناایمن در تهران خبر داد و گفت:۱۷درصد از این ساختمان‌ها در گرید ناایمن با خطر خیلی بالا قرار دارند.

در پی انتشار اسناد مناقصه معلق و بندهای محرمانه، قرارداد واردات انبوه «اتوبوسهای برقی» از چین توسط شهرداری تهران و شورای اسلامی شهر تهران به صدر اخبار بازگشته است؛ منتقدان می‌گویند این قرارداد ۲ میلیارد یورویی که به گفته برخی ناظران بدون شفافیت کافی و با عدم اطلاع‌رسانی به مردم عقد شد، ممکن است به هزینه سنگین برای شهروندان و افزایش فساد مالی منجر شود. 

بحران آب دیگر محدود به تهران یا جهان جنوب نیست؛ گزارشی از اسکای‌نیوز نشان می‌دهد پایتخت ایران در کنار شهرهایی چون کیپ‌تاون و حتی لندنِ باران‌خیز با تهدیدی مشترک روبه‌روست: خشکسالی‌های متوالی، رشد جمعیت، مصرف بی‌رویه و زیرساخت‌های فرسوده. این بحران امروز به یکی از جدی‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و امنیتی جهان تبدیل شده و مرز میان شمال و جنوب را کم‌رنگ کرده است.

تهران برای نخستین بار در نیم‌قرن اخیر، شش سال متوالی خشکسالی را پشت سر گذاشته و اکنون با بحرانی جدی در تأمین آب روبه‌روست؛ بحرانی که نه‌تنها ناشی از تغییر اقلیم و کاهش بارش‌های برفی است، بلکه به برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی و خطر فرونشست زمین نیز گره خورده است. استاندار تهران، حمد صادق معتمدیان، با تشریح ابعاد این بحران، از برنامه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت برای مدیریت مصرف، انتقال آب و اجرای پروژه‌های کلیدی خبر داد.

تهران در آستانه ورود دو رام قطار ملی جدید به خطوط مترو قرار دارد؛ پروژه‌ای که نماد نوسازی ناوگان حمل‌ونقل شهری و نتیجه تلاش مشترک مهندسان ایرانی، جهاد دانشگاهی، مپنا، دولت و شهرداری است. این قطارها با داخلی‌سازی ۸۵ درصدی، صرفه‌جویی ارزی معادل ۸۰ همت و ایجاد ۱۲ هزار شغل مستقیم، نقطه عطفی در صنعت حمل‌ونقل ریلی کشور محسوب می‌شوند.

هوای تهران در ۱۳ آذرماه بار دیگر در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس قرار گرفت؛ شاخص ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون با میانگین ۱۲۴ نشان می‌دهد شرایط جوی برای بیماران قلبی و ریوی، سالمندان و کودکان خطرناک است، در حالی که آمار سال جاری نیز از تداوم روزهای آلوده در پایتخت حکایت دارد.