در سهماهه پایانی هر سال، الگوی مصرف سوخت در کشور بهطور محسوسی تغییر میکند. افزایش ترددهای روزانه، خریدهای شب عید، سفرهای خانوادگی و فعالیت گسترده ناوگان حملونقل، باعث میشود مصرف بنزین به سطوحی برسد که حتی در برخی روزها رکوردهای جدیدی ثبت میشود. این رشد مصرف، بیش از آنکه ناشی از افزایش جمعیت باشد، به تغییر سبک زندگی و وابستگی شدید به خودروی شخصی بازمیگردد.
نگرانی اصلی دولت از آنجا آغاز میشود که ظرفیت تولید پالایشگاهها عملاً با مصرف داخلی همسطح شده و در مقاطعی حتی پاسخگوی تقاضا نیست. در چنین شرایطی، هر لیتر بنزین مازاد بر تولید داخلی، به معنای فشار بر منابع ارزی و افزایش واردات است؛ موضوعی که در فضای محدودیتهای مالی و تحریم، به یک ریسک اقتصادی جدی تبدیل میشود.
بخش مهمی از دغدغه دولت به شکاف میان قیمت واقعی بنزین و نرخ فروش داخلی بازمیگردد. این فاصله قیمتی، عملاً نوعی یارانه پنهان ایجاد کرده که هرچه مصرف بیشتر شود، هزینه آن مستقیماً بر دوش دولت میافتد. در سه ماه پایانی سال، افزایش مصرف میتواند این یارانه پنهان را به سطحی برساند که معادل چند پروژه عمرانی بزرگ کشور هزینه ایجاد کند.
از سوی دیگر، بالا بودن مصرف بنزین پیامدهای غیرمستقیم دیگری نیز دارد؛ از جمله تشدید قاچاق سوخت به کشورهای همسایه، افزایش آلودگی هوا در کلانشهرها و فشار مضاعف بر شبکه توزیع. دولت نگران است که ادامه این روند، مدیریت سوخت را از یک مسئله اقتصادی به یک بحران اجتماعی و زیستمحیطی تبدیل کند.
در برابر این وضعیت، دولت دو راهکار اصلی پیش رو دارد؛ نخست، سیاستهای کنترلی کوتاهمدت مانند سهمیهبندی، محدودیت در کارتهای سوخت یا مدیریت هوشمند توزیع، و دوم، اصلاح بلندمدت الگوی مصرف از طریق توسعه حملونقل عمومی و واقعیسازی تدریجی قیمتها. هر دو مسیر هزینههای سیاسی و اجتماعی خاص خود را دارند.
با این حال، تجربه سالهای گذشته نشان میدهد که اقدامات مقطعی تنها میتوانند سرعت رشد مصرف را کاهش دهند، نه اینکه آن را متوقف کنند. تا زمانی که خودرو شخصی ارزانترین و در دسترسترین گزینه جابهجایی باشد، و قیمت بنزین فاصله معناداری با هزینه واقعی آن داشته باشد، نگرانی دولت درباره مصرف سوخت در سهماهه پایانی سال همچنان بهعنوان یکی از گرههای اصلی اقتصاد انرژی باقی خواهد ماند.
معاون وزیر نفت با اشاره به تحویل ۵۸ میلیون لیتر نفتگاز به نیروگاهها در دی ماه؛ این میزان تامین سوخت مایع نیروگاهی را رکوردشکنی تاریخی عنوان کرد.
محمدصادق عظیمی فر درباره آخرین رقم میزان مصرف بنزین اظهار داشت: میانگین مصرف بنزین در دی ماه حدود ۱۲۴ میلیون لیتر در روز بوده است.
وی افزود: باتوجه به ورود به فصل سرد میزان مصرف نسبت به میانگین مصرف سال کمتر است.
مدیر عامل شرکت ملی پالایش و پخش فراوردههای نفتی همچنین تاکید کرد: در دی ماه رکورد تحویل سوخت مایع به نیروگاهها زده شد.
وی بیان کرد: میانگین تحویل نفتگاز به نیروگاهها در دی ماه ۵۸ میلیون لیتر در روز بوده است.
معاون وزیر نفت رقم سوخت مایع تحویلی به نیروگاهها در دی ماه سال جاری را رکوردشکنی تاریخی عنوان کرد.
وی گفت: وضعیت ذخایر سوخت نیروگاهها مطلوب است و به همین دلیل در طول زمستان سال جاری محدودیت برق اعمال نکردیم.
