زمینلرزه امروز ارجمند با بزرگی ۳.۳ ریشتر در عمق ۷ کیلومتری، یادآور پتانسیلهای لرزهای قطعه شرقی گسل مشا بود. این رخداد که در نزدیکی کانون زلزله قدرتمند سال ۱۳۶۸ رخ داد، فرصتی را فراهم آورد تا استاد پژوهشگاه زلزلهشناسی، نگاهی تحلیلی به ساختار گسلها و پیشبینیهای آتی منطقه البرز مرکزی بیندازد و احتمال وقوع یک زلزله بزرگ در آینده نزدیک را ارزیابی کند.
تهران بهعنوان بزرگترین و پرتراکمترین شهر کشور، سالهاست که با مجموعهای از بحرانهای پنهان دستوپنجه نرم میکند؛ بحرانهایی که در نگاه نخست شاید دیده نشوند، اما در لایههای زیرین زندگی شهری، به تدریج در حال تهدید سلامت، امنیت و کیفیت زندگی مردم هستند. رشد سریع جمعیت، ساختوسازهای بیضابطه، و فشار سنگین بر زیرساختهای شهری، پایتخت را به شهری شکننده و آسیبپذیر تبدیل کرده است.
بامداد جمعه، زمین پایتخت را لرزاند، هرچند مرکز اصلی زمینلرزه ۲۴۷ کیلومتر دورتر و خارج از استان تهران قرار داشت. روز گذشته، زمینلرزهای به قدرت ۵.۳ ریشتر در عمق ۱۰ کیلومتری زواره در استان اصفهان رخ داد. یک زلزلهشناس درباره علت «احساس لرزش زمینلرزه زواره در مناطق گستردهای از تهران» توضیح داد که عواملی مانند عمق فعالیت گسل، فاصله مرکز زلزله تا شهرهای تحت تأثیر و نوع خاک هر منطقه در شدت انتشار امواج و احساس لرزش نقش دارند. این گزارش همچنین به دو پرسش مهم دیگر درباره زمینلرزه پاسخ داده است.
وضعیت ساختمانهای پایتخت، به ویژه در مناطقی که بافت قدیمی دارند و معابر باریک آنها را احاطه کرده، نگرانیهای جدی درباره ایمنی در برابر زلزله ایجاد کرده است. قدمت بالا و تخلفات ساختمانی موجب شده بسیاری از این ساختمانها نتوانند در برابر لرزشهای شدید مقاومت کنند و ساکنان در معرض خطر جدی قرار گیرند. این واقعیت، لزوم ورود فوری مدیریت شهری و برنامهریزان را برای کاهش آسیبهای احتمالی بیش از پیش آشکار میسازد.
زمینلرزهای به بزرگی ۳.۴ ریشتر بامداد ۳۱ مرداد ماه شمالشرق تهران را لرزاند. این رخداد هرچند خسارت جانی و مالی در پی نداشت، اما بار دیگر نگرانیها درباره احتمال وقوع زلزلهای شدید در پرجمعیتترین شهر کشور و میزان تابآوری تهران در برابر چنین بحرانی را زنده کرد. این در حالی است که از اواسط دهه ۸۰ خبرهایی مبنی بر تجهیز پایتخت به سامانه هشدار سریع زلزله منتشر شد؛ سامانهای که قرار بود امکان ارسال پیام هشدار ۵ تا ۱۰ ثانیه پیش از وقوع زمینلرزه را برای شهروندان فراهم کند. با این حال، پس از گذشت سالها، پایتختنشینان همچنان در انتظار عملیاتی شدن کامل این وعده هستند.
جمعیت هلال احمر افغانستان، یک گروه بشردوستانه که در منطقه فعالیت میکند، روز سهشنبه اعلام کرد که در این فاجعه حداقل ۳۲۵۱ نفر زخمی و بیش از ۸۰۰۰ خانه ویران شده است.
سونامی با ارتفاع ۳ تا ۴ متر در بخشهایی از کامچاتکا در روسیه ثبت شده است / اولین امواج ۳۰ سانتیمتری (۱۲ اینچی) شهری در هوکایدو، شمال ژاپن را درنوردید و مقامات هشدار دادهاند که امواج بعدی میتوانند بزرگتر باشند/ مقامات آمریکایی هشدار سونامی برای آلاسکا و هاوایی صادر کردهاند.
استاد گروه زلزله شناسی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی میگوید: گسلهای تهران و تبریز به اندازه میزان استرس جمع شده در اثر تغییر شکل پوسته در این نواحی لرزهزا هستند و فعلاً گسلهای اصلی در هر دو شهر در سکوت لرزهای و قطعاتی از آنها در مرحله قفلشدگی و نبود لرزهای هستند. از این نظر خطر زمین لرزه در این دو شهر باید حتماً مورد توجه قرار گیرد.
