مدل سوختگیری در جایگاهها وارد مرحله تازهای شده است. همزمان با توسعه زیرساخت انتقال سهمیه به کارت بانکی، ساماندهی کارتهای اضطراری جایگاهها نیز در دستور کار قرار گرفته و اجرای آزمایشی طرح شناسهدار کردن این کارتها در دو جایگاه تهران آغاز شده است.
مدیر سامانه هوشمند سوخت اعلام کرده است که در صورت موفقیت این طرح، شناسهدار کردن کارتهای اضطراری جایگاهها طی دو ماه در سراسر کشور اجرا خواهد شد. این تغییر به معنای حذف فوری کارتهای جایگاه نیست؛ بلکه قرار است استفاده از این کارتها با احراز هویت، شناسایی میزان برداشت و ثبت دقیقتر تراکنشها همراه شود.
در روزهای اخیر، سیاست مدیریت مصرف بنزین وارد مرحلهای شده که در آن کارت سوخت شخصی، کارت اضطراری جایگاه و زیرساخت کارت بانکی، هرکدام نقش مشخصتری پیدا میکنند.
کارتهای جایگاه حذف نمیشوند؛ مدل استفاده در حال تغییر است
برخلاف برخی برداشتها از اخبار مربوط به اصلاح نظام سوختگیری، کارتهای اضطراری جایگاهها قرار نیست بهصورت فوری از چرخه سوختگیری خارج شوند. مدیر سامانه هوشمند سوخت شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی گفته است طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری در دو جایگاه تهران به شکل آزمایشی در حال اجراست.
بر اساس این طرح، میزان برداشت سوخت از کارتهای اضطراری قابل شناسایی و کنترل خواهد بود. در صورت موفقیت مرحله آزمایشی، برنامه اجرای سراسری آن طی دو ماه دنبال میشود. بنابراین، تغییر اصلی در این مرحله، شناسهدار و مدیریتشدهتر شدن کارت جایگاه است، نه حذف کامل آن.
این موضوع برای بخشی از رانندگان اهمیت زیادی دارد؛ زیرا افرادی که کارت سوخت شخصی ندارند، کارتشان را گم کردهاند یا سهمیه کارت شخصیشان به پایان رسیده است، همچنان ممکن است به کارت اضطراری جایگاه نیاز داشته باشند.
اگر سهمیه کارت شخصی تمام شود، سوختگیری چگونه انجام میشود؟
یکی از پرسشهای مهم درباره مدل جدید، وضعیت رانندهای است که سهمیه کارت شخصی خود را مصرف کرده، اما همچنان به سوختگیری نیاز دارد. معاون وزیر نفت درباره این موضوع توضیح داده است که با اجرای طرح شناسهدار شدن کارتهای آزاد جایگاهها، سوختگیری پس از احراز هویت امکانپذیر خواهد بود.
بر اساس این توضیحات، میزان سوخت قابل برداشت نیز متناسب با سیاست مصرفی تعیین میشود. بنابراین هدف طرح این نیست که با پایان سهمیه کارت شخصی، امکان سوختگیری بهطور کامل از راننده گرفته شود؛ بلکه استفاده از کارت جایگاه قرار است از وضعیت فعلی خارج و تراکنشهای آن قابل شناسایی و کنترل شود.
نتیجه عملی این سیاست باید در جایگاه برای رانندگان روشن باشد؛ بهویژه برای افرادی که کارت شخصی ندارند یا سهمیهشان به پایان رسیده است. این افراد باید بدانند احراز هویت با چه روشی انجام میشود و چه میزان سوخت امکان دریافت خواهند داشت.
کارت بانکی در مسیر انتقال سهمیه سوخت
در کنار ساماندهی کارتهای اضطراری، انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی نیز بهعنوان یکی از تغییرات مهم نظام سوختگیری دنبال میشود. بر اساس مصوبه هیئت وزیران در تیرماه ۱۴۰۵، دستگاههای مسئول موظف شدهاند زیرساختهای لازم برای انتقال سهمیه از کارت هوشمند سوخت به کارت بانکی مالکان خودرو را ایجاد و عملیاتی کنند.
شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی نیز پیشتر اعلام کرده بود زیرساختهای مربوط به انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی از سوی این شرکت ایجاد شده و تکمیل سایر بخشهای موردنیاز در دستور کار قرار دارد.
با این حال، کارت بانکی فعلاً بخشی از مسیر تحول نظام سوختگیری است و این موضوع با حذف فوری کارت سوخت شخصی تفاوت دارد. تا زمانی که دستورالعمل نهایی و شیوه اجرای عمومی طرح اعلام نشده، کارت سوخت شخصی همچنان باید مورد استفاده قرار گیرد.
راننده در جایگاه چه تغییری احساس میکند؟
اثر واقعی این سیاستها زمانی مشخص میشود که راننده وارد جایگاه شود. در مدل جدید، کارت سوخت شخصی همچنان ابزار اصلی استفاده از سهمیه خودرو خواهد بود، اما کارت اضطراری جایگاه با اجرای طرح شناسهدار شدن، تحت نظارت و محدودیت بیشتری قرار میگیرد.
در مرحله بعد نیز قرار است زیرساخت کارت بانکی امکان اتصال سهمیه به ابزار بانکی مالک خودرو را فراهم کند. برای درک بهتر این تغییرات، باید سه مسیر را از یکدیگر تفکیک کرد:
کارت سوخت شخصی: ابزار اصلی استفاده از سهمیه خودرو.
کارت اضطراری جایگاه: وسیله دسترسی به سوخت در شرایط مشخص که قرار است تراکنشهای آن شناسهدار و قابل کنترل شود.
کارت بانکی: زیرساختی در حال توسعه برای انتقال سهمیه و سادهتر شدن فرایند سوختگیری.
این تفکیک میتواند از برداشت اشتباه درباره «حذف کارت سوخت» جلوگیری کند؛ زیرا آنچه فعلاً در حال اجراست، تغییر نحوه مدیریت کارتهای جایگاه و توسعه تدریجی ابزارهای جدید است.
نرخ سوم بنزین؛ تغییر قیمت بدون حذف سهمیههای پایه
همزمان با این تغییرات، از ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. با این حال، نرخهای اول و دوم و سهمیههای مربوط به آنها بدون تغییر باقی ماندند.
وزارت نفت اعلام کرده است که این تغییر فقط نرخ سوم را شامل میشود و سهمیههای پایه تغییری نکردهاند. بنابراین افزایش نرخ سوم نباید با حذف کارتهای جایگاه یا حذف سهمیه کارتهای شخصی یکی دانسته شود. این دو سیاست اگرچه در چارچوب مدیریت مصرف سوخت اجرا میشوند، از نظر سازوکار اجرایی تفاوت دارند.
آزمون اصلی؛ اجرای طرح بدون افزایش سردرگمی مردم
اجرای طرح شناسهدار کردن کارتهای اضطراری و توسعه کارت بانکی، در نهایت باید در تجربه روزمره رانندگان خود را نشان دهد. اگر صدور کارت شخصی سریع باشد، کارتهای اضطراری در شرایط موردنیاز در دسترس بمانند و زیرساخت بانکی بدون اختلال کار کند، تغییر مدل سوختگیری میتواند بدون ایجاد مانع جدی برای مردم انجام شود.
در مقابل، اختلال در سامانههای بانکی یا سوخت، نبود کارت شخصی، ابهام در نحوه احراز هویت یا اطلاعرسانی ناقص درباره میزان سوخت قابل برداشت، میتواند به شکلگیری صف و سردرگمی در جایگاهها منجر شود.
به همین دلیل، اجرای سراسری طرح باید همراه با اطلاعرسانی شفاف درباره نحوه استفاده از کارت اضطراری، وضعیت سهمیه پس از اتمام سهمیه کارت شخصی، شیوه اتصال کارت بانکی و راهکار سوختگیری در زمان اختلال باشد.
وزارت نفت باید جزئیات مرحله بعد را اعلام کند
آنچه اکنون از اظهارات مسئولان مشخص است، اجرای آزمایشی شناسهدار کردن کارتهای اضطراری در دو جایگاه تهران و برنامه توسعه آن طی دو ماه آینده است. در کنار این موضوع، زیرساخت انتقال سهمیه به کارت بانکی نیز در حال تکمیل و توسعه قرار دارد.
انتظار اصلی از وزارت نفت و شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، اعلام جزئیات اجرایی مرحله بعد است؛ از جمله اینکه طرح شناسهدار شدن دقیقاً با چه سازوکاری در جایگاهها اجرا میشود، راننده پس از اتمام سهمیه کارت شخصی چگونه سوختگیری خواهد کرد، کارت بانکی چه زمانی بهصورت عمومی قابل استفاده میشود و در صورت اختلال در زیرساختهای بانکی یا سامانه سوخت، چه مسیر جایگزینی برای مردم وجود خواهد داشت.
مسیر جدید مدیریت سوخت قرار نیست صرفاً با تغییر ابزار سوختگیری سنجیده شود. معیار اصلی، اجرای شفاف و بدون اختلال آن برای مردم است. کارت سوخت شخصی، کارت اضطراری جایگاه و کارت بانکی در این دوره گذار باید نقشهای مشخصی داشته باشند تا سیاست مدیریت مصرف به ابهام و سردرگمی در جایگاههای سوخت منجر نشود.
منبع: دانشجو
دیدگاهها
ارسال نظر